- Kategori
- Tarih
Roma - Bizans Tarih Terimleri Sözlüğü
http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=108612
Ab initio |
Başlangıçtan |
| Absid | Kiliselerde altarın bulunduğu tarafta, genellikle yarım daire planlı büyük niş |
| Abydos | Çanakkale Boğazı |
| Acanthus | Antik Yunan'dan beri süsleme sanatında kullanılan bitkisel motif |
| Ad hoc | bilhassa, bunun için |
| Ad hominem | özel, şahsi |
| Ad initium | başlangıçtan |
| Ad interim | geçici olarak |
| Aerikon | Resmi-i bad-ı hava |
| Agnus Dei | Tanrının kuzusu |
| Agora | Antik Yunan'da stoalar ile çevrelenmiş, içinde vaya yakınında dini,resmi,ticari ve toplumsal yaşam alanı |
| Agoranomos | Muhtesip/Esnafınteftişi, tartı, ölçü, kalite, fiyat, temizlik kontrolu yapangörevli |
| Aizanoi | Çavdarhisar |
| Akropolis | Antik Yunan'da kentin yüksek tepesinde(sarp tepe) savunma amaçlı inşa edilenözel bölge |
| Akuedukt | Roma-Bizans mimarlığında su kemeri |
| Alem | Camilerde minarelerin en üstündeki konik örtünün-külah- üzerinde onu taçlandıran ayyıldızlı madeni motife denir. |
| Altar | 1.Kiliselerde dini törenle ilgili taş masa 2.Eski çağ tapınaklarında kurban sunulan taş tabla, Sunak |
| Ambon | Kilisede sağda bulunan ve kutsal kitap okunan kürsü /Vaiz kürsüsü |
| Amfora | İki kollu bir kap |
| Ampir Üslubu | Napolyon Bonapart çağı mimarlık üslubu |
| Anaphora (1) | Önce şüredilir, sonra ekmek ve şarabın dağıtılması sırasında "alınız ve yiyiniz" , "alınız ve içiniz" sözleri söylenir |
| Anaphora (2) | ve bunları İsa'nın bedenine ve kanına dönüştürmesi için Tanrı'ya yakarılır (Ökaristi Ayininde) |
| Anastasis (Resurrection) | Yeniden diriliş |
| Anbon / Anvon | Vaiz kürsüsü |
| Andron | Evlerde erkeklere ayrılan büyük oda |
| Ante meridiem | öğleden önce |
| Ante-bellum | Savaştan önceki durum |
| Antependium | Altar Cloth /Altar Örtüsü |
| Antikite / Antik Çağ | Yaklaşık M.Ö.6 yy. İle M.S. 3.yy.arasındaki Yunan ve Roma kültürlerine verilen isim |
| Antiphon | Koro tafından söylenen ilahi (psalm) |
| Apocrypha | hidden things / |
| Apodyterium | Hamamda soyunma yerleri |
| Apotropaic | drivig away evil |
| Apsis | Bazilika tipi kilisenin doğu kısmında dışarı yarım yuvarlak taşan kısım |
| Arasta | Sıralı dükkanlar, üstü kapalı çarşı |
| Archieunuchos | Hadım Ağası- Baş Hadım Ağa |
| Argyropratai | Kuyumcular |
| Arhimandrit | Yüksek Ruhban |
| Arkhitrav (Arşitrav) | Antik mimaride sütunların taşıdığı, bir sütun ekseninden diğer sütun eksenine uzanan taş hatıllar-kirişler-. |
| Artophorion (Pyxis/Arthopteion | Kutsal ekmeğin ve tütsünün saklandığı kutu |
| Artopoioi | Fırıncılar |
| Artos | Ökaristi'ye katılamayan hasta ve yaşlılara veriilmek üzere yapılan özel ekmek |
| Asklepios | Mitolojide sağlık tanrısı |
| Asteriskos | Patendeki ekmeğin üzerini toz vs.den korumak için örtülen örtünün ekmeğe değmesini önleyen şey |
| Astilos (Astylos) | Antik Yunan'da hiç dütunu bulunmayan yapı |
| Atrium (Bizans) | Bazilika tipi liliselerde Narteks'in önünde bulunan avlu |
| Atrium (Roma) | Antik roma konutlarında evin bir bölümünü oluşturan etrafı sütunlarla çevrili avlu |
| Augustus | Respublica Romana'nın fevkalade yetkili kişisi |
| Aya Triada | Hristiyanlığın kutsal üçlüsü |
| Ayak | Paye, taş,mermer yada tuğladan örülmüş taşıyıcı mimari öge |
| Baptisterium (Vaftizhane) | Vaftiz töreni için yapılmış küçük kilise (şapel)/Büyük kilisenin içindaki vaftiz bölümü |
| Basileus (1) | Eski Yunan'da başka ülkelerin hükümdarlarına verilen ünvan |
| Basileus (2) | Bizans döneminde imparatorlara verilen ünvan |
| Basileus / Vasileus | İmparator |
| Basilika ergodosia | İmparatorluk Loncaları |
| Bazilika (1) | Adalet veya ticaret işleri için diktörtgen ve üzeri iki eğimli ahşap çatılı,içi iki sıra sütunla üç nefe ayrılmış yapı |
| Bazilika (2) | Bazilika(1)'de bu yapının hakim kavramı yerine İsa'nın ikame edilmesiyle hiristiyanlaştırılarak kiliseye dönüşmesi |
| Bazilika tipi kilise | Hıristiyanlığın ilk zamanları ve ilk Bizans devrinde yapılan ve doğu-batı ekseninde uzanan dikdörtgen kilise |
| Bazilika(Roma) | Adli, ticari çalışanlar ve memurlar tarafından kullanılan resmi yapılar |
| Bedesten | Çarşı merkezinde değerli malların satıldığı özel olarak inşa edilen,kubbelerle örtülü,diktörtgen planlı büyük yapı |
| Before present / B.P. | Milattan önce |
| Bema | Apsisin önünde tören yapılan kısım |
| Beneficium | Mal varlığı |
| Beyzi | Oval |
| Bezzazistan | Dokuma Çarşısı |
| Bizantium | Konstantiniyye'den önce İstanbul Sarayburnu'ndaki küçük yerleşim yerinin adı |
| Bouleuterion | Antik Yunan kentinde yönetimle ilgili işlrin görüldüğü meclis binası |
| Buhurdan ( Thuribulum) | İçinde tütsünün yakıldığı,yuvarlak, silindirik vs. Gövdeli taşınması ve asılması için üç zinciri olan bir kap |
| Buleuterion | Belediye Meclisi Toplantı Salonları |
| Büyük Giriş | Ökaristi Ayininin ikinci kısmının açılış ayinidir. |
| Caldarium | Hamamın sıcak kısmı |
| Cami | Cami |
| Capeloi | Meyhaneciler |
| Capitulum | Manastırlarda günlük toplantıların yapıldığı od |
| Carolus Magnus | Büyük Karl |
| Castra | Roma Lejyonlarının yerleştiği ordugah kentler |
| Castrum | Roma Ordusunun etrafı surlarla çevrili büyük askeri kampları |
| Casus belli | savaş nedeni |
| Catartarioi | İpek Eğiriciler |
| Cathedra | Kilisede psikoposun ourduğu taht |
| Cella (Sella) | Eski Yunan ve Roma'da içinde kült heykelinin korunduğu, tapınağın en kutsal bölümü/Tapınakların ana bölümü |
| Cerularioi | Kandiciler |
| Chairemporoi | Domuz Kasapları |
| Chalcedon | Kadıköy |
| Cherniboxeston | Urceus (ibrik) ve Trulla (El yıkama tası) 'nın ikisine birlikte verilen isim |
| Cheroubikon/Kerubim | Büyük Giriş sırasında (Kerubim girişi) Tanrının tahtı için kerubimin koro ile ortaklaşa söylenen övgü şarkısı |
| Choir | Koro |
| Clerestory | the topmost zone of a wall with windows |
| Codex | M.S.130'dan beri(Hadrianus) neşredilen İmparator emirname ve karalarını içeren derleme |
| Comitatenses | Hassa Ordusu |
| Concul | Meclis |
| Condattiere | İtalyan kentlerinin paralı askerleri |
| Coniuratio | Ortaçağ kentinin hukuku, mali-idari bir ünite haline gelmesi ve özerliği |
| Corpus Iis Civilis | Medeni Hukuk Külliyatı |
| Crypt / Krypteon | Gizli, sakı yer; toprak altı yer; klise içindeki mezar |
| Cummune | Özerk şehir Yönetimi |
| Çapraz Tonoz | Dört bölümlü tonoz |
| Çapraz Tonoz | İki beşik tonozun dik açıyla kesişmesinden oluşan tonoz biçimi |
| Çavuş/Tsavisios | Kavas-Saray hizmetleri, posta,istihbarat hzimetleri yapan |
| Çift Manastır | Kadınlar ve erkekler için yapılmış iki bölümlü ancak aynı yönetime bağlı manastır |
| De facto | fiilen, hakikatte, bilfiil |
| De jure | hükmen, haklı, meşru olarak |
| Deesis (Supplication) | Yakarış / Dua (İsa, Meryem ve Vaftizci Yahya'yı beraber gösteren figür) |
| Dekatia | Gümrük vergisi |
| Dele | bas sil !, boz. |
| Demesne - Demain | Toprak beyinin kendi kılıç arazisi |
| Demosiake | Miri toprak |
| Dış Narteks | Kiliselerde arka arkaya bulunan nartekslerden dışardakine dış narteks denir. |
| Diakon | Rahip Yardımcısı |
| Diarchie | İmparator ve Senatonun ikili yönetimi |
| Digesta | Roma Hukuk doktrinleri ve derlemeleri içeren külliyat |
| Dimousios dromas | Bizans posta ofisi |
| Diokonikon (kutsal eşya yeri) | Kiliselerde dini eşya ve metinlerin saklandığı, din adamlarının ayin için hazırlık yaptığı yer / Bemanın sağ tarafı |
| Diskopotirion | Paten ve Kalis'in oluşturdukları takım |
| Dismissal | İzin, müsaade |
| Domesticus Scholae | Beylerbeyi |
| Domus | Roma konutu |
| Doodotis | giver of life christ zoodotis |
| Doxa (thinking) | Düşünce/yüzeysel düşünce |
| Dunatos | Büyük toprak sahibi |
| Dunatos | Mahalli büyük toprak sahipleri, lorları |
| Dux | Savaşçı Komutanlar |
| Ecclesiasterion | Halk Meclisi Toplantı Salonları |
| Eksarhia | Eyalet |
| Eksharlık | Bizans İdaresi |
| Ektene | Rahip ile cemaat arasında karşılıklı okunan bereket duası |
| Endyte | Altar Örtüsü |
| Ennomion | Resmi-i otlak/ Otlak Resmi |
| Epiphanie | Haçın suya atılması |
| Episteme | Tefekkür- derin düşünce-sonucu kavrama |
| Epistomology | Bilginin felsefesi/Bilgiyi nasıl anlarız, biliriz |
| Equesterian | Atlı porte/Resim ve heylkel santında soylu yada önemli kişilleri tasvirde kullanılan portre türü |
| Ereğli | Daskıleion |
| Erenos | İnziva yolunu seçen kişi, münzevi yada eremos/ Çöl ıssızlığında yalnız yaşayan |
| Ergasteria | Şehrin eparhının kontrolünde kötü kalite ipekleri dokuyan loncalar |
| Eucharist | thanksgiving |
| Eukharistia-Ökaristi (1) | İsa'nın bedeni ve kanı olduğuna inanılan ekmek ve şarabın kutsanması |
| Eukharistia-Ökaristi (2) | İsa'nın havarileri ile yediği "Son Akşam Yemeği" / Şükran /Bizans'ta liturji veya İlahi Liturji |
| Ex cathedra | salahiyet,yetki ile |
| Ex libris | Kitabın kime ait olduğunu gösteren etiket |
| Ex officio | memuriyet dolayısıyla; resmen |
| Exarcandiruris gratia | ziraate yönelik malzeme |
| Exchequer | Maliye Bakanı |
| Exercitus Stratos-Eksarhia | Askeri ve sivil yetkileri olan hükümdar naibi |
| Eyvan | Bir yüzü açık dikdörtgen niş.Düz çatı veya beşik tonozla örtülür. |
| Facade | the face or front wall of a building |
| Filopatris | Yurtsever |
| Forum | Antik Roma'da kent merkezinde bulunan ve çevresi, içindeki yapılarla Yunan'daki Agora ile aynı işlevi olan yer |
| Forum Tauri | Bizans döneminde Beyazıt Meyanının bulunduğu bölge |
| Fresk (Fresco) | Yaş sıva üstüne özel boyalarla yapılan resim ve süsleme |
| Frigidarium | Hamada yıkandıktan sonra soğuk suyla yıkanılan yer |
| Glassatörler/Post Glassatörler | Roma Hukuku Şerhleri |
| Grand Domestique | Vezir-i Azam |
| Graphia | Yazmak, çizmek |
| Grifon | Mitolojide kuş başlı aslan |
| Grotesk | Alaycı, gülünç, akıldışı |
| Gymnasion | Antik Yunan ve Roma'da kentlerinde spor etkinliklerinin yapıldığı yer |
| Gynaikonitis | Evlerde kadınlara ayrılan oda veya bölümlere denir |
| Gynakaion | Kiliselerindeki kadın mahfili (Naos'un üstünde galeri katı, onun üstünde de Gynakaion bulunur) |
| Haç (Crux / Stavros) | İsa'nın çarmıha gerilişini sembolize eden sembol |
| Hagia (Female Saint) | azize |
| Hagia Sophia | Aya Sofya |
| Hagias (Male Saint) | aziz |
| Hanekah | Tekke ile misafirhaneyi karıştıran bir yapı tipi/Zaviye |
| Hatıl | Duvara gelen ağırlığı bütün duvara dağıtmak için konan ağaç yada tuğla yatay kiriş |
| Hazire | Çevrili mezarlık, özellikle Camii'ye bitişik olanlara denir. |
| Hebdomon | İstanbul-Bakurköy'ün eski adı |
| Hetimasia | İsa'nın göklerde hazırlanan tahtı |
| Hımış | Ahşap strüktür+kerpiç dolgu |
| Hidriya | Su tası |
| Hieron | İstanbul Boğazının kuzeyindeki gümrük |
| Hipparhos | Hakim ve belediye görevlisi memurolan ve yanında Agoranomoslar bulunan görevli |
| Hippodromos | Antik Yunan ve özellikle Roma'da at ve raba koşularının paıldıpğı, etrafı seyirci yerleri ile çevrili alan/Hipodrum |
| Hodegetria | Kucağında İsa ile ayakta duran Meryem figürü |
| Hodegetria Meryem | |
| homo | insan |
| homo faber | işçi insan |
| homo habilis | alet ustası insan |
| homo sapiens | mantıklı insan |
| Hünkar Mahfili | Bazı Camilerde padişahların namaz kılmalarına ayrılmış, özel girişi olan bölüm |
| Hypcauste | Hamamlarda döşeme altı boşluklar |
| i.e. (id est) | yani, demek ki |
| ibid (em) | aynı yerde |
| İchthyopratai | Balıkçılar |
| İç Narteks | Kiliselerde arka arkaya bulunan nartekslerden içerdekine iç narteks denir. |
| İHS/Saviour | JC monogramı |
| İkon | Resim |
| İkonastasis | Bema ile Naos'u ayıran paravana verilen isim |
| İkonofil | İkon sevenler |
| İkonoklast | İkon kırıcı / put kırıcılık |
| İkonostatis | Bizans kiliselerinde rahipere ait Bema kısmını halktan ayıran bölme ve İkonların asıldığı bölme. |
| İllyricum | Balkanlar |
| İmperator | muzaffer; İmparator |
| İnstitutiones | R. Hukuk mantığı, prensip ve müesseselerinin derlendiği bir kitap |
| İnvestitur Kavgası | Kilise mensuplarını İmparatorun yada Papanın tayin etmesi sorunu |
| İppoforvi/ İppoforsi | At yemi resmi/vergisi- Salariyye |
| İstalaktit | Mukarnas'a bakınız. |
| Juxtaposition | Çifte ikame |
| Kalis | İsa'nın kanını sembolize eden şarabın konduğu kaptır. |
| Kanos Bios | Ortak yaşam |
| Kantaros | Ayaklı ve kollu bir kase |
| Kapnikon | Resmi-i dühan |
| Katakomp | Yeraltı mezarı/İlk hıristiyanların gizlice toplanıp ayin yaptıkları yer |
| Katedra | Bemada bulunan koltuk |
| Katedral/Cathedral | Pisikoposluk kilisesi-Büyük kilise yapısı |
| Katholikon | Manastır kompleksinde bulunan kilise |
| Katholikon | Bir manastırın ana kilisesi |
| Kavsara | Portal/Taçkapı, mihrap gibi yerlerin yarım kubbeye benzeyen üst bölümü |
| Kefaletion | Cizye/Hiristiyan olmayanların verdiği vergi |
| Kentavros | Mitolojide insan gövdeli atlar |
| Keramos | Kil |
| Kiboryum / Baldaken | Sunak |
| Kochliarion | Yuvarlak kaşık kısmı ve sivri bir saptan oluşur. |
| Koimesis (keimesis) | Meryemin ölümü figürü / dormition of the Virgin |
| Koine | Lehçe |
| Koinotis | Cemaat |
| Kommerkion | Ticari emtiaya konan vergi |
| Konstantiniyye | Osmanlı döneminde İstanbul'un eski adı |
| Korniş | Yapı cephelerinden dışarı taşan genellikle katlar arasındaki yatay bandlar. |
| Köşk | Bahçe içinde büyük ev. |
| Krater | Su ve şarabın karıştırılmasında kullanılan büyük ağızlı ve iki lollu bir kap |
| Kubbeli Bazilika | Bazilika tipi ile merkezi planlı tipin birleşiminden meydana gelen yapı |
| Kuros | Çıplak genç heykeli |
| Küçük Giriş | Ökaristi Ayininin ilk kısmının yani Kutsal Kitap Liturjisinin açılışı |
| Külah | Camilerde minarenin en üstündeki konik örtüye denir. |
| Kürsü | Camilerde minarenin kaidesi |
| Lahit | Tahta, taş, mermer, kuru veya pişmiş topraktan yapılan, içine ölünün yerleştirildiği özel sanduka |
| Left/Right Aisle | Sol/Sağ geçit |
| Lekitos | Tek kollu küçük bir testi |
| Levant | Doğu Akdeniz |
| Levanten | Doğu Akdenizli |
| Ligula | Oval kaşık kısmı ve bir disk ile bağlanan ucu boğumlu saptan oluşur. |
| Ligula/Kochliarion | Kaşık, şarabın içinde ıslatılan ekmek parçalarını ayine katılanlara vermek için kullanılır. |
| Limitanei | Şövalyeler |
| Lingua Franca | Anlaşma Dili |
| Lingua Vulgata | Latin Halk Dili |
| Litani | Liturjik bir dua |
| Liturgy/Liturji/Liturgia | Ayin-İbadet |
| Logothet dromos | Bizans posta ofisi başı |
| Logothete | Defterdarlık |
| Loros / Loroi (pl) | |
| Lorotomai | Saraçlar |
| Macellarioi | Kasaplar |
| Magister Militia | Eyaletlerin başındaki komutan |
| Magister Officiorum/ | İmparatorluk Başkatibi/ Senato Başkanı/Başkent Yargıcı/Belediye sorumlusu |
| Mandorla /Almond | |
| Mandriatikon | Resmi-i Ağıl |
| Mandyas | clothing / a gown |
| Manor | Batı Avrupa malikane düzeni |
| Maphorion | kızıl kahve? |
| Martirion | Aziz mezarları/Din şehidi mezarı |
| Martyrium | a building made to commemorate the death of a martyr. |
| Mataxopratai | Ham İpekci |
| Mausoleum | Anıtsal mezar yapıları |
| Medioevist | Ortaçağ tarihçileri |
| Megaduc | Kaptanpaşalık/Büyük Amiral |
| Megaron | Ege'de kısa tarafında giriş bölümü olan ön dehliz ve dikdörtgen bir odadan oluşan ev tipi/Yunan tapınak prototipi |
| Megaron | Önünde direkli bir girişi olan, diktörtgen planlı eski Anadolu yapısı |
| Mellisonomion | Resmi-i Kovan |
| Menhir | Tarih öncesi mimarlığında kullanılan dikine yerleştirilmiş taş sütun |
| Menologion | azizlerin günleri |
| Mescid | Küçük cami/ Secde edilen, baş koyulan yer |
| Metamorfosis | Suret değişimi |
| Method | Özel, parçalı yollarla odaklanma |
| Metropolit | Yüksek Ruhban |
| Mihrap | Camilerde kıble duvarında bulunan girinti |
| Minber | Camilerde hutbe okunan yer |
| Minimal sanat | Soyut sanatın vardığı en uç nokta |
| Minyatür | Tasvir yada nakış işleme sanatı |
| Missorium | a large plate intended for use or display |
| Modus | tarz, usul |
| Modus operandi | Hareket tarzı, icra yolu, işleyiş usulü |
| Modus vivendi | Yaşayış tarzı; geçici anlaşma (askeri) |
| Monakos/ Monakso | Tek başına yaşamak |
| Monogram | İsim kısaltmaları |
| Mozaik | küçük renkli cam ve taşların yüzey tabakasına yan yana yerleştirilmesi ile oluşturulan bir resim türü |
| Mozole | Anıtsal mezar yapısı |
| Mozole | Anıtsal mezar yapısı |
| Mukarnas | Küçük nişler, üçgensel ögelerle meydana getirilen üç boyutlu İslam süsleme tekniği |
| Musavvir | Minyatür sanatçısı, Nakkaş |
| Müezzin Mahfeli | Büyük Camilerde namaz kılarken hareketlerde cemaatın beraberliğini temin için çıktığı yer |
| Myrepsoi | Itriyatcılar |
| Nakkaş | Minyatür sanatçısı, Musavvir |
| Naos / Nave | Kilisenin esas hacmi |
| Narteks (1) | Bazilika tipi kilisenin batı kısmında bulunan giriş mekanına/holüne verilen isim |
| Narteks (2) | Kiliselerin ön yüzünün bütün enini kaplayacak genişlikte düzenlenen giriş bölümü |
| Narteks (3) | Naostan önce gelen hol;bazen iki tane olabilir:dışarıdaki dış narteks, içerideki iç narteks |
| Natürmort | Ölü doğa resmi |
| Nave /Naos | Göbek / Ana geçit |
| Nef (2) | B tipi kiliselerde yapı aksına koşut uzanan sütun sıralarının arasında kalan hacimlerdenn her biri |
| Nef (3) | Kiliselerde sütun veya ayak sıralarıyla birbirinden ayrılan esas bölümlerden herbiri |
| Nef (Sahın) (1) | Kiliselerde iki yada dört sütun dizisi ile ayrılan bölüm/Yapılarda sütunlarla veya payelerle ayrılan her bir bölüm |
| Nekropol | Antik Yunan ve Roma kentlerinde kent merkezi dışında yer alan mezarlık |
| Nimfayon (Nimphaion) | Antik Yunan ve Roma'dabüyük be görkemli çeşme yapısı |
| Nimfeum | Antik devirde anıtsal çeşme yapıları (Su Perileri olan Nimfe'lere adandığı için bu ismi almıştır |
| Niş (1) | Duvarda küçük ölçüde ve düzgün girinti |
| Niş (2) | Bir duvar içinde yer alan köşeli yada yuvarlak girinti/Duvarda yeralan küçük ölçüde ve düzgün girinti |
| Niş (3) | Duvar içine oyulmuş diktörtgen, poligon yada daire planlı girinti/Büyük boyutlu bir hacimde olabilir |
| Nomos Georgihos | Çiftçi Kanunu |
| Nomos Nautihos | Denizci Kanunu |
| Nomos Stratiotihos | Askeri kanun |
| Novellae | 534. yılından sonra Yunanca neşredilen İmparator emirname ve kararlarını içeren derleme |
| Nika | Victor |
| Octroi | Gümrük ve Duhuliye Vergisi |
| Odeion | Müzik salonları |
| Odeon | Küçük bir tiyatro biçiminde, genellikle üstü kapalı müzik yapılan yer/Odeion=Şarkı söylemek |
| Oikos | Bir odalı ev |
| Opistodomos | Antik Yunan tapınaklarının arka bölümü |
| Oppidum | Ovalardan müstahkem tepelere çekilen ve buralarda otarşik bir ekonomi içinde yaşayan yerler |
| Orans | praying |
| Oriens | Küçük Asya-Mezopotamya-Suriye |
| Orta Nef | Kiliselerde sütun sıralarının ortasında kalan hacim |
| Ostmarkt | Avusturya'nın ilk adı, doğu uç bölgesi |
| Othenio pratai | Keten dokumacı |
| Paenula | clothing / a shawl |
| Palestra | Güreş ve boks yapılan yer |
| Palestra | Hamada jimnastik ekzersizleri yapılacak bölüm |
| Palmet | İlk sanatından beri kullanulan dilimli simetrik yaprak şeklinde bir bezeme motif-Palma=El |
| Panachrantos | Kucağında İsa ile oturan Meryem figürü |
| Panagia | All-holy |
| Pandantif | Kubbe ile taşıyıcı kemerler arasındaki yuvarlak üçgen biçimindeki yapı ögesi/ Küresel bingi |
| Pantokrator | Her şeyin hakimi olan meleklerle çevrili Tanrı-İsa figürü/Ebedi hakim mesih İsa /All-sovereign |
| Papuç | Camilerde kürsü ile asıl Gövde arasındaki geçide denir. |
| Parekklision | Küçük kilise/Kiliselerde küçük yan şapel |
| Pastophorium | Diokonikon ve Prothesis ikisine birden verilen isim |
| Paten | İsa'nın bedenini temsil eden ekmeğin konduğu tepsidir. |
| Patenofforiya | Resmi-i arusan |
| Patrimonium principis/episkepsis | Hükümdar toprağı |
| Patris | Yurt |
| Pax Ecclesiae | Kilise barışı - Milan fermanı ile hristiyanlara sağlana özgürlük (M.S.313) |
| Pax vobiscum | Barış öpücüğü |
| Payanda | Destek, yükü karşılamak üzere eklenmiş duvar parçası |
| Paye | Örülerek meydana getirilmiş tek taşıyıcı/Ayak |
| Penes | Serbest köylüler (toprağı olmayan) |
| Pentecost | Ruh-ül Kudüs'ün inişi figürü |
| Per annum | yılda |
| Peristil | Bir avluyu içerden ve dışardan çeviren sütun dizisi |
| Petek | Camilerde şerefenin üzerindeki daha ince gövdeye denir. |
| Phiale | Manastır kompleksinde kilise önündeki çeşme |
| Pieta | İsa'nın ülü gövdesinin annesinin kucağında yada kollarında betimlendiği resim/heykel eseri |
| Podium | Tapınaklarda tek cephesi revaklı ve büyük bir merdivenle çıkılan bir yüksek kaide |
| Polis | Çevresinde bir sur bulunan, aşağı kent ve gerisinde akropolis adı verilen yüksek tepeden oluşan site |
| Politikoi | Kentliler |
| Pontifex Maximus | Büyük rahip |
| Portal | Önemli yapıların anıtsal giriş kapısı-Ana kapı-Taçkapı |
| Portenofforiya | Gerdek resmi |
| Pozitivizm | Bilimsel bilginin mantıksal analizi |
| Praefectus | Eyaletlerdeki sivil Vali (adli konularda yetkili) |
| Prandipratai | İpek satıcı |
| Precarium | Bir savaşçı beyin kendi vassalı olana verdiği dirlik |
| Presbytery / Presbyterion | Yalnız papazların girebildiği perdeli ya da kapalı kısım |
| Proedros | First |
| Pronaos | Antik Yunan tapınaklarının ön bölümü |
| Pronoia | Reayanın çift yeri |
| Propile | Anıtsal kapı |
| Proskomidie | Ökaristi Ayini için ekmek ve şarap hazırlanmasına denir |
| Proskynesis | Patrik'in İmparator'a Ayasofya'nın ambonunda taç giydirme töreni |
| Prostas | Bir odanın (oikos) önünde avluya açılan bir giriş bölümüne denir |
| Prothesis (1) | Cenaze töreninde ölünün yakınları tarafından son kez görülüp, öpülmesi için yüksek bir yere yatırılması |
| Prothesis (2) | Ökaristiden önce kutsal ekmek ve şarabın hazırlanmasıdır / Sunuluş / Bemanın sol tarafı / Hazırlanma odası |
| Provoste/Bailiff | Lodrun temsilcisi/ Kahya |
| Psalm | İlahi/İncil metinleri,Tevrattan psalmlar veya Peygamber sözleri |
| Psotir | Christ psotir / Saviour |
| Psychsostria | Virgin Pschysostria - the 'Saviour of Souls' |
| Pyxis | box |
| Questor | İşçilerin kontrolünü yapan görevli |
| Refektorium | Manastırlarda yemek salonu |
| Regina | Kraliçe |
| Respublica Romana | Roma Cumhuriyeti |
| Revak | Arkalarında geçit bulunan kemerli sütun dizisi/Stoa |
| Rex | Kral |
| Riton | Tek kollu, konik, genellikle bir hayvan başı biçiminde bir büyük bardak |
| Roma Aeterna | Ebedi Roma |
| Rölyef | Kabartma |
| Röprodüksiyon | Özgün yapıtın, özgün tekniği dışında bir yeknikle yeniden üretilmesidir |
| Sacellarios toi dramon | Vergi toplayıcı |
| Sacristy / Sacristum | Kutsal emanetlerin muhafaza edildiği yer |
| Sahn / Sahın / Haremsaray | Namaz kılınan Caminin esas ibadet yeri |
| Saldamarioi | Tuhafiyeci |
| Saponopratai | Sabuncular |
| Sarkofag (Sarkophag) | Lahid |
| Saviour | Kurtarıcı |
| Schisma (skizma) | Ayrılık |
| Scola | Okul |
| Scolastik | Manastırlarda öğretilen felsefe/ Okul felsefesi |
| Scriptoria | Kitap kopyası yapılan oda |
| Seleucia Pieria | Samandağı |
| Sericarioi | İpekli Dokumacı |
| Servus | Köle |
| Sessiz dua | Anthiphon sırasında altar önünde rahibin yaptığı sessiz övgü duası |
| Sfenks | Baş ve gövdenin farklı türlerden oluştuğu fantastik yaratık(Başı kadın ve gövdesi aslan gibi) |
| Siren | Mitolojide kadın başlı kanatlı hayvan |
| Skeuophylakion | Hazine Dairesi |
| Sotir | Saviour |
| Stadion | Antik Yunan ve roma'da atletizm sporu için kullanılan, bir ucu yarım daire biçiminde sonlanan stadyum |
| Status qua ante bellum | Savaştan önceki durum |
| Stel | Düşey yerleştirilmiş, dar ve yassı, genellikle bir yüzünde yazıt bulunan taş/ Mezar taşı |
| Stoa | Üzeri örtülü bir sütun sırası/ Revak/Peristil |
| Strategus | Themaların başındaki askeri vali |
| Stratiokos | Ordu komutanı |
| Stratios | Tımar Askeri |
| Strüktür | Bir nesneyi yada yapıyı ayakta tutan taşıyıcı sistem, yapı |
| Stylobat | Yunan tapınaklarında üzerine cella (bkz.)ve sütun sıralarının oturduğu taban bölümü |
| Stylos (Stilos/ Stylos | Antik Yunan'da sütun |
| Sunak taşı | Antik çağ tapınaklarında kurban yeri, kurban taşı |
| Syntranon | Kiliselerdeki apsisin önündeki bemaya çıkan basamaklar |
| Şahniş | Yapıların sokak yada avluya bakan cephelerinde üç tarafı pencereli çıkma |
| Şapel (Chapel) | Büyük kilisenin içindeki çeşitli küçük dua nişlerinden her biri/Dua etmek için yapılan küçük kilise yapısı |
| Şapel 2 | Kilise, hastane, hapishane, okul vs. gibi başka bir mimari yapıya bağlı küçük ibadet yeri |
| Şerefe | Camilerin minarelerinde ezan okunan balkon şeklindeki yer |
| Tablinum | Yunan ve Roma evlerinde açık olan bir yüzü atrium'a bakan büyük oda |
| Tabularioi | Noterler |
| Taçkapı | Portal'a bakınız. |
| Talion | Kısas |
| Tekfur | Toprağı kontrol eden feodal mahalli derebeyleri |
| Templon | Kilisede orta nefi apsisten ayıran bölme |
| Tepidarium | Hamamda soyunduktan sonra girilen ilk hacim |
| Tepidarium | Roma Hamamında ılıklık bölümü |
| Termae | Hamam |
| Tesserae | Mozayik sanatında kullanılan küçük kare parçacıklar |
| Tezhip | Süsleme sanatı (Arapça'da altınlama, yaldızlama) |
| Theatron | Yunan tiyatrosunda seyircilerin oturdukları basamaklar |
| Theatrum | Tiyatro |
| Thema | Küçük eyaletlerdeki ordu birlikleri |
| Thematikoi | Taşralılar |
| Theotokos | Tanrının annesi / Meryem |
| Thurma | Temaların küçük bölümleri |
| Toi Agelon | Hassa nazırı |
| Toi Stratiotikon | Ordu Defterdarı |
| Ton option/ton Barbarion | Bizans'ın Barbarlar Dairesi/Steplerdeki Barbarlarla Bizansın ilişkileri ve gönderilen elçilerle meşgul olurdu |
| Tonoz (1) | Taş yada tuğladan örülerek meydana gelen örtü elemanı/Biçimine göre beşik,aynalı,çapraz,yelken tonoz |
| Topos | Tapu resmi |
| Trapeza | Manastır kompleksindeki ortak yemek salonu |
| Trapezitai | Sarraflar |
| Trisagion | "Üç kez kutsal"/Küçük girişin hemen ardından söylenen,papazın sessiz duası ile koronun söylediği övgü şarkısı |
| Tromp | Kare altyapıdan kubbe eteğini hazırlayan sekizgene geçiş ögesi(tonoz bingi) |
| Tromp | Tonoz-bingi |
| Trulla / Cherniveiou Agmanile | Elin altına tutulan,yuvarlak veya dilimli yuvarlak gövdeli,halka kaideli, uzun saplı bir kap |
| Turkokratie | Osmanlı döneminde Ortodoks tebaya örfi alanda uygulanan Roma-Bizans hukuku |
| Tümülüs | Toprakla örtülü mezar |
| Typikon | Manastır Vakıf Belgeleri |
| Urceus/İbrik | Suyun veya kutsal şarabın konduğu ince boyunlu yuvarlak gövdeli, halka kaideli, kulplu ve kulpsuz kap |
| Vectigalia | Ticaretten alınan vasıtasız vergiler |
| Vestipratai | Sırmakeş, ipek işleyici |
| Vice versa | karşılıklı olarak; ve aksi |
| Vita | Azizlerin yaşamını anlatan kitaplar |
| Vita Apostolica | Havarilerin yaşamı |
| Xirodekatiya | Resmi-i Hınzir |
| Yalı | Su veya Deniz kenarına yapılan konut/ Sahilhane |
| Yan Nef | Kiliselerde sütun sıralarının yanlarında kalan hacimler |
| Yelpaze (Flabellum) | Ökaristi'de Diakon tarafından taşınan kutsal ekmek ve şarabı tozdan koruyan bir alet |
| Zevgarion-Zergar/ Zevgaritikon | Resmi-i çift/ Toprak vergisi |
| Zigurat | Mezopotamya'da toprak yığılarak yapılmış, kat kat teraslar halinde küçülerek yükselen ve rampalarla çıkılan yapı |
Fehmi DİNÇER Ankara 2007 "Rönesans" keliimesinin etimolojisi: http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=108612 Deve Terimleri Sözlüğü http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=52495 Fotoğraf: Dursun ŞİMŞEK |
- Toplam blog
- : 109
- : 5832
- Kayıt tarihi
- : 23.03.07
1959 yılında Fertek - Niğde'de doğdum. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültes..