Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

28 Nisan '10

 
Kategori
Tiyatro
 

14. Afife Jale Tiyatro Ödülleri

14. Afife Jale Tiyatro Ödülleri
 

Hatice Aslan ve Zerrin Tekindor


<ı>Tiyatro aşka benzer. İnsanı hazin hazin ağlatır. Ama verdiği acının gücünde bir başka tat bulunur. Tiyatro evrene benzer. İnsanı doya doya güldürür. Ama yansıttığı tuhaflıklar, gülerken ağlamak için istekler doğurur.” -Namık Kemal

<ı>***

Tiyatroya ilişkin kimi bilgileri aktarmak gerekirse: Bir olayın çeşitli şekillerde canlandırılmasına “tiyatro” adı verilir. Tiyatro, yazarların dram, komedi, trajedi türünde yazdıkları eserlerin sahnede oynanması sanatıdır. Tiyatro yaşamın bir parçasıdır. Konusu bakımından hareketlere, konuşmaya, kimi zaman müziğe yer verilir. Bu nedenle tiyatro güzel sanatların en ilgi çekici kollarından biridir.

Tiyatroda oynayanla izleyen arasında yakın ve sıcak bir iletişim vardır. Tiyatroda rol alan kişilere “tiyatro oyuncusu” ya da “tiyatro sanatçısı” denir. Tiyatronun yazılı bir metni vardır ve oyuncular bu metne göre tiyatroyu oynarlar. Metne bağlı kalmadan oyuncuların doğal olarak kendiliğinden oynadıkları bölümlere ise “doğaçlama” adı verilir. İ

lk çağlarda oyunun yazılı metni yoktu. Yeteneklerine güvenen oyuncular ortaya çıkıp bir çeşit tuluat yaparlardı. Tuluat; oyuncuların o anda düzenle­dikleri hareketleri, tasarladıkları sözleri söylemeleridir. Tuluat, sahnesiz ve metinsiz bir tiyatro oyunudur. Yazılı tiyatro yapıtları çok sonra ortaya çıktı. Bir süre tiyatro sözsüz oynandı. Oyuncular olayları, el, kol, gövde, bacak ya da yüz hareketleriyle anlatırlardı. Bu sözsüz tiyatroya “pandomima” adı verilir.

Dünyada ilk tiyatro olayının nerede, nasıl başladığı bilinmemektedir. Araştırmacılar; tiyatronun ilkel insanların av dönüşü vurdukları avın çevresinde sevinç ve heyecan sesleri çıkararak dans etmelerinden doğduğunu anlatırlar. Daha sonraları topluluk halinde yaşamaya başlayan insanlar yılın belirli günlerinde, belirli bir yerde toplanmaya başladılar. Bu toplantıda içlerinden bir kişi yüksekçe bir yere çıkarak güldürücü öyküler anlatır, taklitler yapar, şarkılar söylerdi. Bu tür oyunlar zamanla şenlikler geleneğini oluşturdu.Bir süre sonra tiyatroda kişiler ikiye, üçe çıktı. Daha canlı, daha ilgi çekici konular bulundu. Böylece oyunlar, sanat niteliğine kavuştu. Tiyatro da meslek haline geldi.

Uluslararası Tiyatro Enstitüsü 1948 yılında kuruldu. Bu enstitü 1961 yılında aldığı bir kararla 27 Mart gününü Dünya Tiyatrolar Günü olarak kabul etti.Her yıl enstitüye üye ülkelerde 27 Mart günü “Tiyatrolar Günü” olarak kutlanır. 27 Mart günü her ülkenin sanat ve tiyatro adamlarınca hazırlanan bir bildiri, sahnelerde okunur. Tiyatrolar o gece halka parasız gösteriler düzenler, tiyatroyu halka sevdirmeye çalışırlar. Ülkemizde tiyatro ile ilgili ilk ulusal bildiriyi, yaşamını Türk tiyatrosuna adamış olan ünlü tiyatro sanatçımız Muhsin Ertuğrul yazdı.

Kaynak:http://www.kitapozetlerioku.com/tiyatro-nedir.html

***

önce Afife Jale’ yi tanıyalım: Orta halli bir ailenin kızı olarak 1902 yılında İstanbul'un Kadıköy semtinde dünyaya geldi. 10 Kasım 1918 günü Darülbedayi’ye öğrenci olarak kabul olunan Beyza, Refika, Behire ve Memduha adlı beş kızdan biriydi. Afife ve Refika hariç öteki kızlar daha fazla dayanamamış ve "nasılsa sahneye çıkamayacakları" gerekçesiyle tiyatroyu bırakmışlardı. Aynı yılın 18 Aralık günü Refika tiyatronun suflör, Afife de "mülazım artistlik" (stajyer oyuncu) kadrolarına alınmışlardı.

Afife bir yıl süreyle bütün provalara devam etti, ama bir türlü sahneye çıkamadı. Öte yandan Refika, sahne gerisinde görev alan ilk Müslüman Türk kadını oldu. 1919 yılının 13 Nisan gecesi premier'i yapılacak olan, Hüseyin Suat'ın "Yamalar" adlı oyununda, Emel rolü, Eliza Binemeciyan'ın Paris'e gitmesiyle ortada kaldı. Darülbedayi yöneticileri ister istemez rolü Afife'ye oynatma kararı verdiler.

Böylelikle Afife, 22 Nisan gecesi, Kadıköy'deki Apollon Sineması'nda (sonraki Hale, şimdiki Reks) Emel rolünü oynayarak sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadını oldu. O gece tiyatroya gelen zaptiyeler, yöneticilere bir uyarıda bulundularsa da genç sanatçı bir hafta sonra da "Tatlı Sır" oyununda yeniden sahneye çıktı. Sanatçı polis tarafından tutuklanmak istenince, Kınar Hanım tarafından arka bahçeye kaçırılarak polislerin elinden zor kurtuldu. Üçüncü piyesi olan "Odalık" oynanırken polis tiyatroyu bastı. Afife bu kez de makine dairesinden kaçırıldı.

1921'de dahiliye nezaretinin bir buyruğu ile belediye 27 Şubat günü 204 sayılı bildiriyi Darülbedayi Yönetim Kurulu'na gönderdi. Bildiride Müslüman kadınların kesinlikle sahneye çıkamayacakları yazılmıştı. Bu bildiri üzerine Afife, tiyatronun kadrosundan çıkarıldı. Tiyatrosuz kalması Afife'nin zaten zayıf olan sinirlerini alt üst etmiş, kaçışı haplarda ve uyuşturucularda bulmaya başlamıştı. Sonradan âşık olduğu bir doktorun yaptığı iğneler de onda bir alışkanlık başlatmıştı. Ortalık biraz durulunca, birkaç yıl sonra Burhanettin Tepsi Kumpanyası ile Anadolu'da turneye çıkmış, yeni tiyatro topluluğu ile Kadıköy'de oynamış, daha sonra da Fikret Şadi'nin Milli Sahne'siyle çeşitli kentlerde temsiller vermişti.Zaten 1923'ten sonra Türk Kadınları Atatürk'ün emriyle sahneye çıkmaya başlamıştı.

Gün geçtikçe bozulan sağlığı ve uyuşturucu alışkanlığı, tiyatroyu ister istemez bırakmasına neden oldu. Bu onu büsbütün çileden çıkardı. 1928 yılında bir arkadaşıyla, Kuşdili çayırında Hafız Burhan'ın bir konserine gitmiş, orada sanatçıya tamburuyla eşlik eden Selahattin Pınar'la tanışmıştı. Kısa bir sürede Pınar, genç kadına deliler gibi aşık oldu.1929 yılında evlendiler ve Selahattin Pınar "Nereden Sevdim O Zalim Kadını" gibi birçok ölümsüz şarkısını onun için besteledi. Bir süre sonra Pınar, karısının morfin bağımlılığı ile başa çıkamamaya başladı.

Tiyatrodan uzak kalmak, sahneye çıkamamak, Afife'yi mutsuz kılıyor, kurtuluşu yalnız "iğne"de buluyordu, 1935 yılında boşandılar. Bundan sonra Afife içine düştüğü girdaba büsbütün batarak sefalet içinde sürünmeye başladı.Darülbedayi'deki dostlarının yardımıyla, Bakırköy Akıl Hastanesi'ne yatırıldı ve 1941 yılının 24 Temmuz günü kimsesiz bir halde yaşama veda etti. Tiyatronun ve devrinin bu büyük fedaisi böylece sessiz sedasız yok olup gitti. Uzun yıllar onun adını bile anan olmadı.

Kaynak: http://www.afife.org/kimdir/main.html

***

Afife Jale Tiyatro Ödülleri törenine ilgi yoğundu. Sunucu Korhan Abay tarafından Lütfi Kırdar Kongre Merkezi'nde gerçekeştirilen 2010 Yılı Afife Jale Tiyatro Ödülleri, 14. kez sahiplerini buldu. Haldun Dormen ile Göksel Kortay ev sahibi oldular. Zühal Olcay'ın şarkıları eşliğinde 14 dalda ve 5 özel bölümde ödül dağıtıldı. Adaylar ve ödül alanlar aşağıda sıralandı. (Koyu harflerle verilenler ödüle değer görülenlerdir.)

Özel Ödüller Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü:

Gencay Gürün
Yaşamı boyunca tiyatro dalında başarılı çizgisini sürdürmüş ya da tiyatro sanatına katkıda bulunmuş kişi

Nisa Serezli Aşkıner Özel Ödülü:
Toron Karacaoğlu
Yaşamı boyunca tiyatro dalında başarılı çizgisini sürdürmüş tiyatro sanatçısı

Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü:
Cüneyt Çalışkur - Kredi Kartı-Vak’aaa (İstanbul Devlet Tiyatrosu)
İlk kez o yıl sahnelenmiş olan en başarılı yerli oyunun yazarı

Tiyatroda Yeni Kuşak Özel Ödülü:
Tiyatroperest - Hayvanat Bahçesi Masalı Ekibi
Tiyatronun herhangi bir dalında genç kuşak başarılı sanatçı

Yapı Kredi Sigorta Özel Ödülü:
T. Yılmaz Öğüt Tiyatronun herhangi bir dalında tiyatroya yararı olmuş kişi

***
Yılın En Başarılı Prodüksiyonu. İmparatorluk Kuranlar - İstanbul Devlet Tiyatrosu ·İntiharın Genel Provası - İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları · Kafes - (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)


Yılın En Başarılı Yönetmeni · Hakan Çimenser - İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu) · Nurullah Tuncer - İntiharın Genel Provası (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Ragıp Yavuz - Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)


Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu · Bülent Emin Yarar - Profesyonel (İstanbul Devlet Tiyatrosu) · Hakan Gerçek - Van Gogh (Tiyatro Gerçek) · Uğur Polat - Kredi Kartı-Vak'aaa (İstanbul Devlet Tiyatrosu)

Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu · Defne Gürmen Üstün - Düşüş (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Defne Halman - Quintet - Bir Dönüşün Beşlemesi (Tiyatro Pera) · Zuhal Olcay - Şölen (Tiyatro Stüdyosu)


Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu · Çağlar Yiğitoğulları- Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Hakan Meriçliler - Pornografi (Dotmarsta Projesi) · Uygar Özçelik - İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu)


Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu · Rozet Hubeş - Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Senan Kara - Kafes (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Zeyno Eracar - Gül’e Ağıt (Bakırköy Belediye Tiyatroları)


Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu · Mert Turak - Kabare (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Serhat Mustafa Kılıç - İntiharın Genel Provası (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Zafer Algöz - Vahşet Tanrısı (İstanbul Devlet Tiyatrosu) - (Mert Turak, kısa konuşması ve davranışları ile yoğun alkış aldı! Geleceği parlak bir oyuncu. Ödül sonrası ayaküstü konuşmamızda kendisini kutladım ve söyleştik.)


Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Kadın Oyuncusu · Hale Akınlı - Dullar (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Sevinç Erbulak - Tarla Kuşuydu Juliet (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Zerrin Tekindor - Vahşet Tanrısı (İstanbul Devlet Tiyatrosu)


Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu · Beyti Engin - Sokağa Çıkma Yasağı (Bakırköy Belediye Tiyatroları) · Çağlar Çorumlu - Tarla Kuşuydu Juliet (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları · İbrahim Can - İntiharın Genel Provası (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)


Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Kadın Oyuncusu · Deniz Çakır - Aşk Sözleri (Aysa Prodüksiyon) · Kadriye Kenter - Cimri (Kenter Tiyatrosu) · Süeda Çil - Dullar (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) (Dullar oyununu izledim. Süeda Çil'i oldukça başarılı buldum. Kutlamak için gözlerim orada onu aradı. Ne ki göremedim?)


Yılın En Başarılı Sahne Tasarımcısı · Barış Dinçel - Cimri(Kenter Tiyatrosu)-Binali ile Temir, Mefisto ve Onlar Ermiş Muradına (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Işın Mumcu - İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu) · Nurullah Tuncer - İntiharın Genel Provası (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)


Yılın En Başarılı Giysi Tasarımcısı · Başak Özdoğan Pirim - Cimri (Kenter Tiyatrosu) · Şirin Dağtekin Yenen - Aşk Sözleri (Aysa Prodüksiyon)-Kuzguncuk Türküsü(İstanbul Devlet Tiyatrosu) · Tomris Kuzu - Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)


Yılın En Başarılı Sahne Müziği · Selim Can Yalçın - Mefisto (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Grup Gündoğarken - Ruhundan Tramvay Geçen Adam (Ortaoyuncular Tiyatrosu) · Tolga Çebi- ”7” Şekspir Müzikali (Oyun Atölyesi)


Yılın En Başarılı Işık Tasarımcısı · Akın Yılmaz - İmparatorluk Kuranlar (İstanbul Devlet Tiyatrosu) · Fatih M. Haroğlu - İntiharın Genel Provası (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları) · Mustafa Türkoğlu - Binali ile Temir (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları)

Kaynak: http://www.afife.org/oduller_2010/main.html *

**

Anlamlı bir özdeyişle yazımızı noktalamak gerekirse: “<ı>Tiyatro, sanatın tümü gibi bir okuldur. Eğitir, geliştirir insanı, dünyasının sınırlarını genişletir.” -Sabahattin Kudret Aksal

***

Muhsin DURUCAN

 
Toplam blog
: 782
: 1295
Kayıt tarihi
: 18.08.08
 
 

Kırşehir Erkek İlköğretmen Okulu'nu, İzmir Buca Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümünü, İstanbul Çapa M..