- Kategori
- Siyaset
"Vatandaşlık maaşı"
"Ay ve güneş herkesin lambasıdır, hava herkesin havasıdır, su herkesin suyudur. Ekmek neden herkesin ekmeği değildir?“ diye sormuş Şeyh Bedrettin. Bu mısraları okuyunca ilk önce gülmekten alamadım kendimi. Sebep: Şeyh Bedrettin'in çağdaş sosyalizmi andıran düşünceleri son derece insancıl ama ekmek üretmeye emek lazım ve emek bedava olamaz, olmamalı. Emeğin karşılığını alamamak acı ve isyan kaynağı değil mi? Şeyh Bedrettin'e bir kaç sömester İşletme ya da İktisat Fakültesi gerek, diye geçti aklımdan, ki “serbest mal”la “ekonomik mal” arasındaki farkı kavrayabilsin XV. yüzyılın ünlü ismi.
Nükte bir yana, büyümeye dayalı kapitalist sistemlerde, büyümenin sonsuza kadar devam edemeyeceği gerçeğiyle karşı karşıya olduğumuz bir dönemde yaşıyoruz. Dünyadaki gidişat yeni yöntemlerin kaçınılmaz olduğunu apaçık göstermekte.
Emeğin bedava olmaması gerektiği rağbet gören bir fikirken, “kayıtsız şartsız bir vatandaşlık maaşı”, dünyanın pek çok ülkesinde tartışılan konular arasında yer almasına rağmen, çoğunun bu konuya sempatik bakmadığı gerçek.
Benim “vatandaşlık maaşı” dediğim, her devletin vatandaşlarına kayıtsız şartsız ödemesini talep ettiğim, onurlu ve insanca bir yaşam sağlayacak olan asgari ücret fikri yeni bir şey değil. Aynı fikir, Amerika'da Basic Income Guarantee (BIG), Almanya'da Grundeinkommen adı altında biliniyor.
Hatta dünyanın değişik ülkelerinde bu konuda pilot projeler uygulamada. Namibia uyguladığı bu projeye Basic Income Grant (BIG) diyor. Brezilya'da başkan Lulu 2010'da aynı uygulamayı hayata geçirdi. Alaska'da kişi başına ödenen para 1100 Amerika doları olmasına rağmen bu miktar reel ihtiyaç sınırının altında. Moğolistan, vatandaşlarına ödemeye söz verdiği parayı Alaska'da yapıldığı gibi yeraltı kaynaklarının satışıyla karşılayacak.
1967 yılında Amerika'da başkan Johnson'un önderliğinde kurulan bir komisyonun, vatandaşlık maaşı üzerine kamuoyuna sunulan fikirleri, kamuoyunda pek olumlu taraftar bulamadı. Amerikalıların çoğu, bu yöntemin halkın çalışma hırsını ortadan kaldıracağına inanıyordu. Ama Amerika'nın buna rağmen yaptığı pilot uygulamarın, çalışma hırsının büyük bir oranda azalmadığı sonucunu ortaya koydu. 1970'lerdeki Mincome sosyal deneyi ise, garanti edilen yıllık bir maaşın, toplumdaki sonuçlarını belirlemeye çalışırken, birdenbire sona erdirilince sonuç kamuoyuna yansıtılmadı.
Thomas Morus (1478-1535), Joan Lois Vives(1492-1540), Montesquieu(1689-1755), devletin vatandaşlarına maaş garantisi sağlamakla yükümlü olduğunu çok önceleri düşünmüş olan devlet teorisyenlerindendir. Erich Fromm 1955'te “hastalıklı bir toplumdan kurtulmanın yolu”nu, devletin vatandaşlarına çalışıp çalışmamalarına bakmadan ödeyeceği “temel maaş”ta görmüştür.
İnsan işgücünün yerini makinelerin aldığı toplumlarda üretim ne kadar artacak olursa olsun, modern anlamda işsizliğin önüne geçilebileceğinin illüzyon olduğu unutulmamalıdır.
Modern bir türetme olan ve “herhangi bir işyerinde geçirilen zaman harici” anlamına gelen “boş zaman” kavramının kapsamına giren ve para elde etmeden yapılan işler de iş olarak değerlendirilmeli, “Vatandaşlık Ücreti” onurlu bir yaşamın parçası olarak etik kanunların içine alınmalıdır.
İnsana çalışma hakkı tanıyan ve meslek seçme özgürlüğü veren yasal düzenlemelere “Her vatandaş devletinden, temel ihtiyaçlarını giderecek bir düzeyde, -bedensel ve ruhsal çalışma kapasitesine bakılmaksızın-, kayıtsız şartsız bir vatandaşlık maaşı talep etme hakkına sahiptir” diye bir madde eklenmelidir.
Haydi devrim yapalım!
Handan Koçak
- Toplam blog
- : 26
- : 723
- Kayıt tarihi
- : 15.06.10
Antalya doğumluyum. Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü mezunuyum. ..