Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

21 Ağustos '06

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
17982
 

Ermenilerin kökeni

Ermenilerin kökeni
 

Anadolu’nun en köklü ve kadim halklarından birisi olan Ermenilerin Anadolu’ya hangi tarihte, nereden göç ettikleri ve kökenleri konusu uzun yıllardan beri tartışma konusu haline gelmiş bir tarihsel problemdir.

Önceleri Urartu Krallığının hüküm sürdüğü Doğu Anadolu topraklarında varlık göstermiş olan Ermeni halkını aynı coğrafyayı kısa aralıklarla paylaşmış oldukları Urartularla akraba gösteren çeşitli görüşler zamanında ortaya atılmışsa da Urartu’ca ve Ermeni dillerinin birbiriyle gramer açısından hiçbir benzerliğinin olmaması ve hatta aynı dil grubuna bile dahil olmamaları sebebiyle söz konusu iki halk arasında direk bir akrabalık bulunduğunu söylemek bilimsel verilerin ışığında çok mantıklı görünmemektedir.

Hayeren yani Ermenice Hint-Avrupa dil ailesinin bir üyesi iken, Urartuca bugün bilinen hiçbir dil ailesine dahil değildir ancak çekimli diller grubuna giren Hint-Avrupa dillerinin aksine eklemeli bir dil olan Urartuca’nın Kafkas dilleriyle akraba olduğu düşünülmektedir. Bu arada şunu da ifade etmek gerekir ki, tarihte varlık göstermiş dillerin içinde Urartuca ile akrabalığı kesin olan tek dil yine Kafkas kökenli olduğu düşünülen Hurri dilidir.

MÖ 9. ve 6. yüzyıllar arasında Doğu Anadolu, Kafkasya’nın bir kısmı ve Kuzeybatı İran’da hüküm süren Urartu Krallığının MÖ 590 ila 585 yıllarında yıkılmasının ardından Doğu Anadolu bölgesi İran kökenli Med devletinin egemenliği altına geçti. Bölgedeki İran egemenliği MÖ 550 yılında Pers Akhamenidlerin Med Devletini ortadan kaldırdıkları dönemden sonrada devam etti ve MÖ 550 yılından yani Pers İmparatorluğunun kurulduğu tarihten Hellenistik devre kadar bölge Pers hegemonyası altında olmayı sürdürdü.

Tarihte bir yazılı kaynakta Ermenilerden ilk kez söz edilmesi MÖ 521 yılına rastlar. Pers İmparatoru I. Darius’un İran’ın Kermanşah kenti yakınlarında bulunan üç dilli (Persçe, Babilce ve Elamca olarak üç ayrı dilde aynı yazıt tekrar edilmiş) Behistun yazıtında Doğu Anadolu bölgesinde bulunan Ermeni ülkesinden “Armina” biçiminde söz edilmiştir ve daha öncede ifade ettiğim gibi Behistun yazıtındaki bu ifade ile Ermeni adı tarihte ilk kez bir yazılı kaynakta geçmiş olur.

Urartu Krallığının takriben MÖ 585 yıllarında yıkılmış olduğunu söylemiştim bu tarihten yaklaşık olarak altmış yıl sonra eski Urartu ülkesinin “Armina” şeklinde adlandırılmış olması kanımca Urartu’nun siyasi varlığının sona ermesinin hemen ardından bölgenin hızla Ermenileştiğini göstermektedir.

Tarihin babası olarak adlandırılan Hellen tarihçi Herodot kitabında Ermeni halkının Trak kökenli bir toplum olan Friglerin doğuya yönelen bir kolu olduğunu söylemiştir. Belki Herodot’un bu ifadesinin de etkisiyle çoğu tarihçi Ermenileri Kimmerlerin baskısıyla Doğu Anadolu’ya göç eden bir Frig boyu olarak tanımlamak eğilimindedir. Ancak bu teorinin doğruluğundan emin olmamızı sağlayacak yeterli tarihsel verilerden de yoksunuz.

Ermenice’nin Hint-Avrupa dil ailesi içinde bağımsız bir kol olması Ermeni halkının çekirdeğini Hint-Avrupa kökenli bir toplumun oluşturduğunu gösteriyor ancak bu topluluk Friglerdir ya da değildir o konuda bir şey söylemek mümkün değil.
Bu topluluk Doğu Anadolu’ya geldiğinden bölgede Urartu Krallığının siyasi varlığının sona ermesinden sonra kalan Urartu halkı, Hurri ve Kafkas kökenli halklar bulunmaktaydı. Yeni gelen halk bölgenin eski halklarıyla kaynaşmış ve belli bir bütünlük içinde Ermeni halkını meydana getirmiş olmalı. Birçok dilbilimcinin Ermeni dilinin içinde Urartucaya ait sonekler olduğunu söylemesi de bu savı güçlendiriyor.
Bu arada not olarak belirteyim: Yukarıdaki resim MÖ 95-55 yılları arasında hüküm sürmüş olan ve Medz Dikran yani Büyük Dikran olarak bilinen Ermenistan Kralı Dikran'ın sikkesidir.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yazınız çok hoş.Ancak benim "ermenilerin kökeni tarihsel bir sorundur" ve "urartularla akrabalık yoktur" cümlelerine itirazım olacak ve bilgimi sizinle paylaşmak isterim.İlki ermenilerin kökeni tarihsel bir sorun değildir ve yaygın olan konuya göre, ermeniler; urartuların,bugünkü bulgaristan üzerinden gelen armenlerin, ve yerel halkların karışımı sonucu meydana gelmiştir.Bugün ermenilerde hem sarışın hem de esmerliğin görülme sebebi,armenlerin sarışın-mavi gözlü, urartuların ise esmer olmasındandır. Urartuca ve Ermenicenin aynı dil grubundan olmadığı doğrudur, ancak soneklerin her iki dilde de aynı olduğu konunun uzmanları tarafından doğru kabul edilmektedir. Bunun dışında, bugünkü Ermenistanın başkenti Yerevanda Urartu kralı 1. Argişti tarafından yapılmıştır.Ayrıca, Urartuların yüksek bir mimariye sahip olduklarını, bölgede yapılan çağına göre ileri yapılmış olan sukanallarıileanlaşılmaktadır.Ermenilerindemimarideyetenekliolmalarıbununbir sonucumuyoksa"tesadüf"müdür?Ser u harkankner.

Arek 
 21.08.2006 20:10
Cevap :
Parev tzes değerli Arek, Yazdıklarınıza tamamen katılıyorum ve aslında bende yazım da sizin söylediklerinizden farklı bir şey söylemedim ancak belki ifade tarzları farklı olabilir. Ermenilerin Hint-Avrupalı ve yörenin yerel halklarının kaynaşmasıyla (Urartular,Hurriler..) oluştuğunu bende yazımda söylemiştim.Ermeni dilinde Urartuca'dan gelen sonekler olduğuda doğrudur ki bunu da belirtmiştim. Benim söylemeye çalıştığım şey bazı zamanlarda iddia edildiğinin aksine Urartularla Ermeniler arasında etnik yapı olarak tamamiyle birbirinin devamı olma gibi bir durumun söz konusu olmadığıydı. Yoksa bence bugun kü Ermeni halkının içinde kesinlikle Urartulu ve Hurrililerin torunlarıda mevcuttur ve zaten aksi düşünülemez çünkü Armenler Doğu Anadolu'ya geldiklerinde her ne kadar Urartu'nun siyasi varlığı sona ermiş olsa da yörenin Urartulu halkı uçup gitmemişti. Yerevan'ın Argişti tarafından kurulduğu konusuna değindiniz içinde teşekürler. O konuda ileriki zamanlarda yazmayı düşünüyorum.  22.08.2006 11:34
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
 
Toplam blog
: 132
Toplam yorum
: 273
Toplam mesaj
: 135
Ort. okunma sayısı
: 3129
Kayıt tarihi
: 08.08.06
 
 

Ege Üniversitesi Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi bölümü mezunuyum. Şu anda Marmara Üniversitesi ..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster