Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

30 Kasım '19

 
Kategori
Dilbilim
Okunma Sayısı
9
 

Türkçede Yargısız Anlatım

Sözcükler, kavramlar arası ilişkiler kurarak sözcük öbeklerini oluşturur. Burada ad soylu sözcükler bir yüklem olmaksızın doğrudan doğruya kendi aralarında ilişki kurar.
Sözcüklerin bu tür ilişkilerinden belirtme öbeği adı verilen yargısız anlatımlar (sözce) doğar.

Belirtme öbekleri yargı bildirmez.
Bu öbekler kavramları açıp genişleterek belli eder.

açıklama ya da belirtme
(masanın örtüsü),

niteleme
(yeşil örtü),

güçlendirme ya da pekiştirme
(pek hızlı)

biçiminde olur.

Kimi sözcük öbekleri yapısal yönden belirtme öbeği niteliği taşımaz.

Örneğin,

bağlaç öbeği
hak ve kuvvet,
kılıçla kalkan
*
demir kapı,
iyi adam;
deniz kıyısı;

kuş kadar
bebek için

san (unvan) öbeği
İsmet Paşa

Örneklerde, “için” ilgeç,  “paşa” unvan

Yardımcı öğe genel kurala aykırı olarak sonda yer almıştır.

Devrik anlatım sözdizimsel kurala aykırı olarak oluşur.

Örneğin,
örtüsü masanın,
kedi kara vb.

Bakışsız bir kedi kara
Ece Ayhan

Kimi belirtme öbeklerinin öğeleri ekle, kimilerininki eksiz birleşir.

Örneğin,
İyelik öbeklerini oluşturan öğeler, genel olarak ekle birleşir.
Örneğin,
Türk dili,
Orhan’ın çantası,
benim silgim vb.

Belirtme öbeklerinde görülen ekli, eksiz birleşmeye bir başka örnek olarak ilgeç öbekleri gösterilebilir.

Belirtme öbekleri ortak ve ayırt edici özelliklerine göre altı türdür:

BELİRTME ÖBEKLERİ

1. İYELİK ÖBEKLERİ
. Ad tamlaması
. Adıl tamlaması

2. NİTELEME ÖBEKLERİ
. Önad tamlaması
. San(unvan) öbeği
. Sayı öbeği
. Belirteç öbeği

3. ÇEKİM ÖBEKLERİ
. Ad öbeği
. İlgeç öbeği
. Eylem öbeği

4. Bağlaç öbeği

5. Ünlem öbeği

6. İkileme öbeği
 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 973
Toplam yorum
: 307
Toplam mesaj
: 19
Ort. okunma sayısı
: 648
Kayıt tarihi
: 24.03.12
 
 

Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster