Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

15 Şubat '13

 
Kategori
Bilim
Okunma Sayısı
8407
 

Gerçek zaman nedir?

Gerçek zaman nedir?
 

Resim http://www.sokakarasi.com/2012/08/8-gun.html den alındı.


Zamanın bir nehir gibi geleceğe doğru akıp gittiğinden söz ederiz. Saniyeler, saatler, günler geçer, geceler gündüzleri, gündüzler geceleri takip eder, yıllar, yüzyıllar geçer. Buna göre zamanın geçtiğini söyleriz. İnsanlar zamanı hesaplayabilir. Biz, yani insanlar zamanı ayın, dünyanın hareketine göre hesaplarız. Güneş de bu hareketlerde belirleyici rol oynar. Ay, dünya çevresinde 28,5 günde bir tur döner. Güneşten aldığı ışıkla dünyadan farklı biçimlerde görünür ve ona göre zaman hesaplanır. Bu Ay zamanıdır ve buna göre Ay takvimi yapılır. Zaman dünyanın güneş çevresindeki hareketine, gece ve gündüzlere göre de hesaplanabilir. Dünyanın kendi çevresinde dönüşü bir gün, güneş çevresinde bir tur dönüşü bir yıl olarak kabul edilir. Güneş takvimi de buna göre yapılır. Bir yıl 65 gün 6 saat birkaç dakika ve birkaç saniyedir. Yıllık 6 saatler kolaylık olsun diye hesaba katılmaz ve 4 yılda bir artık gün olarak yıla eklenir. Dakikalar ve saniyeler ihmal edilir (dünyanın dönüşü gittikçe yavaşlamaktadır ve bu artık süre artmaktadır).

Zaman bu şekilde hesaplanabilir ancak bunun gerçek olmayan bir yanı vardır. Ay ve güneş, dünyaya ait şeylerdir ve onlarla ölçülen zaman, evrensel değildir. Bilimin ilerlemesiyle insanlar atomların -ve bütün maddelerin- kalp atışı gibi titreştiğini fark etmişler.

Sezyum atomu, saniyede  9 192 631 770 kez titreşir. Bu rakamın böyle rastgele bir sayı oluşu, saniyenin zaman olarak evrensel olmadığının göstergesidir. Ancak bundan sonra yapacak çok bir şey olmadığı için bilim dünyası böyle kabul ediyor. Sezyum atomunun bu titreşim sayısının, bütün dünyada resmi olarak bildiğimiz 1 saniyeye karşılık geldiği kabul edilmiştir. Gerçek zamanın ölçülmesinde bu sayı esas alınmıştır. Atom saati diye duymuş olabilirsiniz. Atom saatinin esası, sezyum atomunun titreşim sayısına dayanır ve güneşle, ayla, dünyayla bir ilgisi yoktur.

Dünya 24 saat dilimine ayrılmıştır. Devletler, bu dilimlere göre kendilerine bir ya da birkaç saat dilimini seçmiştir. Bir ülkeden bir ülkeye giderken veya bir mesaj alıp gönderirken saat dilimleri de değişmek zorundadır. İşte atom saati artık bu değişmeleri koordine etmektedir. Atom saatinde, atomun bir saniyede kaç kez titreştiği değil, atomun titreşmesine karşılık gelen saniyeler hesaplanır.

Saatler bize saatin kaç olduğunu gösterir, ama zamanın ne olduğu hakkında bir fikir vermezler.

Zaman Isaac Newton’un dünyasına göre değişmezdi, sürekli olarak akıp giderdi. Ancak Albert Einstein’ın dünyasına göre zaman görelidir ve maddenin evrende yaptığı hıza göre akışı değişir, yavaşlar, hatta durur. Diğerine göre daha hızlı hareket eden objeler için zaman daha yavaş geçer. Hız ne kadar fazla ise, zaman o kadar yavaş geçer. Ancak bunun belli bir sınırı vardır ve o da ışık hızıdır. Işık hızında zaman durur. Bu ne demektir? Madde o hıza eriştiğinde titreşmez olur (o yüzden ışık hızından daha hızlı gidilemez).

Einstein zamanla uzay arasında bir ilişki olduğunu bulmuştur. Zamanla uzayı bir grafikte X ve Y koordinatlarına benzetebiliriz. X zaman, Y uzay olsun. Bulunduğumuz yer sabitken zaman belli bir şekilde akar. Ancak Y değişmeye başladığında aynı yolda daha az bir zaman geçirilir. Bu durum bütün hareket eden cisimler için geçerlidir. Gerçek hayatta, bir insan bir odadan bir odaya geçerken bile vardır ama hız çok düşük olduğu için hayatımızı etkilemez ve farkı anlayamayız. Fark yüksek hızlarda ortaya çıkar.

Zamanın yavaşlamasını duvardaki sarkaçlı saatler, mekanik cep saatleri değil atom saatleri ölçebilir. Bu etkinin gerçek olup olmadığını anlamak için bir deney yapılmış. 1971 yılında iki atom saati birbirine göre ayarlanmış. Atom saatinin biri, bir uçağa yüklenerek dünya turuna çıkarılmış. Turun sonunda, saatin duran saate göre daha az gösterdiği tespit edilmiş. Bu deney defalarca yapılmış ve hepsinde aynı sonuç alınmış. Aynı sonucun Einstein’ın görelilik teorisi formülleri yolu ile de alındığını gözden kaçırmayalım. Böylece hareket eden cisimler için zamanın yavaş geçtiği deneysel olarak ispatlanmıştır.

Bu sonuçla zaman ve uzay birbirine bağlı olarak değişen tek bir kavram haline getirilmiştir. Aynı zamanda bu sonuç, geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanın göreli bir durum olduğunu ortaya koymuştur. Zaman anlardan oluşmaktadır. Ancak bugün, her şeyin ortak anı diye bir şey yoktur. Anlar her objenin hızına göre farklı olabilir ve farklı zaman aralıklarında gelişebilir. O zaman orada ‘tek bir ortak an’ diye bir şey kalmaz.

Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman, hepsi bir aradadır.

 

Bilime ilgi az. Aşağıdaki videoyu izleyen ilk 5 kişi, dünyada izleyen ilk yüz içine girecek. O kadar az izlenmiş.

http://www.youtube.com/watch?v=u26_JqvcGps

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yerçekimi (gravitasyon) da zamanı etkiler, yavaşlatır; bu nedenle zaman bir gökdelenin alt katında oturanlar açısından yerçekiminden daha güçlü bir şekilde etkilendiklerinden üst kattakilere göre daha yavaş akar... öyle ki, yerçekiminin çok daha güçlü olduğu karadeliklerde zaman tıpkı ışık hızında olduğu gibi durma noktasına dahi varabilir (deniyor). Bu gökdelende zaman nasıl geçer ilginç konu.

Meteor 
 26.01.2014 17:04
 

Konu ilgi çekici fakat takıntı yapılacak bişey olmamalı... Bir düşünceye göre, zaman duruyor, biz geçip gidiyoruz. Selâmlar...

İsmail Hakkı CENGİZ 
 21.08.2013 19:03
 

Çok emin değilim ama ben yine de sizin "gerçek zaman nedir?" sorunuza karşılık "zaman gerçekten de var mıdır" sorusunun da sorulması gerektiğini düşünüyorum. Belki zaman dediğimiz şey bir olayın veya olgunun gerçekleşme hızına yüklediğimiz bir anlamdan ibaret olamaz mı? Uzayda cisimler max. ışık hızıyla hareket edebildiklerine göre hızın SIFIR olması durumunda (örneğin BIG BANG öncesinde) ZAMAN ın fonksiyonunu düşünebiliyor musunuz? Sevgi ve selamlarımla

Matilla 
 17.02.2013 20:51
Cevap :
Zaman için maddenin de olması gerekir, ki o madde titreşsin. Titreşimin olmadığı yerde zaman da yoktur. Sicim teorisi, paralel evrenler konusuna girmezsek, Büyük Patlama'dan önce madde ve zaman yoktu. Gerçek zaman deyişimin nedeni Ay ve Güneşe göre ölçülen zamanın, aslında bize uyarlanmış ve gereçekte birim olarak bir geçerliliğinin olmadığını bir durum olduğunu anlatmak içindi. Ama titreşim vardır. Bütün maddeler titreşerek belli bir dalga boyunda kendilerini belli ederler. Asıl bakılması gereken yer orasıdır, diye düşündüm. Yorumunuza teşekkür ederim. Sevgi ve saygılar.  18.02.2013 21:56
 

"Zaman,doğanın her şeyin aynı anda olmasını engelleme yoludur" diyordu bir Bilge...belgeseli de izlemeli...eyvallah...

nedim üstün 
 17.02.2013 9:17
Cevap :
Ama yine de aynı anda oluyor veya öyle sanıyoruz. Zaman, bir gökdelenin tepesinde yaşayanlar için yerde yaşayanlara göre daha yavaş geçiyormuş. Çünkü onlar daha 'hızlı' yaşıyorlar. Yorumunuz için teşekkür ederim. Kısa da olsa aklınıza gelmesi güzel. Sevgi ve saygılar.  17.02.2013 23:14
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 125
Toplam yorum
: 274
Toplam mesaj
: 43
Ort. okunma sayısı
: 5357
Kayıt tarihi
: 18.11.09
 
 

İstanbul 1980 doğumluyum. Yüksekokul mezunuyum. İstanbul'da oturuyorum. Dünya ve çevre hakkında düşü..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster