Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

23 Ocak '21

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
155
 

YÜKSELEN KÜRESEL GÜÇ; BRICS

2001’de ünlü yatırım bankası Goldman Sachs’ın Britanyalı iktisatçısı Jim O’Neill tarafından yazılan raporda ‘’Yükselen Ekonomiler’’ Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin ülkelerinin baş harflerine atfen BRIC bloğunu gündeme getirmiştir. Daha sonra 2010 yılında ise Güney Afrika BRIC’e katılarak bu grubun adının BRICS olmasını sağlamıştır. Bu blok düzenli toplantılar ile dünyaya yeni ekonomik, siyasal ve kültürel vizyonlar sunmaya başlamıştır.[1]

BRICS terimi; Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın ekonomilerini kast etmek için kullanılan bir terim haline gelmiştir. BRICS bu ülkelerin İngilizce isimlerinin baş harflerinden oluşmuştur. 2009'dan itibaren devlet başkanları seviyesinde her yıl toplanan ülkeler siyasi bir diyalog kurma hedefi gütmişlerdir. 2014'te ise BRICS çatısı altında Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) temelleri atıldı. Bu sayede ülkeler ABD ve Avrupa'nın hükmündeki Uluslararası Para Fonu'na (IMF) rakip bir kurum oluşturmuş oldu. 50 milyar dolarlık bir sermayeye sahip banka, dünyanın en büyük çok taraflı kurumlarından biri haline geldi.[2] Bankanın başkanlığı ise beş yıllık bir süre için Hindistan’a bırakıldı. Her ülke, Maliye Bakanı’nı ya da Merkez Bankası başkanını bu bankaya temsilci olarak gönderecek. Kuruluşundan altı yıl sonra ortak bir banka kurma gücüne kavuşan BRICS ülkeleri, birçok konuda da işbirliği içerisinde olacak gibi görülüyor.

BRICS ülkeleri dünya ekonomisinin yaklaşık beşte birini oluşturmaktadır. Ayrıca üye ülkelerin nüfusu dünya nüfusunun yüzde 40'ını yani 2,9 milyar insandan oluşmaktadır.        Bununla birlikte uluslararası grubun üye devletleri dünyadaki maden rezervinin de % 60’ına sahiptir. Tahıl ürünlerinin yüzde 40’ını da bu ülkeler üretmekte ve dünyanın erzak deposu konumuna yükselmişlerdir.

BRICS, ekonomik işbirliği gücü olarak, son 10 yıldır dünyada. Ama tek kutuplu Batı hegemonyasındaki dünya düzenine karşı, alternatif bir grup sinyali de veriyor. BRICS, dünya düzenine çok kutuplu bir dünya inşa etmenin de ilk adımı olarak görülüyor.

BRICS'i oluşturan 5 ülke, küresel politikada da önemli aktörler. Hindistan eski başbakanı BRICS'in sadece ekonomik işbirliğini öncelemediğini, aynı zamanda küresel ve bölgesel sorunlara çözümler sunacağını dile getiren ilk lider olmuştu.                                         BRICS'in 2013'de Güney Afrika'nın Durban kentinde gerçekleştirdiği zirvede, bünyesinde bir düşünce kuruluşu oluşturulması, BRICS'in oynayacağı siyasi rolün ilk kanıtıydı.        Afrika'da çatışma kaynaklı sorunların çözümü için, BRICS ülkelerinin benzer tavırları benimsediği söylenebilir. Mesela, Güney Sudan'daki iç savaşın çözüme kavuşturulması için, birliğin tüm ülkeleri aynı tavrı gösterdi ve taraflar arasında arabuluculuk rolü üstlendi. Benzer bir durum, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki siyasi krizin çözülmesinde de izlendi. BRICS'in diğer birliklerden ayrılan bir başka yönü ise üç kuzey, iki güney devletini birleştirmesidir. Yani bir bakıma, ABD ve Avrupa ülkelerinin küresel hakimiyetine karşı, kuzey ve güneyin birleşmesi gibi görülebilir. Bu birlik, küresel sorunlara tek bloklu bir çözüm yerine, çok yönlü çözümlerin sunulmasını benimsiyor.[3]

TÜRKİYE ve BRICS

2018’de Güney Afrika’da gerçekleşen BRICS’in liderler toplantısına Türkiye özel davetli olarak katıldı. Çünkü Türkiye dünyada iki kutuplu bloktan kendisini sıyırmaya çalışıyor. Bu sebeple hep “Dünya Beşten Büyüktür” görüşünü her platform da dile getiriyor. Bu sebeple Türkiye'nin doğu ve güneyde etkili olabilmesi için BRICS'e ihtiyacı olduğu gibi, BRICS'in de siyasi yaklaşımlarında Türkiye'ye ihtiyacı var. Türkiye, BRICS'in Ortadoğu ve Avrupa'ya açılan kapısı olabilir. BRICS ülkelerinin Türkiye ile işbirlikleri, ekonomik kazanımların yanı sıra, siyasi, sosyal, kültürel ve güvenlik kazanımlarını da beraberinde getirecektir. ABD ve Avrupa'ya karşı çok kutuplu bir yaklaşım, Türkiye ile daha da güçlenecektir. BRICS-Türkiye zirvesi ile bir milyarı aşkın Müslüman nüfus ile sosyal ve kültürel iletişimi daha canlı kılacaktır. Türkiye güvenlik noktasında Ortadoğu coğrafyasında deneyimli bir ülke konumundadır. Özellikle Çin ve Hindistan bu deneyimden faydalanabilecek; kendi ülkelerindeki krizlerinin aşılmasında, Türkiye'nin desteğini yanlarında bulacaktır.

ABD başkanı Trump’ın hem kendi müttefikleri hem de yükselen güçler ile yaşadığı ticaret savaşları küresel sisteme zarar vermektedir. Böyle bir süreçte BRICS değerini artırmaktadır. Gözden kaçırılmaması gereken şey ise olayın batı karşıtlığı ile sınırlandırılmamasıdır. BRICS bloğunun kendi içindeki etkileşimi gün geçtikçe artarken alternatif bir dünya sunmak için geçmiş birikimini kullanıp bize nasıl bir dünya sunacağını göreceğiz. BRICS’in gösterdiği şaşırtıcı ekonomik gelişmenin beraberinde getirdiği ideolojik, politik ve sosyal alternatiflerin güçlü potansiyelini yok saymak, detaylarda boğulup büyük resmi görememek anlamına gelir.[4]

Türkiye iki kutuplu bloktan kurtulmaya çalışan bir ülke durumundadır. Sadece Amerika yada Rusya arasında bir mekik dokuma siyasetinden çok dünyaya açılma siyaseti izlemek istiyor. Bu yüzden dünya üzerindeki bütün devletlerle temasa geçmek ve iyi ilişkiler kurmak istiyor. Ancak dünyanın küresel siyaseti buna imkan tanımıyor. Bu yüzden Türkiye dünya üzerinde gelişen küresel siyaset ve farklı bloklarda kendisine yer açmaya çalışıyor.

Bu yüzden Türkiye başta karşısına çıkan fırsatları değerlendirip ayrıca kendisi küresel siyasetini de oluşturmalı ve alt yapı çalışmalarını hazırlamalıdır. 

Burada önemli olan alternatif dünyaların ortaya çıktığı bir dünyada Türkiye’nin kendisini nasıl konumlandıracağı ve nasıl bir siyaset izleyeceğidir.

 

 



[1] Umur Tugay Yücel, “Türkiye’nin Küresel Vizyonu: Yeni Dünya’nın Öncüsü BRICS”, https://www.diplomatikstrateji.com/turkiyenin-kuresel-vizyonu-yeni-dunyanin-oncusu-brics/, 2019

Yalçın Ademoğlu, “Brıcs Neyi Hedefliyor, Hala Bir Anlam İfade Ediyor Mu?”,  https://tr.euronews.com/2019/11/14/brics-neyi-hedefliyor-hala-bir-anlam-ifade-ediyor-mu, Brezilya, 2019

[3] https://www.haberler.com/analiz-brics-yalniz-ekonomik-bir-aktor-degil-11086775-haberi/, 2018

[4] Umur Tugay Yücel, “Türkiye’nin Küresel Vizyonu: Yeni Dünya’nın Öncüsü BRICS”, https://www.diplomatikstrateji.com/turkiyenin-kuresel-vizyonu-yeni-dunyanin-oncusu-brics/, 2019

 

ETEM SEVİK bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 19
Toplam yorum
: 0
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 106
Kayıt tarihi
: 20.01.21
 
 

Giresun Üniversitesi Tarih Bölümü mezunuyum. Aynı üniversitenin eğitim fakültesinde pedagojik forma..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster