- Kategori
- Kitap
Az gelişmişlik sürecinde Türkiye

Yurdum insanı, "yunanlı düşmandır" fenomenini aşamamıştır. Ama her yunan vatandaşı öyle değil... Ne de olsa Akdeniz insanı, sıcak kanlı... Aslında Akdeniz milletlerini birbirine düşman eden siyasetçilerdir. Toplumlar arasında fazla sorun yok... birinde "sirtaki" öbüründe halay... zeytinyağlıları da unutmamak lazım... Neyse, işte bu noktada size önermek istediğim bir aydın var : "Stefanos Yerasimos". Uzun Yıllar Türkiye'de çalışmış, ne yazık ki bizi bizden daha iyi anlamış. Bana göre en güzel kitapları "Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye" üçlemesidir. İşte bunlardan birincisi, "Bizans'tan Tanzimat " a takdire şayiândır :
Bu kitap, zengin tarihi belgeler yığınının değerlendirilmesine ve tarihi diyalektik bir açıdan kaleme alınmış olmasına rağmen, kitaba sadece Türkiye üzerine yazılmış bir tarih kitabı gözüyle bakamayız. Yazar, taa Bizans'a, Roma'ya kadar uzanıyorsa bunun sebebi, bugünkü duruma varan evrimi en iyi anlamanın şartını, sözü edilen yapıların araştırılıp çözümlenmesinde görmesi ve aynı zamanda günümüze ve geleceğe ait sorunların zorunlu kıldığı çalışmalarla bağıntısı olan cevapları yakın ya da uzak bir geçmişte aramak ihtiyacını duymasıdır.
Eser, yaşanmakta olanın yani çok sayıda çelişkinin hızla gelişmesine yol açan bir modernleşme sürecinin kavranabilmesi için gerekli olguları tarihe başvurarak araştırmaktadır. Bu kitabın "yaşadığımız döneme ayrılmış üçüncü cildine kadar gelmek zahmetine katlanan her okuyucu", Yerasimos'un, ülkesinin ekonomik sosyal ve siyasal durumunu tahlil etmedeki görüş berraklığını tam olarak değerlendirebilecektir.
Bu eserde, Türkiye'nin " azgelişmişlik " diye nitelendirilen bugünkü durumuyla sonuçlanan evrim süreci, Türk toplumunu oluşturan unsurların mücadelesinden doğan iç dinamiği ve bu toplumun öteki sosyo-ekonomik sistemlerle ilişkisinin etki-tepkileri içinde gözlemlenmektedir. Bu açıdan bakılınca Türk toplumunun evrimi kimi zaman iç dinamiğin, kimi zamansa dış dinamiğin ön plana çıktığı bir süreç olarak görülür. Bunlardan ilki, yeni üretim biçimlerine doğru evrimleşme amacını güderken çok kere yoluna çıkan setlere çarpar kalır. İkincisiyse egemenlik altına alıcı toplumların yararına işleyen "azgelişmiş" üretim biçimleriyle sonuçlanır.
Türk toplumuyla Batı toplumları arasında emperyalist ilişkileri doğuran bu süreç, bin yıldan daha gerilere uzanan bir olgunun ifadesidir. Bu yüzden de Türk toplumunun şimdiki durumunu ve gelecekteki evrim imkanlarını kavrayabilmek için bu olgunun bütününü tanımak gerekir. Üç ciltte tamamlanan ve Türkiye üzerine yapılan en geniş araştırma olarak kabul edilen bu çalışma bu konudaki görüşleri zenginleştirdi.
Hepinize tavsiye ediyorum...