Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

23 Mart '10

 
Kategori
Blog
Okunma Sayısı
161622
 

“ki”nin bitişik mi, ayrı mı yazılacağını nasıl anlarız?

“ki”nin bitişik mi, ayrı mı yazılacağını nasıl anlarız?
 

Denene uyalım!...



“de”nin ayrı mı, bitişik mi yazılacağını nasıl anlarız?
başlıklı yazımla Blog’a konuk olmuştum.

Kimi Blogdaşlar, “Yine bekleriz!” yollu mesajlar gönderdiler. Bunlarda bir inceliğin yanında bir de beklenti vardı. “Eli boş” görmek istemiyorlardı beni.

Konuğun “eli dolu” gitmesi denli doğal ne var ki?

Öğretmenler, bilgi dağarcığındakileri, öğrencilerin yanında, kendilerini öğrenci görenlere de sunmayı bir görev sayarlar. Bu düşünceyle, Blog’da, “ki”lerle başköşeye kurulmak istiyorum.

*****

-de durum ekinden sonra gelen “ki”ler bitişik yazılır:


Vadideki Zambak, kimin romanıydı?

Sokaktaki gürültü, kısa sürdü.

Ortadaki daha güzel gözüküyor,


( -de’den sonra gelen -ki, eklendiği sözcüğü sıfat yapar. Ancak, -ki, iki cümleyi bağlarken, aşağıdaki örnekte olduğu gibi ayrı yazılır:

Her şey o kadar ortada ki konuşmaya gerek yok.)


-ki, ilgi bildirdiğinde, eklendiği sözcükle ilgili bir “şey”in yerini tuttuğunda, bitişik yazılır:


Benimki daha bitmedi
. ( benim elbisem)

Cansu'nunki çalışma odasında kaldı.
( Cansu'nun kitabı)


“ki”, aşağıdakilerde görüldüğü gibi kalıplaşmıştır, ayrı yazılır:


Tut ki, o ki, bu ki, şu ki, gel ki, ört ki, şüphesiz ki, kuşkusuz ki, yok ki, iyi ki, kaldı ki, ne ki, ne var ki, öyle ki, böyle ki, şöyle ki,

şu kadar ki, elbette ki, belli ki, tabii ki, bereket ki, varsayalım ki, varsay ki, farz edelim ki, kuşkusuz ki, şüphesiz ki, ...


“ki”, kimi sözcüklere bitişik yazılır:


oysaki, mademki, halbuki.


Çekimli eylemlerden sonra gelen “ki”ler ayrı yazılır:

(Eylem çekimine giren, zaman eki alan eylemlere, çekimli eylem denir.)

Anladım ki artık beni sevmiyorsun.

Görülüyor ki işler yolunda gidiyor.

Bir de baktım ki çevremde kimseler kalmamış.


Özneden sonra gelen “ki”ler ayrı yazılır, özneyi pekiştirir:



Sen ki, bu gibi işlerin üstesinden gelirsin.

Yankı ki, ödevlerine yapmadan okula gitmez.

Gözde ki, öğreci olmanın hakkını her zaman vermiştir.

( "ki" bağlacı dilimize Farsçadan girmiştir; aslı "kim"dir.)


“ki”, eklendiği sözcüğü “sıfat” yapıyorsa, bitişik yazılır:

Karşıki dağlar duman içinde.

Önceki soruya dönelim:

Deminki sözünü unutma sakın!

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Çok sevgili Turgut Hocam, Seneler sonra binlerce kilometre öteden de olsa bilgilerinizden yararlanmak çok güzel. Sayenizde sağlam bir temelle başladığım Türkçe aşkım hala devam ediyor. Size ne kadar teşekkür etsem az. Ne mutlu bize ki sizin gibi bir eğitmenden Türkçe sevgisi ve bilgisi kazandık. Görüyorum ki birikiminizi cömertçe paylaşmaya devam ediyorsunuz. Ben de yazılarınızı mümkün olduğunca takip etmeye çalışacağım. Size, ailenize, adaşım olan çok sevgili kızınıza, sevgi, saygı ve selamlarımla... Gözde Beldek Arıkol (Aliye Pozcu- Toros)

gözde beldek 
 12.08.2014 16:02
Cevap :
Güzel sözlerin için teşekkür ederim Gözde. Adaşına selamlarını, önümüzdeki hafta yüz yüze gelince ileteceğim. Selamlar, sevgiler.  27.08.2014 15:45
 

Günaydın Turgut Bey,yararlı bir konuya değinmişsiniz.Öğretmenin emeklisi olmaz.Dilinize sağlık.Selamlar.

Abdülkadir Güler 
 06.05.2014 8:05
Cevap :
Abdülkadir Bey... Doğru, öğretmenin emeklisi olmaz. Öğretmen, öğretirken öğrenendir aynı zamanda.Saygılar, selamlar.  06.05.2014 13:42
 

Turgut bey kardeşim,“ki”nin bitişik mi, ayrı mı yazılacağını nasıl anlarız?" 23 Mart 2010 da yazmışsınız bu yazınızı. Ben bugün bir şiirimde (Ne zaman ki) google'da anlamını ararken karşılaştık çok faydalandım, geçmiş de olsa teşekkürlerimi sunarım.

Şahin ÖZŞAHİN 
 25.01.2014 18:28
Cevap :
Şahin Bey... Bu yazıyı (bir yazı da “de” ile ilgili) kimi Blogdaşların istediği üzerine yazdım, bir bakıma. “Blog” kategorisinde yer alan bu yazıları, Blog müdavimi bir blogdaşımız, böyle bir yazılardan epeyce yararlanıldı. Şiirin anlatımı farklı olduğu için, ilk bakışta yazım yanlışı gibi gözüken kullanımlara düzyazıdakinden farklı bakmak gerekir. Özlü şiirinizi okudum, “o zaman ki”yi çok yerinde kullanmışsınız. Hoş, “ki”, “O zamanki durum başkaydı” örneğinde olduğu gibi bitişik yazılır; o zamanki”, “durum”un sıfatı olur. Ama siz bunu şiire aktarır, “O zaman ki / Durum başkaydı” derseniz, buradaki kullanım da, sizin o kullanımızındaki gibi yerinde olur. Çünkü şiirde, “eksiltili anlatım”, “vurgu”, yazana göre değişir; okuyan da kendince bir şeyler bulur. Saygılar,selamlar.  25.01.2014 21:34
 

Bu blog için teşekkürler. Hep görüyorum yanlış yazılmaları, içimden diyordum Kİ (!) Şununla ilgili bir yazı yazayım. Ama sonra bana didaktik yazdı derler diye erteliyordum. Neyse Kİ (!) siz yazdınız. :) Ki bitişik mi ayrı mı yazılır, farkı aslında çok basit. İki cümle birleştiriyorsa ayrı yazılır. Diğer her türlüsü bitişiktir. Örneğin herkesin bildiği şeyler: Akşamki(!) maç çok güzeldi. Önceki(!) daha iyiydi. Saygılar.

Mehmet Sinan Gür 
 24.03.2010 16:00
Cevap :
Teşekkür ederim Mehmet Bey... Emekli de olsam, bazen kendimi sınıfta sanıyorum. Öğretmenlik damarı tutuyor, derler ya!... Bilenler, sizin gibi düşünür; karıştıranlar da yararlanır. Saygılar, selamlar.  24.03.2010 18:22
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
 
Toplam blog
: 2253
Toplam yorum
: 2768
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 1166
Kayıt tarihi
: 10.11.08
 
 

İspir, hem doğum yerim, hem memleketim. Emekli Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeniyim. Dil ve Tarih-..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster