Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 
 

Efsane FB 1907 Baterist Metin

http://blog.milliyet.com.tr/efsanefb1907

04 Ekim '08

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
3436
 

Kahve ve Kahvehane Kültürü

Kahve ve Kahvehane Kültürü
 


İstanbul'un kahve ve kahvehane kültürü, çok kapsamlı ele alınması gereken bir olgu olduğu gibi, tarihi de bir o kadar ayrıntılı... Toplumun değişim süreciyle paralellik gösteren, müşterileri adeta toplumun ve ait oldukları sosyal statünün birer aynası olan kahvehane kültürüyle tanışmamız, 1500'lü senelere rastlıyor.


14'üncü yüzyılda Ortadoğu'ya, Hindistan'a ve Asya ülkelerine yayılan kahve, Yavuz Sultan Selim'in Suriye'yi, Mısır'ı, Hicaz'ı ele geçirmesinden sonra, 1519 yılında İstanbul'a geldi.


İlk kahvehanelerin açılması ise, 1554-1555 yıllarına rastlıyor. İstanbul'un ilk kahvehanesi, Halepli Hakem ve Şamlı Şems isimli iki tüccar tarafından Tahtakale semtinde açılmıştı.


İlk kahvehanelerin müşterilerini, dönemin seçkinler sınıfı sayılan bürokratlar, yâni Kanuni zamanında özerk yapılı bir yönetim kurulu olan "kalemmiye"nin üyeleri oluşturmaktaydı. Aydın sınıfından, eğlence düşkünü, iyi yaşamayı sevenlerden meydana gelen bu topluluk, 20 veya 30 kişilik gruplar halinde toplanıp, kitap veya görgü kuralları yazıları okur, satranç, tavla oynar, yeni yazdıkları şiirleri getirerek sanat tartışmaları yaparlardı.


O devirde bu toplantılara katılmak, bir bakıma onaylanmak, kabul görmek, toplumsal bir statüye lâyık görülmek manâsına geldiğinden genç adaylar, becerilerini sergiler, bu ortama girebilmek için can atarlardı. Adayların Osmanlı seçkinlerinin kültürünü bilmesi, Farsça, Arapça, Türkçe ve edebi alanda tanınmış ustalar konusunda sağlam bilgilere sahip olmaları gerekmekteydi.


Sosyalleşme anlamında toplumda önemli bir yere sahip bulunan kahvehaneler, aynı zamanda birer eğlence mekânıydı. Bazı kahvehanelerde dama, satranç, tavla oynanır, bazılarında ise Karagöz oynatılırdı. 19'uncu yüzyılda bu gösteriler Tophane tersanesine yakın mahallelerde, Fatih ve Sultanahmet Câmii çevresindeki kahvehanelerde yapılırdı.


Kahvehaneler ünlerini, orada sanatını icra eden meddahlardan veya müzisyenlerden alırlardı. O zamana ait 43 meddah kahvehanesi olduğu bilgiler arasında.


Dönemin meşhur kahvehanelerinden biri, geniş pencerelerinden Saray'ın göz kamaştırıcı görüntüsü yanında Haliç, Boğaziçi ve Adalar görünen; havuzu, zengin sofraları, ahşap tavanı ve duvar süslemeleriyle Tophane Kahvehanesi idi. Bu mekân Laz, Ermeni, Türk denizcilerin, edebiyatçıların, din adamlarının ve tüccarların uğrak yeriydi. O dönemde bunun dışındaki kahvehaneler, aynı meslek grubundan, aynı locadan şahısların gittiği kahvehanelerdi. Bunlar meslek grubuna göre esnaf ve hamal kahvehaneleri, balıkçı ve denizci kahvehaneleri, yeniçeri, tulumbacı kahvehaneleri gibi isimlerle anılırlardı.


Bu kahvehaneler bilgi alışverişinin yapıldığı, mesleki problemlerin tartışıldığı, işbirliği yapılan yerlerdi. Örneğin Balat Kahvehanesi'ni işleten Penderoğlu, Türk ve Rum komşuları arasında zaman zaman çıkan kavgaları bu atmosferden güç alarak çözümlerdi.


Günümüzde dahi popülerliğini korumakta olan Pierre Loti Kahvehanesi, 1880 yılında Eyüp'te Karyağdı Bayırı'nın sonundaki tepede açıldı. Galata ile Eminönü'nü birbirine bağlayan köprü üzerinde de çeşitli kahvehaneler mevcuttu.


Yazar Edmond de Amicis'e göre, 19'uncu yüzyılın ikinci yarısında, Beyazıt ve Galata kulelerinde de kahve içiliyordu. Yaz günleri Tophane ile Ayasofya meydanlarında kurulmuş olan çadırlar da kahvehane olarak kullanılmaktaydı.


Kır yerlerine kurulan kahvehanelerin en büyüğü ise Kadırga'daki 56 Kahvehanesi idi.


Fener'de deniz üzerinde bulunan İskele Kahvehanesi, vapur iskelesinin hemen yanındaki Ahmet Rasim'in uğrak yeri olan, içerisinde ince saz da bulunan kahve-gazino da dönemin popüler mekânlarından biriydi.


Kahvehanelerin bazıları gündüz kahve olarak çalışır, gece ise gazinoya dönüşürdü. Bunlar arasında en ünlü olanı da, Eyüp İskele Gazinosu'ydu.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

sayın abim benim. yalnız bu alan bizim alan fazla takılma derim :))) biz ne yazcaz sonra dimi :)) ellerine sağlık saygılarımla

METİN ÜSKES 
 10.10.2008 21:12
Cevap :
Pardon birader, izinsiz daldık ama idare et işte accık yaa, biraz takılıp tası tarağı toplarız :-)) Sağol adaşım, sevgiler...  11.10.2008 0:29
 

Gönül dost istermiş kahve bahane...Selamlar...

Ahmet ÇELİKSÜNGÜ 
 09.10.2008 11:07
Cevap :
:-)) Tamaaam, aldım mesajı, bir ara uğrarım kardeşim... Sevgiler...  09.10.2008 17:57
 

Elinize saglik , guzel bilgiler veriyorsunuz, Sanirim 16.ci yuzyildan 70'li yillarin basina kadar bile mahallenin bu sosyal mekanlari KIRAAT edilen yerlerde tabelalarinda KIRAATHANE derlerdi, gunumuzde de tek tuk bu tabelalara rastlasak bile KIRAAT'dan ziyade tasli okey/kagit oyunlarina yerini kaptirmis KIRAAT etmek.., galiba muasir medeniyet yolunda HIZLA kosar adimlarla giden gencligimizde artik COFFEESHOP'lar da heinekan veya efes veya tuborg hatta cappachino yudumlayip KIRAAT etmeye devam ediyorlar...!!!!RELAX...!!!)) cok selamlar efendim..)))

PuPaYelken 
 05.10.2008 21:13
Cevap :
:-))) Valla âlemsiniz İsmail Bey lâkin daha ziyâde müthişsiniz... Dostlarım benim fazla yorum yazmadığımdan şikâyetçidirler genelde... Sanırım sebebi böyle yorumlar yazmayı becerememem... Sizin de elinize sağlık efendim, eksik olmayınız... Bu harikulâde yorum için tekrar teşekkürler, saygılar, sevgiler...  06.10.2008 18:17
 

Kahvehanelerden söz etmişken,,,,,,bizim İzmirimizin de kahveci Şükrü beyi var ve kemeratlında 4 adet kahve evi var,,,,,,,,,,,,,,,,,kahveleri harika,,,,,izmire geldiğinizde mutlaka öneririm,,,,,bol sevgiler arkadaşıma,,,,,,,

Alyoşa-Sevmek Güzeldir. 
 05.10.2008 13:13
Cevap :
Öyle sade önermekle olmaazz, gelirsem yolu göstereceksin, kahveleri ben ısmarlayacam :-)) Teşekkürler arkadaşım, sevgiler...  06.10.2008 0:16
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 1907
Toplam yorum
: 4304
Toplam mesaj
: 437
Ort. okunma sayısı
: 3314
Kayıt tarihi
: 28.07.07
 
 

03 Şubat 1967 İstanbul doğumlu, romantik bir müzisyenim işte... Müzik, bateri, spor, Fenerbahçe, ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster