Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

03 Ekim '10

 
Kategori
Fizik
Okunma Sayısı
6100
 

Ayı problemi

Ayı problemi
 

Bu düşmesin, daha çok küçük.


Ayının biri yüksekten düşmüş. Düştüğü yükseklik 4 metre 91 cm olduğuna göre ve yere varması, tam 1 saniye sürdüğüne göre; ayı ne renktir?

İpucu isterseniz, ayıcığı kimsenin itmediğini, kendiliğinden düştüğünü söyleyebilirim. "Ulan, zaten hangi çılgın bir ayıyı aşağıya itmeye yeltenebilir ki?" demeyin. Ayının kendiliğinden düşmüş olması, gerçekten önemli.

Evet, Havuz Problemi ve Milat Probleminden sonra Yerçekimi Problemine de değineyim istedim. Bu konuyu hoş biçimde anlatan örneklerden biridir yukarıdaki ayı problemi ve %100 gerçek bir problem olup, Haydarpaşa Lisesinde okurken bir Fizik Sınavında bizzat maruz kalmışlığım vardır. Sınavda soruyu çözememiştim ve sınıfta çözen de çıkmamıştı ama çözüm aslında gerçekten çok basit.

İpucundan anlaşıldığı üzre, olayda itme söz konusu olmadığına göre Serbest Düşme olarak adlandırılabilir ki

h (yükseklik)[metre] = (1/2) x g(Yerçekimi İvmesi Sabiti)[metre/sn2] x t^^(Zamanın karesi)[sn2]

Serbest Düşmenin basit ve temel bağıntısıdır. Buradaki g yerçekimi ivmesi, her zaman 9, 81[metre/saniyekare] olarak verilen bir sabit olup, bu türden problemlerde ya yükseklik verilip zaman sorulur, ya da zaman verilip yükseklik sorulur. Oysa yukarıdaki problemde her ikisi de verilmiş olduğuna göre ne halt edeceğiz? İşte bu noktada verilen her 2 değeri bağıntıda yerine koyup g yi çekmeyi akıl ederseniz ve çıkan 9, 82 sonucunu %1 lik önemsiz bir sapma olarak değerlendirmeyip, bu sabitin ilk verildiği zamanda Hocanın "Yerçekimi İvmesi Sabiti dünyanın her yerinde aynı ve 9, 81 dir. Yalnızca kutuplardaki basıklıktan dolayı oralarda 9, 82 dir." dediğini de hatırlarsanız problemi çözdünüz gitti demektir. Tabii yolunu şaşırmış bir boz ayının kutuba ulaşmış olabileceği ihtimalini gözardı etmek koşuluyla.

"Peki, kutupların basık olması niye oralarda Yerçekimi İvmesi Sabiti' ni arttırıyor?" gibi mevzuyu uzatacak bir soru soracak olursanız da kızmam ve kısaca anlatırım.

Aslında düşme olayı 2 cismin arasındaki çekim kuvveti nedeniyle oluşur ki bunu veren

F = m1 X m2 / d2

(2 cisim birbirlerini, kütleleriyle doğru, aralarındaki uzaklığın karesiyle ters orantılı bir kuvvetle çekerler.) bağıntısını hatırlayanlarınız vardır. İşte dünyanın kütlesi merkezinde toplanmış kabul edilebileceğine göre kutuplarda dünya küresinin yarıçapı yani ona olan uzaklık azaldığı için düşme kuvveti ve hızı artacağından, düşme süresi kısalacaktır. Yani bir fille bir farenin aynı yükseklikten aynı anda atladıklarında, yere aynı anda varacakları hikayesi palavradır. Tabii ki fil önce düşer. Ama ikisinin arasındaki kütle farkı (yani yaklaşık olarak filin kütlesi), dünyanın kütlesinin yanında o kadar küçüktür ki ihmal edilecek kadar kısa bir zaman farkıyla geçer fareyi.

Yine de demek ki neymiş, "Şişmanlar, önce düşer." miş.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Çok sevdim, severek okudum. Aklıma üniversitedeki denel fizik hocamız geldi. Bir sınavda, asistan soruları okuyor, biz de yazıyoruz. Son soru: Dipol momentini anlatınız! Bizim dalgın arkadaşımız bunu kağıdına Dipol Memedi anlatınız diye yazmış. İnanmayacaksınız, ilk 4 soruyu eksiksiz bilmiş, bu haliyle kağıdı verse sınavı geçecek, ama yüksek not alacak ya! 5. soruyu bir güzel sallamış. ''Dipol Memet ünlü bir Türk fizikçisidir. (türkiyede adını sanını işitmediğine göre olsa olsa Amerika'dadır diye) Amerika'da Dipol konusunda yaptığı çalışmalarıyla tanınmıştır.vs.'' 10 gün sonra listeler asıldı, bizimki çakmış. Ve panoda bir not:''filan öğrenci beni görsün. Prof. Hayri Dener'' Bizimki çaktığı için kızgın gidiyor hocanın yanına. ''Kağıdıma itiraz ediyorum hocam!'' Adını söyleyince Hayri hoca:'' O eşolueşşek sen miydin? Ulan, dipol memeti nerden çıkardın, defol, şubata gel''demiş. Aylarca güldük. Odanın ve havanın ısısını verip, camdaki sineğin ısısını sorardı tonton hocamız. Sağlıcakla.

hazandagüzeldir 
 05.10.2010 20:55
Cevap :
Sevmenize, sevindim. "Dipol Memed" hikayesi de hoştu. Gecikme için özür dilerim. Hoşçakalın.  09.10.2010 17:50
 

Bu problemi çok eskiden ve çözümünün de beyaz ayı olduğunu duymuştum. Yalnızca sebebini bilmiyordum. Gabari yükseklik demektir. :) Hani kent girişlerinde tabelalarda nüfus, rakım yazar ya, ondan. :)

Mehmet Sinan Gür 
 05.10.2010 16:45
Cevap :
Gecikme için özür diler katkıınız için teşekkür ederim. Gerçi bir işime yaramadı. "Gabari" ye bu anlamı yüklemek, o cümleyi anlamlı kılmaya yetmiyor. Bizim bilmediğimiz başka derin anlamları olmalı. Koca öğretmen yalnızca bu kadar cıvık bir espri yapmaya çalışmış olamaz diye düşünüyorum.  09.10.2010 18:15
 

gabari uyarı levhalarını da okuyabilir mi?

pirmete 
 04.10.2010 0:28
Cevap :
Ne gabarisi, ne levhası anlamadım.  04.10.2010 19:35
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
Toplam blog
: 30
Toplam yorum
: 130
Toplam mesaj
: 43
Ort. okunma sayısı
: 2122
Kayıt tarihi
: 03.11.06
 
 

İzmirliyim ama, İstanbulda yaşıyorum. Elektronik Mühendisiyim ama, ilaveten yazıyorum. Evliyim ama..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster