Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

04 Nisan '14

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
67
 

Türkçe Eğitimi

Türkçe Eğitimi
 

Köy Hizmetleri Anadolu Lisesi, Kartal, Türkçe konulu konferans sonrası, 02 Nisan 2014


Dilbilgisinde tartışılan takısız ad tamlaması var mı, yok mu tartışması da tartışılan konulardan birisi.Ad tamlamasının şu özelliğini gözden kaçırmamamız gerekir. Birden çok ad yeni bir adı anlatmak için anlamca yeni bir sözcük öbeği -kimi kez bitişik-  olarak oluşmaktadır. Oysa, “demir kapı, yün çorap, altın kalem” söz öbekleri yeni anlamlı söz öbeği değil, var olan bir varlığın bir özelliğini göstermektedir.Bu nedenle bu örnekler ad tamlaması sayılmamaktadır. Kısaca takısız ad tamlaması olarak gösterilen bu ya da buna benzer örnekler birer önad tamlamasıdır.

Dilimizde yer alan bir başka tartışmalı konu da ilgeç tümleci / belirteç tümleci tartışması.Örneğin, “Çakı ile parmağını kesti.” tümcesini incelediğimizde “çakı, parmak” sözcükleri ad; “ile” ilgeç, “kes-” eylem türünde sözcüklerdir.Bu tümcede ad ve ilgeç olan iki sözcük öbekleşerek tümcede eylemin hangi araçla yapıldığını göstermektedir.Eylemi sınırlandırıp belirten sözcük ya da sözcük öbeklerinin tümcedeki yaptığı bu görevi belirteç tümleci olarak adlandırıyoruz. Kısaca sözcükler tek başına bir türün adıdır, tümcedeyse yaptığı işlev nedeniyle değişik olarak adlandırılır. “Çakı, ile” tek başlarına değişik adlandırılsa da tümcedeki görevleri belirteç tümlecidir.

Bu nedenle ilgeç tek başına kullanılmayıp bir adla öbekleşerek tümcede eylemin hangi araçla, kimin aracılığıyla gerçekleştiğini, ad tümcelerinde yüklem olan adın neye benzediğini gösterir. Örneğin, “Otobüs bulamadığı için eve gidemedi.”, “ Dev gibi adam.” tümcelerinde “için, gibi” sözcükleri tek başına ilgeç, tümcedeki görevlerinden dolayı da belirteç tümleci öbeği içinde yer almışlardır.Kısaca, ilgecin yer aldığı ilgeç söz öbeğini ilgeç tümleci olarak adlandırmak yanlıştır.

Türkçede kimi tartışmaların sürmesi dil eğitimini önemsemiz gerektiğini gösteriyor.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 711
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster