- Kategori
- Dünya
Afganistan Savaşı ve geleceği
Afganistan 1979 ile 1989 arası Sovyet işgali altındaydı. Sovyetler 1989‘da çekildiği zaman Afganistan’daki savaş lordları birbirleriyle savaşmaya başladılar. Diğer yandan Ruslar Afganistan'dan çekildiği zaman Afganistan ABD için önemini kaybetmişti. Afganistan’da ne olup bittiği ile ilgilenen bir ülke vardı. Pakistan. Pakistan ve Afganistan arasındaki sınır İngilizler tarafından Peştun kabilelerinin ortasından çizilmişti. İki taraftada aynı etnik kökene sahip kabilelerin olması nedeniyle bu sınır yüksek bir geçişkenliğe sahipti. Sınırın bir tarafında olan şeyler sınırın diğer tarafını etkileme özelliğine sahipti.
‘1981 Yılında Afganistan’daki karmaşanın ilk zamanlarında benzer biçimde, Pakistan’ın kısa ve sorunlarla dolu tarihinde dünya ülkelerinden gördüğü ilginin eşine az rastlanır. Bu dönemde batı dünyası Pakistan’ın parıltılı modern başkenti İslamabad’a kucak açtı ve kulağına geleceğe yönelik çok cazip vaatler fısıldadı. Ülkeyi kaya gibi sağlam kılmaya yetecek kadar yardım, silah, gıda oda olmazsa, Pakistan silahlı kuvvetlerini sınır çatışmalarının üstesinden gelebilecek ve ülke içindeki Sovyet kışkırtmasına bağlı aşiret ayaklanmalarını bastırabilecek duruma getirmek için takviye.’1
İşte Batı ile Pakistan’ın müttefikliği bu döneme dayanmakta. Batı Pakistan hükümetini desteklemeye devam etti. Afganistan bir iç savaş vardı ve bir merkezi hükümet bile yoktu. Afganistan’daki gelişmeleri en yakından takip eden Pakistan’dı. Taliban kelime anlamı öğrenciler demek. Ve temeli Medrese Öğrencilerine dayanmakta. Afganistan’da savaş lordlarının yönettiği dönemde birçok asayişsizlik olayı meydana gelmekteydi. O kadar ki Afganistan’lılar kaç kardeşsiniz diye birbirlerine sormazlar. Kaç erkek kardeşsiniz diye sorarlar. Bu tecavüz, cinsel şiddet olaylarının çok yüksek olmasındandı. İşte böyle bir asayişsizlik olayı sonucu bir vatandaş medrese talebelerinden yardım istemişti. Medrese talebeleri suçluyu bulup cezalandırmıştı. 1994’te başlayan bu süreçte Taliban güçlü olduğu bölgede hukuku ve güvenliği sağlamaya başladı. Pakistan bu duruma hemen müdahele etti. Taliban İnsan ve silah yardımı yaptı. Ve bu yardımla Taliban 1996 yılında Kabil’de kontrolü ele geçirdi. İç savaş daha bitmemişti. Kuzey ittifakı ülkenin kuzeyinde kontrolü elinde tutmaktaydı. Sadece üç ülke Taliban’ı Afganistan hükümeti olarak tanımıştı. Pakistan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri.
ABD 2001 yılında teröre karşı küresel bir savaş başlattı. İlk hedef Afganistan’dı. İlginç bir şekilde İran’da ABD hükümetine destek verdi. Taliban İran hükümetininde düşmanıydı. Ayrıca ABD Afganistan’daki kabile liderlerine para dağıttı ve bu liderleri savaşta tarafsız olmaya ikna etti. ABD çok büyük bir küresel desteğe sahipti. ABD havadan bombardıman yaptı. Kuzey ittifakı askerleri ise karadan ilerledi. 2001 yılının 7 ekiminde hava bombardımanıyla başlıyan çatışmalar 13 kasımda Kabil’in düşmesiyle Taliban hükemeti devrildi. Taliban Kabil’i korumak için savaşmadı. 12 kasımın gece karanlığında Taliban’ın komutanları ve üst düzey yetkilileri Kabil’i terketmişlerdi. Kuzey ittifakı askerleri Terra bora dağlarında bir kısım Taliban askerini sıkıştırsada bunlar kaçmayı başardılar. Bu dönemde kaçmayı başaran üst düzey Taliban yetkilileri yeniden direnişi örgütleyip ABD ile savaşmaya devam ettiler.
Taliban en büyük desteği Peştun kabilelerinden almaktaydı. Peştun kabileleri ise Afganistan ve Pakistan arasında bölünmüş olduğundan ABD’ye karşı savaşan Taliban direnişçileri çok rahat bir şekilde sınır ötesi destek alabilmekteydi. ABD Pakistan’daki Peştun kabilelerine yönelik birçok operasyonda düzenledi bu operasyonlarda birçok sivilin ölmesi ABD ile Pakistan hükümetinin arasında gerilimi yükseltti. Ayrıca geçmişte Taliban’ın Pakistan tarafından desteklenmiş olması ABD’nin Pakistan hükümetine karşı her zaman şüpheyle yaklaşmasına neden oldu. Hatta ABD 1981 yılından beri Pakistan hükümetine yaptığı yardımı kesmeyi bile gözden geçirdi. Pakistan özellikle Hindistan ile yaşadığı gerginlik sonucu kaynaklarının birçoğunu askeri harcamalara ayırmakta ve ekonomik yönden başarısız olmuş bir devlet. ABD Pakistan hükemetine şüpheyle yaklaşmasına iki tarafa arasında birçok gerginlik olmasına rağmen Pakistan’ın Afganistan gibi bir kaos ve iç savaş içerisine düşmesi en son isteyeceği şey. O yüzden tüm bu gerginliklere rağmen Pakistan hükümetine askeri ve ekonomik yardım yapmaya devam etmekte.
11 yıl süren çatışmalar sonucunda Taliban Afganistan’da hala varlığını sürdürmekte. Şimdiden bu savaş ABD’nin en uzun savaşı olarak Amerikan tarihine geçmiş durumda. 2 Mayıs 2011’de Usame Bin Ladin Pakistan’da yakalanıp öldürüldü. ABD artık Afganistan savaşını sonlandırmaya kararlı. Açıklanan plana göre 2014 yılının sonunda ABD askerleri tamamı Afganistan’dan çekilecek. Ancak sorun şu ki Afganistan ABD’nin çekilmesi sonucu yeniden bir savaşa ve kaosa mı sürüklenecek? ABD böyle bir seneryoyu önlemek için Afganistan hükümetini Askeri ve ekonomik yönden desteklemeyi sürdürecek.
2012 yılında Japonya’nın başkenti Tokyo’da düzenlenen Afganistan toplantısında Nato üyesi ülkeler ve Japonya Afganistan hükümetine 2016’ya kadar 16 milyar dolar yardım yapma konusunda anlaştılar. Bu plana göre Afganistan hükümetine yıllık 4 milyar dolar yardım yapılacak. Sadece Afganistan Hükümetinden yolsuzluğa karşı mücadele etmesini ve bu paranın etkin bir şekilde kullanılmasını istiyorlar. 2010 yılında ABD dünya ülkelerine toplam 52 milyar dolar askeri ve ekonomik yardım yaptı. İlk sırada olan Afganistan’a bunun 11.4 milyar dolarını askeri ve ekonomik yardım olarak iletti. 2. sırada Pakistan’a 2.8 milyar askeri ve ekonomik yardım yaptı. ABD 2014 yılının sonunda Afganistan’dan askerlerinin çekecek ancak ABD ekonomik yardım yaptığı ülkeler listesinde Afganistan ve Pakistan üst sıralarda bulunmaya uzun yıllar devam edecek.
Kaynaklar
1-İslam Dünyası National Geographic
2-http://www.ntvmsnbc.com/id/25364712/
3-http://en.wikipedia.org/wiki/United_States_foreign_aid
4-http://griid.org/2011/01/03/new-video-is-response-to-obama%E2%80%99s-afghan-war-review/
- Toplam blog
- : 40
- : 2165
- Kayıt tarihi
- : 29.07.12
Merhabalar, Çanakkale üniversitesi İktisat bölümünü ve Maltepe üniversitesinde Yüksek lisans biti..