Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

12 Ekim '18

 
Kategori
Deneme
Okunma Sayısı
71
 

Zihin ve Mantık Üzerine

Zihin ve Mantık Üzerine
 

O zaman konunun ortasından başlıyorum..
 
İnsan zihni ister istemez bir tasarımcıdır, tasım, tasarım ve kuram zinciri aslında her zihnin bir sürecidir. Bunu farkındalıkla ya da farkındalıksız herkes yapar. Mantıklı ya da mantıksız zihin ayrımını filozoflar aslında kıyas üzerinden yapar.
Bu son cümle önemli.. Kıyas.
Neyi kıyaslıyoruz ?
Zihinsel çıktıları kıyaslarız. Hiçbir insan kendine mantıksız gelen bir şeyi kabul edemez. Gerçekten mantıksız olduğunu düşündüğü bir fikri kimse benimseyemez. Eğer bunu yaptığını yani kendisine mantıksız gelen bir fikri benimsediğini söylüyorsa ya samimi değildir ya da daha büyük dertleri olmalı (!)
 
Yani bağlarsak bu kısmı, Her insanın zihni bir kuramcıdır, zihin bir bilim adamı gibidir, Bilişsel anlamda her insan bir kuramcıdır. Ama iyi kuramcılar vardır kötü kuramcılar vardır. Eğer zihnimiz böyle kuramcı gibi çalışmasaydı hiçbir şeyi anlayamazdık, organize edip aralarında anlamlı olabilecek bağlar kuramazdık. Olguları anlayamazdık ve açıklayamazdık. Sorun kuramcı olmak ya da kuramlar kullanmak değildir, hiçbir zaman da sorun bu olmadı..Kuram kullanmalıyız zaten kullanmak zorundayız. Sorun kullandığımız kuramların ne kadar iyi ya da kötü olduğudur.
 
Kuramları oluşturan ise olgulara yüklenen önermeler ve çıkarımlardır. Bu ise bir mantık zincirini gösterir. Zira insan zihni çelişki duymamak için mantığa (kendi mantığına) bağımlıdır. Bunun için de birilerine ‘ya biraz mantıklı olsana’ diye çıkışırız. Neden bunu yaparız karşıdaki insanın mantıksız olduğunu düşündüğümüz ve onu mantıklı olana çekmek istediğimiz için. Peki onu kendi mantığımıza çekmeye çalıştığımızı görebiliyor muyuz? Çünkü her insan kendi için mantıklı olanı yapar.
 
Tüm herkes için geçerli sarsılmaz bir mantık var mı? Yani Kant yaklaşımıyla ‘kendinde mantık’tan bahsedebilir miyiz ? Esas soru bu. Mantıklı olan ile mantıklı olmayan arasında kesin bir ayrım yapabiliyor muyuz ? Bunu neyle ölçeceğiz? İşte felsefe bu mantık sorunu üzerine mantık’ı bizzat bir sorun olarak ele almış ayrı bir bilim , bilgi, bilme alanı olarak çalışmıştır. 
 
Biraz mantık üzerine bilinen şeylerden konuşalım.
 
Mantık biliminin kurucusu Aristotales’tir. Klasik mantık denince Aristotales mantığı anlaşılır. Yazdığı Organnon adlı 6 kitaplık yapıtında mantık ‘ı incelemiştir. Bu kitaplar Kategoriler, Önermeler, Birinci Analitikler, İkinci Analitikler, Topikler ve Sofistik Deliller’dir. Aristotales bu kitaplarda terimler, önermeler, akıl yürütmeler ve çeşitli ispat şekilleri üzerinde durur. Akıl yürütmelerden tasım Aristotales mantığının belkemiğini oluşturur. Aristotales’e göre zihnin kanunları aynı zamanda varlığında kanunlarıdır. Bu yüzden Aristo mantık ile metafiziği birlikte işler birbirinden kopuk çalışmaz. 
 
Aristotales mantığı akıl ilkeleri olan Özdeşlik ilkesi, Çelişmezlik ilkesi ve Üçüncü Halin Olanaksızlığı ilkesi ile iki değerli (doğru – yanlış) varlıktır. Aristo doğru düşünmenin ilkeleri üzerinde durmuş, akıl yürütme yöntemlerinden olan tümdengelimi zorunlu bularak esas almıştır. 
Doğru akıl yürütme için önce kavram kurulur, sonra önerme kurulur ve sonra çıkarım yapılır.  Bu durumda akıl yürütme bir önermenin (sonuç)  başka bir önerme (öncül) vasıtasıyla doğruluğunun ispat edilmesidir.
 
Klasik mantık birbirine bağımlı 3 alana ayrılır.
Kavramlar mantığı 
Önermeler mantığı 
Çıkarımlar mantığı
 
Aslında Aristotalesle başlayan klasik mantık geçerliliğini sürdürmektedir. Aristo’nun eserlerinin Arapça’ya çevrilmesiyle İbn-i Sina ve Farabi bu mantık ilkelerini kabul etmiş ve kullanmıştır. Latince’ye çevrilmesiyle de tüm Avrupa Rönesans’a kadar başat olarak Aristotales felsefesi ve mantığını kullanmıştır. İlerleyen bilim ve felsefe Aristo’nun felsefi yaklaşımlarını sorgulatırken mantık yaklaşımını geri plana itmemiştir. Zira Aristo mantığı hala geçerlidir. Ssdece bilim felsefesindeki metot sorunu üzerine Leibniz, Descartes gibi eklemeler ve Sembolik mantık ile yenilikler vardır , bu da Aristotales mantığının genişletilmesidir.
 
ETEM SEVİK bu blog'u önerdi.

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
Toplam blog
: 60
Toplam yorum
: 0
Toplam mesaj
: 0
Ort. okunma sayısı
: 56
Kayıt tarihi
: 20.03.18
 
 

Ekonomi ve Sosyoloji okudum..ve daha bir sürü şey okudum.. İyi ki de okumuşum. Kendimi bildim bil..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster