Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

29 Mart '15

 
Kategori
Kültür - Sanat
Okunma Sayısı
166
 

Virginia Woolf ve Sözcükler

Virginia Woolf ve Sözcükler
 

google


Önbilgi: Woolf’un dedikleri, linke de kısaltılarak alınmış ama ben onların da yalnızca belli yerlerini alıntıladım ve çifttırnakladım ve artı kalınlaştırdım.

“Aşağıdaki metin ise Woolf’un 29 Nisan 1937 yılında BBC radyosunda ‘Words Fail Me’ (Sözcükler Beni Yanıltır) başlığı altında yaptığı konuşmalardan birinin uzunca bir kısmı. Bu program kaydı Woolf’un sesiyle tanışmamızı sağlayan, bugüne kalan tek kayıt. Bu konuşmasının başlığı ise ‘Craftsmanship’ (Zanaatkarlık).”

http://www.bbc.co.uk/turkce/haberler/2015/03/150328_virginia_woolf_ses

“Şu muhteşem ‘kızıla boyamak’ sözcüğünü örneğin, ‘sonsuz denizler’i hatırlamadan kim kullanabilir? Eski günlerde, tabii ki İngilizce yeni bir dilken yazarlar, yeni kelimeler icat edip onları kullanabiliyorlardı. Bugünlerde de yeni kelimeler icat etmek kolay, ne zaman yeni bir manzara görsek veya yeni duygular hissetsek dudaklarımızdan dökülüveriyorlar, ancak onları kullanamıyoruz, çünkü İngiliz dili eski.”

Bir yazarın kendi dilini öldürmesi ne ilginç. Tabii ki Türkçe’de 1930’larda, 1960’larda, 1990’larda, başka dillerde olmayacak biçimde, peşpeşe dönüşümler yaşandı ve asıl önemlisi Türkçe, 1930’dan itibaren, şu anki biçimiyle yoktan var edildi, onun doğmasını engellemek isteyenlere karşın. Yeni bir dil olmak iyidir yani.

Tabii ki İngilizce, böyle bir dönüşüm yaşamadı ama Shakespeare var, onun İngilizce’ye kazandırdığı 2.000 küsur sözcük var ondan 300 küsur yıl sonra bile, bunların 200 küsuru hala kullanılıyor.

Tamam işte, kendine güvenen yazar borazancıbaşı, yaratırsın sözcükleri, sonra da onları zamana bırakırsın.

“Yepyeni bir kelimeyi, aslında çok açık ama aynı zamanda esrarlı bir nedenle; bir kelime tek ve ayrı bir varlık olmadığı, diğer kelimelerin bir parçası olduğu için eski bir dilin içinde kullanamazsınız.”

Buna ‘dil alaşımı’ deniyor ve önesürülenin tersine bu, hep yapılageldi. Zaten, Shakespeare zamanında da İngilizce dilsel olarak eskiydi.

“Yeni kelimeleri uygun bir biçimde kullanmak için, başlı başına yeni bir dil icat etmek zorundasınız...”

Tam öyle değil:

Bir:

Türkçe’de bu, Batı ve Doğu dilleri arasında Öztürkçe sözcükler oluşturumu olarak yaşandı. Sonra da, eşanlamlı ama 3 ayrı kültürel kökenli 3 sözcük, aynı dilde nüanslı anlamlar kazandı.

İki:

Eğer felsefeci iseniz, işiniz zaten yoktan dil ve düşünce var etmektir. Felsefe tarihine geçmiş tüm felsefeciler de, yeni sözcükler ve yeni bir dil yaratmıştır zaten ama tüm edebiyatçılar değil.

“Çünkü şu anda en azından yüz profesör geçmiş edebiyat üzerine dersler verirken, en az bin eleştirmen bugünün edebiyatını eleştirirken ve yüzlerce genç erkek ve kadın İngiliz edebiyatı sınavlarını en yüksek notlarla geçiyor olmasına rağmen, ders görmediğimiz, eleştirilmediğimiz, öğretilmediğimiz dört yüz yıl öncesinden daha iyi yazıp, o zamandan daha iyi okuyor muyuz? Bizim modern George dönemi edebiyatımız, Elizabeth dönemi edebiyatına bir yama mı?”

Woolf’a burada yalnızca ‘yuh’ diyorum.

'Kelimeler sözlüklerde değil, zihinlerde yaşar.'

Sözcükler; sözlüklerde, zihinlerde, kitaplarda ve kültürlerde yaşar, doğar, ölür. Hiçbiri, bir diğerini engellemez ve 1-4 arasında tüm kombinasyonlar mümkündür.

“Merasim ve adetlerle bizim kadar ilgili olmadıkları doğrudur. Asil kelimeler, avam kelimelerle çiftleşir. İngilizce kelimeler canları isterse, Fransızca kelimelerle, Almanca kelimelerle, Hintçe kelimelerle, Siyah [Negro] kelimelerle evlenirler. Aslında, sevgili İngilizce annemizin geçmişini ne kadar az kurcalarsak, bu hanımefendinin itibarı için o kadar iyi olur. Zira kendisi başı boş dolaşan alımlı bir genç kızdır.”

Hayır. Bugün büyük-büyük İngilizce sözlüklerde İngilizce’nin 100 dilden sözcük aldığı görülür. Bu, bir dili öldürmez. Zaten kakao, kakaodur ve öyle de söylenir, Mayaca da olsa ve artı Türkçe’de de.

“Saflıklarının veya katışık hallerinin tartışılmasından hoşlanmazlar. Eğer Saf İngilizce Topluluğu oluşturursanız, hemen Katışık İngilizce Topluluğu kurarak size kırgınlıklarını, bunun sonucu olarak da çok modern bir dilin yapay hiddetini göstereceklerdir; bu püritenlere karşı bir protestodur. Aynı zamanda oldukça demokratlardır; bir sözcüğün diğeri kadar; eğitimsiz kelimelerin eğitimliler kadar; işlenmemiş kelimelerin işlenmiş olanlar kadar güzel olduğuna inanırlar, onların toplumunda rütbe ve unvanlar yoktur. Ne bir kalemin ucunda bağlamından koparılmayı ne de ayrı ayrı incelenmeyi severler.”

3 bölümlü bir saptama dizisi:

Bir:

Evet, Türkçe’de de aynısı oldu. Farklı tercihler oldu. Ben melezleme taraftarıyım.

İki:

Ben şöyle derim: Entek dil de, sokak dili de farklı niteliklerdedir, biri diğerinden daha değerli değildir: Sıradan insanların mektuplarının, en değerli yazarların eserlerinden daha nitelikli dile getirimler taşıdığını, onlarca sıradan insanın mektubunu toplamış biri olarak, kesinkes biliyorum.

“Cümlelerde, paragraflarda, bazen sayfalar boyunca birlikte yaşarlar. Kullanışlı olmaktan nefret ederler; para kazanmaktan nefret ederler; herkesin önünde onlarla ilgili dersler verilmesinden nefret ederler. Kısaca, onları sadece bir anlamla ile damgalayan veya onları tek bir yaklaşıma hapseden her şeyden nefret ederler, çünkü değişim onların doğasıdır.”

Sözcükler para kazandırabilir. Yazar, aç ölmeyi tercih edebilir. 2 durum, birbirinden istatiksel olarak karşılıklı bağımsızdır. Son bölüm için ise şu saptama: Kafka, onun sözcüklerini bugün anladığımız anlamda kullanmadı, çünkü toplama kamplarını hiç görmedi, öngörüsünü sınayamadı yani.

“Onları (sözcükleri) bir anlama sıkıştırıyoruz, kullanışlı anlamlarıyla, treni yakalamamızı sağlayan anlamlarıyla, sınavları geçmemizi sağlayan anlamlarıyla...”

Ben, buna ‘semantemleri geçici olarak sabitlemek’ diyorum.Yani, aynı yazar aynı sözcüğü çok çok ayrı anlamlarda kullanabilir, kullanmıştır da, özellikle de yaşamı uzunsa.Bunun için ilk ve en uygun sözcük ölüm’dür.

Sonuç:

Woolf, dilbilimden ve dil tarihinden anlamıyormuş, onu gördüm.

Bilmediğini öğrenecek bir epistemik momentte de değildi ama bilmediğini bilmek, her zaman bir yazarın sorumluğundadır.

Victoria dönemi süslülüğü, Woolf’ta hala yaşıyormuş.

Sonuç-sonuç:

Kendi ait bir oda ama boş bir oda, kendine ait bir dil ama boş bir dil.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Dil üzerine söyleyecek çok fazla bir bilgim yok. Sınırlı sözcükle öyküler yazmaya çalışıyorum. Ancak bu salt benim kabahatim değil. Bir eğitim sistemimiz var ki; ömür çalan karşılığında şanslıysaniz meslek sahibi olursunuz o kadar. Ancak Wolf'u severim. Kendini öldürmüş bir yazar, dilini öldürmüş çok mu? Sevgiler. ..

SAYHAN 
 29.03.2015 19:57
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 2216
Toplam yorum
: 1121
Toplam mesaj
: 127
Ort. okunma sayısı
: 500
Kayıt tarihi
: 16.08.06
 
 

Serbest yazarım. 1960 doğumluyum. BÜ İşletme mezunuyum. ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster