- Kategori
- Genel Sağlık
Akciğer (toraks)bilgisayarlı tomografisi - 2. bölüm
Günümüzde en sık sorgulanan, hastalarım tarafından da dile getirilen akciğer (toraks) bilgisayarlı tomografisinin (BT) zararlı olup olmadığıdır. Bu bölümde bu konuyu ana başlıklar ile değerlendirmek istiyorum.
A-Radyasyon birimleri nelerdir ?
Radyasyon biliminde pek çok ölçüm birimi (rad, röntgen, rem vb) kullanılmakla birlikte radyasyonun vücut üzerindeki etkisini değerlendirirken kullanılan ölçüm birimi “sievert” tir ve Sv olarak kısaltılır. Bir sievert in binde biri ise “mili-sievert” olup mSv şeklinde gösterilir.
Yaşamımız boyunca doğal yollardan [radon gazı (toprak, taş, inşaatlar, binalar, ev içi vb), kozmik radyasyon (güneş), su ve tükettiğimiz/kullandığımız ürünler (ilk sırada sigara gelir, takiben inşaat malzemeleri, uçak yolculuğu, madencilik ve tarım)] radyasyona sürekli maruz kalırız ve bilimsel verilere göre doğal yollardan bir yılda maruz kalınan radyasyon miktarı ortalama 3-3.6 mSv dir.
B-Radyasyon organ/dokuları nasıl etkiler ? Tanısal/girişimsel işlemler sırasında kullanılan iyonize radyasyon serbest radikaller yolu ile DNA (hücrelerin içindeki genlerin bulunduğu bölüm)hasarına sebebiyet verir. Bu etki her organ/dokuda aynı düzeyde olmaz. Organ/dokuları meydana getiren hücrelerin çoğalma hızı ve/veya farklılaşma dereceleri radyasyona hassasiyeti belirler.
C-Hangi organ/dokular radyasyonun etkilerine en hassastır ?
En hassas organ/dokular: Embriyo, lenf bezleri/organları, kemik iliği, kan, testis ve overler, ince barsaklar
Hassas organ/dokular:Cilt, göz (lens ve kornea), sindirim sistemi organları (ağız içi, yemek borusu, mide, rektum (kalın barsağın son kısmı), rahim.
D-Radyasyon hangi organ/doku kanserlerine yol açar ?
Radyasyona bağlı kanserler radyasyona maruziyetten onlarca yıl sonra ortaya çıkabilir. Bu kanserler arasında; kemik iliği kanserleri [myelom, lösemi (kan kanseri),] akciğer kanseri, meme kanseri, tiroid bezi (guatr) kanseri, kemik kanseri ve cilt kanseri sayılabilir.
E-Kanser gelişimine yol açan radyasyon miktarı nedir?
Tanısal/girişimsel tetkikler amacıyla kullanılan radyasyonun etkileri hakkında yapılan bilimsel bir çalışma yoktur. Ancak bu konuda ABD’de ileriye dönük çalışmalar başlamıştır ve net bilimsel verilerden bahsedebilmek için bu çalışmaların bitmesi ve sonuçların değerlendirilmesini beklememiz gerekecek.
Elimizdeki veriler daha çok Japonya’daki atom bombasının etkilediği insanlar üzerine. Japonya’da yapılan çalışmalarda karşı karşıya kaldıkları radyasyon miktarı 50 mSv yi geçen insanlarda kanser riskinin arttığı tesbit edilmiştir. Bütün bir vücut 1000 mSv radyasyon dozuna maruz kaldığında ölümcül kanser riski %4-5 oranında artmaktadır.
Daha düşük dozlarda yani 50 mSv nin altında ne kadarlık bir riskin söz konusu olduğu ise kesin olarak bilinmemektedir.
F-Akciğer filmi ve akciğer BT’ nin sebebiyet verdiği radyasyon miktarı nedir ?
Akciğer filmi sırasında ortaya çıkan radyasyon miktarı 0.01 mSv dir. Bu miktar akciğer BT’de 5-10 mSv (ortalama 8 mSv) dir (yani akciğer grafisinin yaklaşık 50-100 katı).
G- Bilgisayarlı Tomografinin kullanıldığı işlemlerdeki radyasyon miktarı nedir ?
Beyin BT 2 mSv
Boyun BT 4 mSv
Pelvis BT 6 mSv
Omurga BT 6 mSv
Akciğer BT 8 mSv
Batın (karın) BT 8 mSv
BT Beyin anjiografi 14 mSv
Tüm vücut PET 14.1 mSv
Kalp PET 14.1 mSv
Karaciğer BT (üç fazlı) 15 mSv
Bilgisayarlı Tomografi [Akciğer pıhtısı (emboli) protokolü] 15 mSv
BT Koroner anjiografi 16 mSv
Günümüzde kabul edilen tehlike sınırı 50 mSv dir.
Peki öyle ise ne yapmalıyız ?
İzninizle bu sorunun yanıtını sonraki bölümlerde ayrıntılı olarak değerlendirmek istiyorum.
- Toplam blog
- : 8
- : 5505
- Kayıt tarihi
- : 26.08.12
PROF.DR.SERHAT FINDIK,MD,FCCP 1986-1993- Hacettepe Tıp (İngilizce) Fakültesi, Ankara ..