Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

10 Şubat '12

 
Kategori
Tarih
Okunma Sayısı
25132
 

Matrakçı Nasuh Efendi Kimdir ?

Matrakçı Nasuh Efendi Kimdir ?
 

Nasuhçu Matrak Efendi'den İstanbul Minyatürü


Geçenlerde bir televizyon kanalında konuşan bir tarihçimiz Kanuni Sultan Süleyman dönemini anlatıyordu.

Aşina olduğumuz tüm karakterleri anlatırken sıra Matrakçı Nasuh Efendi’ye geldi.

Söze şöyle başladı tarihçimiz, "Osmanlı İmparatorluğunun Leonarda da Vinci’si,  Matrakçı Nasuh Efendi’dir!" dedi.

Şaşırdım, doğrusu bu kadar önemli bir şahsiyet olduğunu bilmiyordum.

Minyatürcü, matematikçi ve tarih konularında bir çok kitap yazan Matrakçı Nasuh Efendi, harita çiziminde de çok başarılıymış.

Muhteşem Yüzyıl adlı dizide, maalesef hakettiği şekilde yansıtılmayan Matrakçı Nasuh Efendi ile ilgili biraz araştırma yaptım ve sizlerin de ilgisini çekeceğini düşünerek bilgileri paylaşmak istedim.

<>>> 

Matrakçı Nasuh (Doğum 1480 - Ölüm1564) Türk  minyatürcü tarihçi ve matematikçi. Asıl adı Nasuh b. Karagöz'dür. Ölüm tarihi bilinmeyen Matrakçı Nasuh'un Saraybosna'da doğduğu sanılmaktadır.

Kâtip Çelebi ölüm tarihi olarak 1533'ü vermekteyse de, bunun doğru olmadığı bugün kesinleşmiştir. Çeşitli kaynaklarda onun 1547'den, 1551'den, 1553'ten sonra ölmüş olabileceği ileri sürülmektedir. Yaşamı üstüne bilgi de yok denecek kadar azdır. Dedesinin devşirme olduğuna ilişkin kesinleşmemiş ipuçları vardır.

Sultan II. Beyazid döneminin (1481-1512) sonlarına doğru Enderun'da eğitim gördüğü ve sonra matematik eğitimcisi olarak öğrenci yetiştirdiği bilinmektedir. Devrin ünlü şairi Saî'den dersler almıştır. Ünlü bir hattat olan Nasuh, nesih yazı stilinde değişikler yapmıştır. Divanî yazı stilinde önde gelen isimlerden birisi olmuştur.

Sopalarla oynanan ve bir tür savaş oyunu olan matrak adlı sporda ustalığında dolayı matrakçı lakabıyla anılmıştır. Değişik silahları kullanmaktaki ustalığı da bilinmekte olup bu konuda Tuhfetü'l-Guzât adlı bir kitap da yazmıştır.

Matrakçı Nasuh'un minyatür-harita karışımı kendine has bir üslubu vardır, eserlerinde yeryüzünün kuşbakışı görünümünü resmeder. Buna karşın şekilleri tepeden değil, sanki karşıdan görüyormuş gibi çizer. Bu resimlerde kuş ve tavşan gibi hayvanlar olsa da insanlar asla belirmez. Şehirlerdeki binalar tek tek seçilebilir.

Geometri ve matematik alanındaki çalışmaları neticesinde uzunluk ölçülerini gösteren cetveller hazırlamıştır. I.Selim zamanında ona adadığı Cemâlü'l-Küttâb ve Kemalü'l- Hisâb kitaplarını yazmış, Napier'den elli sene oncesinde adiyla anilan çarpma metotlarını ve modern matematik ögretiminde öncü bir kitap kabul edilen bır referans olarak Enderun'da okutulmus, Napier gibi matematikçilere ılham kaynağı olmuştur.  

Tarih alanında da çalışan Matrakçı Nasuh, Taberî Tarihi 'ni Mecmaü't-Tevârih adıyla Türkçe'ye çevirmiştir. 3 nüsha olarak yayınlanan Süleymannâme kitabında 1520-1537, 1543-1551 ve 1542-1543 yıllarını anlatmıştır. 1537-1538 yıllarında yazdığı Fetihname-i Karabuğdan,  Kanuni Sultan Süleyman'ın İranseferini anlatır. Bu kitaplarda, yol boyunca ordunun geçtiği şehirlerin minyetür şeklinde haritalarını çizmiştir. Çizimleri bugün hem estetik, hem de geçmişe ait çok ayrıntılı bilgiler içermesi hasebiyle şaheser olarak tanımlanmaktadır.

Nasuh, Kanuni Sultan Süleyman'ın  Fransa kralı I. François'a destek amacıyla Barbaros Hayrettin Paşa komutasında gönderdiği donanmaya katıldı. Yol boyunca donanmanın uğradığı limanları resmetti.

Matrak Sporcusu

Matrakçı ya da Matrakî adıyla anılması, lobotu andıran sopalarla oynandığı bir tür savaş oyunu olduğu bilinen “matrak” oyununda çok usta olmasından ve belki de bu oyunun mucidi bulunmasından ileri gelmektedir. Bu oyun hali hazirda eski kitaplar incelenerek ortaya çıkarılmış ve bir doğu savaş sanatları uzmanı tarafından eğitimi verilmektedir.

Silahın Kitabını Yazan Bir Silahşör

Nasuh ayrıca çok usta bir silahşördür. Bu nedenle Silahî adıyla da anılırdı. Türlü silah ve mızrak oyunlarındaki ustalığı nedeniyle Osmanlı ülkesinde “üstad” ve “reis” olarak tanınması için 1530'da I. Süleyman (Kanuni) tarafından verilmiş bir beratı da vardı. Çeşitli silahların nasıl kullanılacağını ve dövüş yöntemlerini anlatan Tuhfetü’l-Guzât (Gazilere Armağan) adlı bir kılavuz kitap bile yazmıştı.

Matematikçi

Nasuh, özellikle geometri ve matematik alanlarında önemli bir bilim adamıydı. Uzunluk ölçülerini gösteren cetveller hazırlamış ve bu konuda kendinden sonra gelenlere önderlik etmiştir. Matematiğe ilişkin iki kitabı Cemâlü’l-Küttâb ve Kemalü’l- Hisâb ile Umdetü’l-Hisâb’ı I. Selim (Yavuz) döneminde yazmış ve padişaha adamıştır. Bu yapıtlardan sonuncusu uzun yıllar matematikçilerin elkitabı olarak kullanılmıştır.

Tarih Kitapları Yazdı

Nasuh bir tarihçi olarak da önemli yapıtlar vermiştir. Mecmaü’t-Tevârih adıyla Taberî Tarihi’ni Türkçe’ye çevirmiştir. Ayrıca Tarih’i Sultan Bayezid ve Sultan Selim ile Tarih’i Sultan Bayezid adlı iki kitabında bu padişahlar dönemindeki olayları anlatmıştır.

Süleymannâme adlı kitabının üç ayrı nüshasında 1520-1537, 1543-1551 ve 1542-1543 arasında geçen olayları ele almıştır. Kanuni’nin 1534 Irak seferini Beyan-ı Menazil-i Sefer-i Irakeyn-i Sultan Süleyman Han’da 1538 Karaboğdan seferini de Fetihnâme-i Karaboğdan’ da konu etmiştir. Nasuh, Kanuni’nin Fransa kralı I. François’ya destek amacıyla Barbaros Hayrettin Paşa komutasında gönderdiği donanmaya katıldı. Yol boyunca donanmanın uğradığı limanları resmetti.

Minyatürde Bir Zirve

Onu bugüne taşıyan asıl yönü ise minyatür sanatındaki yeridir. Minyatürcülüğün yanı sıra divanı yazıda usta bir hattattı.Yapıtları başta Topkapı Saray’ı müzesi kütüphanesi ve Süleymaniye kütüphanesi olmak üzere çeşitli kitaplıklarda yer almakta.

Kitapları

Matematik

1. Cemâlü'l-Küttâb

2. Kemalü'l- Hisâb

3. Umdetü'l-Hisâb

Tarih

Mecmaü't-Tevârih

1. Süleymannâme

2. Fetihname-i Karabuğdan

3. Beyan-ı Menazil-i Sefer-ul Irakeyn 

Savaş Sanatları

Tuhfet-ul Guzat  

 

Kaynak : 

www.wikipedia.com

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Çok teşekkürler Nilgün Hanım. Matrakçı Nasuh tarih sayfalarından sadece adını bildiğim biriydi. Sayenizde ilginç bilgilere ulaştık. Selamlar, sevgiler.

Adil Serkan SATI 
 19.03.2012 10:33
Cevap :
İlginiz, alakanız ve zaman ayırıp okuduğunuz için ben size teşekkür ederim Adil Bey. Tarihe mal olmuş böylesine önemli şahsiyetleri araştırmak, o şahsiyetlerle ilgili gerçekleri bilmek bir Türk olarak hepimizin hakkı. Bizleri yanlış bilgilendiren dizi yapımcıları ve senaristlere gereken tepkiyi göstermeliyiz bence. Güzel bir hafta dilerim, içten sevgiler, selamlar, saygılar sunarım.  19.03.2012 11:35
 

Tarihimizi iyi bilmediğimizin bir kez daha ayrımına vardım. Okuma ve araştırma alışkanlığımız olmadığından geçmişimizi daha çok dizi ve filmlerden öğrenmeye başladık. Bu tür yapımlar da izlenebilirliklerini artırmak için tarihi gerçekleri daha farklı şekillerde yansıtıyorlar. Sözünü ettiğiniz eksiklik bunun bir göstergesi olsa gerek. Bu aydınlatıcı yazı için teşekkürler. Sevgi ve saygılar.

Güz Özlemi 
 19.03.2012 9:34
Cevap :
İlgi duyduğunuz, okuduğunuz ve yorumladığınız için ben size teşekkür ederim sevgili Asabi Kedi. Dizide Matrakçı Nasuh Efendi'nin düşürüldüğü durum içler acısı. Böylesi büyük bir değerin, reyting için farklı ve gerçeğiyle alakasız bir tiplemeye dönüştürülmesi hiç hoş olmamış. Şiddetle kınıyorum yapımcıları ve senaristleri. Görüşmek üzere, güzel bir hafta dilerim, herşey gönlünüzce olsun.  19.03.2012 9:41
 

Minyatürlerine de icraatlarınada hayran kaldım Nilgüncüm.Gerçekten hayran kaldım ve sayende bu konuda bilgilendim.Bu emek dolu sunumun için çok teşekkür ediyorum.MATRAKÇI NASUH EFENDİ'NİN RUHU ŞÂD OLSUN.Ne büyük değerler gelmiş geçmiş bu hayattan.Bence MATRAKÇI dünya gezegenine kocaman bir imza atmış ve gitmiş ne mutlu.SEVGİLERİMLE.

Şennur Köseli 
 11.02.2012 13:02
Cevap :
Günaydın Şennur'cuğum, ben de öğrendiğimde şaşırmıştım. Matrakçı Nasuh Efendi önemli bir değer ve kişilik. Dizide keşke layıkıyla tanıtılabilse ve herkes onun nasıl önemli bir kişilik olduğunu öğrenebilse. Öpüyorum bebeğim, sana güzel mi güzel bol ışıklı ve sıcak bir hafta dilerim :) Herşey istediğin gibi olsun.  13.02.2012 8:59
 

Yaşam süresine ne kadar çok eser sığdırmış.Gerek bilgiler gerekse yayınladığın minyatürler ile bilgi dağarcığımıza katkıda bulunduğun için teşekkürler Nilgün'cüğüm. Güzel gönlün dert görmesin, kalemin ışıldasın. Sevgilerimle canım. Öptümmm.

Ay Şen 
 11.02.2012 1:03
Cevap :
Günaydın Ayşen'ciğim, ben teşekkür ederim ilgi duyup okuduğun ve yorum yazdığın için. Senin de güzel gönlün dert görmesin canım Ayşen'im, kocaman öpüyor ve sana güzel bir hafta diliyorum.  13.02.2012 9:00
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
 
Toplam blog
: 504
Toplam yorum
: 1896
Toplam mesaj
: 118
Ort. okunma sayısı
: 4433
Kayıt tarihi
: 30.03.10
 
 

Kişisel gelişim uzmanıyım. Yaşam Koçu, İlişki Koçu, NLP Uzmanı ve Eğitmeni, Kuantum Yaşam Koç..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster