Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

17 Mayıs '18

 
Kategori
Felsefe
Okunma Sayısı
78
 

Xenophanes Üzerine

 
Xenophanes ve Dinsel Düşünüşün Evrimi
 
Pers Kralı Büyük Sirus, İonia’yı işgal etti.
Kolophon’a dayandıklarında Xenophanes 25 yaşındaydı.
Akdeniz’e doğru uzun bir yola çıktı.
Hem dışarıda hem de kendi içinde uzun bir yolculuktu bu.
 
MÖ 6. ve 5.yy'da yaşamış Xenophanes bir doğa filozofuydu.
Doğada olanları doğa ile açıklıyor, Tanrı'ya ya da ilahi güçlere izafe etmiyordu.
Doğa üzerine çalışıp anlamaya çalışıyordu.
Ancak onun asıl başarısı ve katkısı teolojik olarak çıkışlarının özgünlüğü ve başarısıydı.
Doğayı açıklamaktaki yaklaşımları ve kozmolojik argümanları pek kayda değer olmasa da dini düşünceye büyük sıçrama getirmiştir.
 
Evrenin Arche'sinin toprak elementi olduğunu, toprağın sonsuz ve sınırsız olduğunu söylemiştir. 'Topraktan gelip toprağa gitme' fikrinin kökü buraya izafe edilir.
Dini duyguları gelişkindi ancak bağnaz ve gelenekçi değildi, farklı ve büyük düşünüyordu.
Tanrı’ya saygı duyuyordu.
Onun insanlaştırılmasını, insani özelliklere büründürülmesine katlanamıyordu.
Ona göre Tanrı insan gibi kızan, trip atan, hırsları, takıntıları, arzuları, kıskançlığı olan bir şey olamazdı. Antropomorfik Tanrı anlayışını kabul etmiyordu. 
Bu yüzden Homeros’a ve şiirlerine ağır eleştirilerde bulunuyordu.
Homeros şiirlerinde Tanrı’yı insanlar gibi anlatıyordu.
 
Xenophanes'in teolojik tespitleri oldukça vurucudur.
Ona göre her toplum kendi inandığı tanrıyı kendine benzetiyor, kendi algısıyla algılıyor ve fiziksel olarak kendi gibi görüyordu.
Yani tanrılar, o tanrıların yaratıcılarına maddi ve manevi olarak benziyordu.
Zencilerin tanrısı zencilere, Yunanlıların tanrısı Yunanlılara, Trakyalı tanrılarsa kızıl saçlı Trakyalılara benziyordu.
 
Tanrı dediğin insan denen varlıktan ve duygularından, insani öfkelerden uzaktır. 
Aynı mantıkla öküzlerin tanrısı öküzlere, atların tanrıları atlara benzerdi. 
 
Monoteizme giden yolu açmıştır.
Bir Tanrı vardır.
Biçimi ve karakteri insana ve ölümlülere benzemez.
Bilinen hiçbir şeye benzemez.
O baştan aşağı görmedir.
Baştan aşağı işitmedir.
Baştan aşağı düşünmedir.
Her şeyi zahmetsizce yönetir.
 
Burada belkide bir tür Deizm formuna kayan bir fikirden söz edilebilir.
Lakin burada karışmayan bir tanrı değil bizzat müdahil olan bir Tek tanrı vardır.
Ancak bu ifade daha ziyade bir tenzihtir, Tanrı'nın sıfatlarına bir atıftır.
 
Xenophanes vaizdi.
Şairdi ara ara söylev çekerdi topluma, ayar verirdi. 
 
Bilgi deneyimdir.
Deneyimsel olmayan bilgiye şüpheyle yaklaşılmalıdır.
 
Deniz kıyılarında gördüğü fosillere bakarak dünyanın ve insanın kökenlerine dair düşünceleriyle evrimsel açıklamaya yakındır.
Son zamanlarında Elea’da yaşadı orada eğitimler verdi.
Permanides’in hocasıdır.
 
'Tanrı biz ölümlülere zamanın başından beri hiçbir şey söylememiştir.
Bilgi insana ancak uzun soluklu çalışması sonunda gelir.'
*
 
 
 

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Toplam blog
: 27
Toplam yorum
: 0
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 1439
Kayıt tarihi
: 20.03.18
 
 

* ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster