Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

15 Kasım '16

 
Kategori
Dil Eğitimi
Okunma Sayısı
39
 

Türkçede çok sözcüklü öğelerin yazımı

Bileşik sözcükler, biçimce, anlamca tek bir kavramı karşılamak için iki ya da daha çok sözcükten oluşur.
Sözcükler arasına yapım, çekim eki ya da sözcük girmez.
Bileşik sözcüğü oluşturan öğeler kaynaşmış olabileceği gibi, yeterince kaynaşmamış da olabilir.
Örneğin,
“çanakkale, hanımeli, sivrisinek, gecekondu, başıbozuk, zeytinyağı, yazabil-, alıver-, bakakal-, bilgisayar,”
bileşik sözcükleri yeterince kaynaşmış sözcüklerdir. Bu nedenle bitişik yazılırlar.
“Göz gezdir-, göresi gel-, anlamış görün-, kamuoyu, ortaokul, sağduyu, ilkokul,”
örneklerinde kimileri yeterince kaynaşmamıştır; bunun için ayrı yazılmıştır.
Bileşik sözcüklerin ayrı yazılıp yazılmamasının nedenini belirtirken ayrı yazılan ya da ayrı yazılmayan bileşik sözcüklere açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
Bileşik sözcüklerin yazımı konusu tartışmalı bir konudur. Bilinen, bileşik sözcüklerin üç yolla oluştuğudur.

1..Anlam kayması yoluyla
“Ayakkabı, atlıkarınca, akbaba, incehastalık, sigaraböreği, demirbaş, heyheyleri (hey hey) vb.”
2.Ses değişimi yoluyla
“Ne için (niçin), ne asıl(nasıl), çörek otu(çöreotu),Cuma ertesi (cumartesi, af et (affet), kayıt et (kaydet), kayıt ol (kaydol )” vb.
3.Sözcük türü kayması yoluyla
“Albeni (al-,ben), mirasyedi (miras ye-), cankurtaran (can kurtar-) vb.”
Yukarıda oluşumu sıralanan bileşik sözcüklerin yazımını
bileşik eylem,
ad,
belirteç
olarak görelim.

BİLEŞİK EYLEMLER

“gelebil-, yazıver-, yardım et-, gelmiş ol-,affet-, hisset-, sabret-, kaybol-, hapsol, hükmet-, seyret-, azlet-, devret-; okuyuver-, bakakal-, öleyaz-, anlatabil-; göresi gel-, başarılı kıl, göreceğim geldi, diyeceği tuttu, koşar adım, çıkılmaz yol; kulaç at-, ekmeğini kazan-, gözden düş- vb.”

.. BİLEŞİK ADLAR
Eylem ya da ad soylu birden çok sözcüğün yeni bir anlam ve biçimle oluşturduğu adlardır.
Örneğin,
alageyik, kaynana(kayın ana), biçerdöver, vb.
Bileşik adlar, anlam, ses, sözcük türü değişimi sonucu oluşurlar.

.. BİLEŞİK BELİRTEÇLER
Belirteçleri önadlardan ayıran özellik eylem, eylemsi, önad, belirteç önüne gelerek onları belirtmesi, sınırlandırmasıdır. Belirteçler de önadlar gibi bitişik yazılır.
Örneğin,
Birdenbire (çıkıver), gelişigüzel (konuş-), rasgele (ateş et), Böyle ( giyinip) çıkılmaz ki! Biraz (sonra) git. 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 1064
Toplam yorum
: 308
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 710
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster