Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

19 Eylül '10

 
Kategori
Dilbilim
Okunma Sayısı
10701
 

Türk Dil Kurumu Başkanlığına, Ankara

Türk Dil Kurumu Başkanlığına, Ankara
 


Türk Dil Kurumu Başkanlığına,
Atatürk Bulvarı No.: 217, Kavaklıdere, Ankara.
.
Konu: Sayıların Yazılışı ile Yabancı Sözcüklerin Yazılışı ve Okunuşu
.
Prof. Dr. Şükrü Halûk AKALIN'ın dikkatine...
.
Sayın Başkan,
.
Kurumunuzun Genel Ağ sitesine yerleştirdiğiniz Yazım Kılavuzu’nun “Sayıların Yazılışı” bölümündeki 8’inci maddede, “Sayılarda kesirler virgül ile ayrılır.” kuralı yer almaktadır. Bu kuralın güncellenmesi ve çağın gereksinimlerine uyarlanması için virgül yerine nokta kullanılması bir zorunluluğa dönüşmüştür. Kaldı ki en az 10 yıldır yaygın olarak kullanılan ve yabancı firmalar tarafından üretilmiş muhasebe ve Microsoft Excel programlarının etkisi yüzünden, sayılarda kesirler zaten nokta ile ayrılmaktadır.
.
Ne yazık ki konuşma dilimizde de virgülümüz noktalaşmış durumdadır. Yazılım firmaları temsilcileri ve yabancı dille yazılmış muhasebe programlarını kullanan kişilerle yapacağınız görüşmeler bu hususu doğrulayacaktır. Türk kullanıcıların el ve göz alışkanlıkları kesirlerin nokta ile ayrılmasına kendiliğinden uyarlanmış durumdadır.
.
Bu konudaki bir diğer sorun da, üçten fazla rakamlı sayılar arasına konulan noktadır. Bu noktalar da -yine İngilizcenin etkisiyle olsa gerek- virgülleşmiştir. Profesör unvanlı ekonomi yazarlarının yazılarında dahi görüleceği üzere, örneğin bir milyon sayısı 1.000 değil, 1, 000 biçiminde virgüllü yazılmaktadır. Bu açmazın da çözümlenmesi gerekmektedir. Türkçenin doğru yazılmasına ve konuşulmasına özen gösteren pek çok duyarlı dostumun da düşüncesine göre, bu ikinci sorun da nokta yerine virgül kullanma kuralı ile aşılmalı ve böylece küreselleşen dünyaya uyum sağlanmalıdır. (Bu konuyu dillendiren e.günceyi ve oraya yollanan okur yorumlarını okumanızı diliyorum: http://blog.milliyet.com.tr/42_virgul_1/Blog/?BlogNo=264420)
.
Yabancı sözcüklerin okunuşu ve aldıkları ekler hakkında da belirsizlikler vardır. Bunların da giderilmesini önemle rica ediyorum. Örneğin, Washington özel adı Türkçede Vaşington olarak yazılabilmekte ve ekleri de “ton” hecesine göre ses uyumu alabilmektedir (“Vaşinton’un en yüksek binası” gibi...). Ne yazık ki bu sözcüğün İngilizcede okunuşu Vaşington değil, Voşintın’dır (-ing ekindeki -ng nazal -n sesiyle okunur.) Öyleyse, okunuşa göre ses uyumu gereği, yukarıdaki tümceyi “Vaşington’ın en yüksek binası” diye okumamız gerekir.
.
Bir diğer çarpıcı örnek de şu olabilir: İngilizcede kuyruk, sıra, sıraya girmek anlamına gelen bir sözcük var; "queue"... Bu sözcüğün okunuşu çok kısa: "kû" (kâğıdın k'si, ama uzun.) Bu sözcüğe yazılışına göre, queue'ye biçiminde ek verirsek "kueueye" diye anlamsız bir ses oluşur. Oysa doğrusu "queue'ya (kûya) olmalıdır.
.
Keza, Monet özel adı aynı sorunu yaratmaktadır (/mo ‘ney/ olarak okunur.) . Şu cümledeki ekin -ten mi, -den mi olacağı konusunda kararsızım: “Ünlü Fransız ressam Monet’ten nefis bir tablo daha satın aldılar.” Eğer okunuşuna göre ek vereceksek, bu sözcüğün “Monet’den” diye yazılıp okunması gerekir. Bu konudaki kesin kararınızın da kurumunuzun Genel Ağ sitesine eklenmesini arz ederim. 19 Eylül 2010.
.
Mehmet SAĞLAM
Çevirmen, dilmaç, yazar
.
.
Dip not: Bu başvurunun daha etkili olması için, siz değerli MB yazarlarından bu yazıyı kendi adınızı kullanarak şu iki adrese ayrı ayrı yollamanızı rica ediyorum: katki@tdk.org.tr ve bilgi@tdk.org.tr (Bana özel bilgi notu ile e-posta adresinizi yazarsanız, bu dilekçeyi size word dosyası olarak yollayabilirim.)
.
.
.
.
.
.
Günün sözü: Anadiliniz ufuk sınırlarınızı dışarı üfler.
.
.
Türk Dil Kurumu'ndan Gelen Yanıt:
.
T.C.
ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU
Türk Dil Kurumu Başkanlığı, Ankara
.
Sayı : B.02.1.KDT.5.02.10.00-130.01-1470/3317
.
Konu : Yazım kuralları
.
İlgi: 19/09/2010 tarihli yazınız.
.
Sayın Mehmet Sağlam, Nilgün Akad, Yurdagül Alkan, Davut Alptekin, Oya Tekin, Figen Cingil
.
Türkçe yazım kuralları içinde sayılardaki kesirler virgül ile ayrılır: 15,2 vb. Üçten fazla rakamlı sayılar arasına da okuma ve yazma kolaylığı sağlamak için nokta konulur: 136.215 vb. Bu kurallar, bilgisayar programlarında bu şekilde kullanılmadığı gerekçesiyle değiştirilemez. Türkçe yazım kurallarını, İngilizcenin yazım kurallarına göre değiştirmek, güne uymak demek değildir.
.
Yazım Kılavuzu'na göre Latin yazı sistemini kullanan dillerdeki özel adlar, dilimize farklı bir biçimde yerleşmediyse, özgün biçimleriyle yazılır: Beethoven, Cervantes, New York. Eğer yabancı bir özel veya cins adı özgün biçimiyle yazacaksanız -özgün biçimleriyle yazılan bu sözlere getirilecek ekler ile ilgili yazılı bir bilgi olmamakla beraber- getirilecek eklerin de özgün okunuşa uygunluğu söz konusu olabilmektedir.
.
Ancak bazı yabancı adlar da dilimize uyum sağlamış ve özgün biçiminden farklı olarak Türkçeye yerleşmiştir: Cenevre, Londra, Münih vb. Kurumumuz da ABD'nin başkentinin özgün biçimiyle değil Vaşington olarak yazılması kararını almıştır. Buna göre, gelen ek de okunuşa uygun olarak Vaşington'un şeklinde yazılmalıdır. Eğer özgün biçimiyle okusaydık (Voşintın), özgün biçimiyle de yazmamız gerekirdi (Washington'ın).
.
Monet adının Türkçe ses kurallarına göre okunması uygundur. Bu durumda gelecek ekle beraber Monet'ten yazımı benimsenebilir.
.
Cins ad olan "queue" yerine bu sözün Türkçe karşılığının kullanılması tavsiye edilir.
.
Bilgilerinizi rica ederim. 15/10/2010
.
Prof. Dr. Şükrü Halûk AKALIN
Türk Dil Kurumu Başkanı
.
KAYNAK: Yazım Kılavuzu, Türk Dil Kurumu Yayını, Ankara, 2005
* * *
YANIT:
.
Sayın Şükrü Halûk AKALIN
.
Yakın ilginiz ve değerli bilgilendirmenizden ötürü çok teşekkür eder, çalışmalarınızda üstün başarılar dilerim.
Kesirleri virgülle ayıran gazete köşe yazarı bulamadığımı da dikkatinize önemle arz ederim. Saygıyla... Mehmet Sağlam
.
.
.
.
.
.
Günün sözü: "Dil Kusurlu Olursa, Kelimeler Düşünceyi Anlatamaz. /Düşünce İyi Anlatılmazsa, Yapılması Gereken İşler Doğru Yapılamaz. /Ödevler Gereği Gibi Yapılmazsa, Töre ve Kültür Bozulur. /Töre ve Kültür Bozulursa, Adalet Yanlış Yola Sapar. /Adalet Yoldan Çıkarsa, Şaşkınlık İçine Düşen Halk, /Ne Yapacağını, İşin Nereye Varacağını Bilmez. /İşte Bunun İçindir ki, Hiç Bir Şey Dil Kadar Önemli Değildir."

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yahu, "Hasan" nereden çıktı? Gençler bilmez, sen hatırlarsın 1980'in Milli Eğitim Bakanı idi Hasan Sağlam... Adını bir an karıştırdım.. Özür dilerim Mehmet öğretmenim... Saygımla...

UFUK KESİCİ 
 27.09.2010 8:21
Cevap :
Estağfurullah! :-))  27.09.2010 11:47
 

Sevgili dost, bilirsin... Nurullah Ataç (1940'lı yıllarda) yabancı sözcükleri Türkçe okunuşlarına göre yazardı. "Şekspir" diye, "Decart" vb diye... Sonra bundan vazgeçtin, özgün imlaları ile yazmaya başladık. Shakespeare, Descartes gibi. Ama, "Napolyon" Marsilya" Sevr" "Lozan" vb sözcüklerde Türkçe okunuşlarına göre yazım devam etti. Ben yabancı dil bilmediğimden ne yalan söyleyeyim Ataç tarzı bana uygun geliyordu... Şimdi yabancı bir sözcük yazacaksam sözlüğe bakmam gerekiyor... CHP, MHP, PKK vb kısaltmaların okunuşları, Türkçe harflerin okunuşlarına göre olmalı. Örneğin CeHePe, MeHePe, PeKeKe gibi... Türkçe de ne ha, ne ka sesi var... He ve Ke sesi onlar.. Başbakan inatla CeHaPe / MeHaPe diyor yanlış... PKK'ye de "PeKaKa" demek yanlış... Ama senin de dediğin gibi hadi "tukaka" ya benzediğinden "PeKaKa" söylemi onu pas geçelim... Bir başka sorun da birden fazla sözcüğe sahip kurum adlarının kısaltılmasında. Tereciye tere satmayayım da bilirsin, İngilizce kısaltmalara bayılan

UFUK KESİCİ 
 27.09.2010 8:04
Cevap :
Çok teşekkür ederim Ufuk Beyciğim, dilimizin imlâsını korumak, düzeltmek neden hep ya edebiyat öğretmenlerine veya roman yazarlarına kalıyor, bunu da anlamış değilim. Halk neden diline sahip çıkmıyor? Neden ana caddelerdeki veya alışveriş merkezlerindeki işyerlerine yabancı adlar veriyor Türk işadamları?.. Dilimizin yozlaşması koca bir kültürün yozlaşması değil midir?! Neden bu bilincin yayılması için bir çalışma yapmaz bu ülkeyi idare edenler... vs vs. Bilincinize sağlık. Çok teşekkür ederim. Selamla, saygıyla... MS  28.09.2010 10:54
 

Aşıklar atışmış. Eteklerdeki taşlar dökülmüş. İyi olmuş. Keyifle okudum tüm yorumları. Vakayınüvis korrekt. Ama arada bir uzlatırıcı lazım. O da ben olayım. Bundan böyle Amazon demeyelim, amma uzun diyelim. Ya da New York yerine ne var ne yok... Ka ke işine gelince: Ben ilk mektepte ke diye öğrenmiştim. Sonraları CeHaPe der olduk. Türkiye Cumhuriyeti'ne TeCe diyenler türedi (Tece, Mersin'de bir beldenin adıdır). MHP'de denge var hala (MeHePe de, MeHaPe de yaygınca). Devran değişti. H da (de), K da (de) politize oldu. Olabilir. Sadece gözlemliyorum, not alıyorum. Bugüne kadar çözemediğim tek çelişki var: Cumhuriyet gazetesi (başta Mehmet Faraç) yıllardan beri hep PeKeKe diyor. Cumhuriyet, hala Harf Devrimi'nde mi yaşıyor? Ya da pusulasını mı şaşırdı? Nedir? Selam ve sevgilerimle. Çok iyi ettin bu konuyu ortaya atmakla.

pirmete 
 25.09.2010 13:44
Cevap :
Yazıyı derinleştirip zenginleştirdin, çok teşekkür ederim Pir'im. 12 Eylül Darbesi'nden 5 yıl sonra, 1985'te Londra'dayken "yurdum insanı"nın nelerle uğraştığını merak ediyor, küçük biraderime mektup yazıp haber bekliyordum. İlk yanıtında şöyle demişti: "Hiiiç... okullarda, yurtlarda, mahalle mekteplerinde ve seminer binalarında silahlarını öpüp intikam yemini eden üniversiteli gençler, şimdi diskolarda sevgili öpüyorlar!" Korkarım ki, bu kez bölünmüşlük -alfabenin okunuşuna kadar indiğine göre- çok daha yıkıcı sonuçlar doğurmaz! Biz Cumhuriyet'e sadık kalıp alfabemizi otantik biçimiyle okuyalım, derim. PeKaKa hariç... Çünkü o sözcük tu-kaka bir şeye dönüşmüştür ve bu haliyle daha uygundur, kuralın bozulmasına yol açmaz, kanımca. Selamla, saygıyla... MS  25.09.2010 17:03
 

Seçim sonuçlarını yazarken küsuratlarda nokta kullanıyordum, sonra ilgili yazıyı hatırlayıp virgül koydum! Tam sayılar arasında sıfırları ayrıştırmak, daha doğrusu rahat okumak için nokta koyuyorum, küsuratlarda virgül... Şimdi o yazıyı değiştirmek zaman alacak! İnternet yazışmalarında yer yer nokta kabul edilmiyor artık. İlgili yerlere yazacağım. Teşekkür eder, başarılar dilerim.

Ayten Dirier 
 25.09.2010 0:32
Cevap :
Çok teşekkür ederim Ayten Hanım, duyarlı bilincinize sağlık. Selamla, saygıyla... MS  25.09.2010 17:04
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 147
Toplam yorum
: 3492
Toplam mesaj
: 296
Ort. okunma sayısı
: 2646
Kayıt tarihi
: 05.05.07
 
 

İngilizce öğretmeniyim, çevirmenim, dilmaçım, araştırmacıyım. / Beş kitabım var: Beynin Kimliği, ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster