Besinleri satın alma, saklama ve pişirme yöntemleri

Yiyeceklerimizi satın alırken, saklarken ve pişirirken uygulanan yöntemler onların güvenilirliğini arttırabilir ve azaltabilir. Çiftlikten çatala besine uygulanan tüm işlemler direkt olarak insan sağlığı üzerinde etkilidir. İşte size besinleri satın alma, saklama ve pişirme konusunda bazı püf noktaları…

Satın Alma Aşamasında Dikkat Edilecek Noktalar

Öncelikle bir alışveriş listesi hazırlanmalıdır.
Alınacak gıdanın hijyenik olmasına dikkat edilmeli; imal ve son kullanma tarihi, üretici firmanın adresi, üretim izni, net gramajı, hazırlama, kullanma ve depolama koşulları incelenmelidir.
Konserve gıdalarda kutu bombeli olmamalı ve sallanınca çalkalanma sesi gelmemelidir.
Her zaman doğal, taze ve katkı maddesi en az olan besinler seçilmelidir.
Dondurulmuş gıda satın alırken üzerinde buz kristalleri olanlar değil taş gibi sert olanlar tercih edilmelidir.
Alışveriş yaparken öncelikle kuru gıdalar daha sonra et, süt, sebze ve dondurulmuş yiyecekler alınmalıdır.

Hazırlama ve Saklama Aşamasında Dikkat Edilecekler

Taze sebzeler önce ayıklanmalı, yıkanmalı, sonra doğranmalıdır. Ispanak, semizotu gibi sebzeleri doğramak yerine elle koparmak vitamin kaybını en aza indirir.
Sebze ve meyvelerin kabuğunu derin soymayın, çok küçük Parçalar halinde doğramayın.
Meyveleri kestikten ya da suyunu sıktıktan sonra bekletmeyin, aksi takdirde C vitamini değeri azalır bu nedenle 5 dakika içinde tüketmekte fayda vardır.
Üzerinde sebze ve meyve doğranan tahtada kesinlikle et veya peynir doğranmamalıdır.
Pişmiş ve çiğ besinler buzdolabında yan yana saklanmamalıdır.
Etler birer yemeklik olacak şekilde yassı bir şekilde paketlendikten sonra dondurulmalıdır.
Çözdürme işlemi oda sıcaklığında, su içerisinde veya kalorifer altında veya üzerinde, güneşte veya hafif ateşte yapılmamalıdır.
Çözdürme işlemi buzdolabının alt rafında bekletilerek, su geçirmeyen bir naylon torbada iyice sarılıp akan su altında tutularak veya mikrodalga fırında yapılmalıdır.
Yumurtalar yıkanmadan buzdolabında saklanmalı ancak kullanılmadan önce mutlaka yumurtalar yıkanmalı daha sonra da eller temizlenmelidir.
Tercihen UHT (uzun ömürlü) süt veya pastörize süt alınması daha sağlıklıdır. Süt uzun süre kaynatılırsa vitamin değeri azalır, süt kabardıktan sonra 4-5 dakika daha karıştırılarak kaynatılmalı daha sonra hemen soğutulup cam kavanozda 1-2 gün kadar saklanmalıdır.
Tarhana güneşte kurutulursa ve süt-yoğurt aydınlık yerde bekletilirse besin değeri azalır.
Yoğurdun yeşil suyu dökülmemelidir, çorbalarda ve hamur işlerinde kullanılabilir.
Ayran yaparken köpürmesi için soda eklenmemelidir.
Ekmek ince ince dilimlenip kızartılırsa besin değeri azalır ancak ekmeğin enerjisinde hiçbir azalma olmamaktadır.
Ekmek 2 günden fazla saklanacaksa buzdolabında bekletilmelidir, bayat ekmekler su buharına tutularak taze hale getirilebilir.
Pişirilen yiyecekler 2 saatten fazla oda sıcaklığında bırakılmamalı, buz dolabına konulmalıdır.
Artmış et yemekleri buzdolabında 1-2 günden, etsiz yemekler ise 3-4 günden fazla bekletilmemeli, yeneceği kadar ısıtılmalı, ısıtılan yemek tekrar buzdolabına konulmamalıdır.
Yiyecekler buzdolabında nem ve hava geçirmeyen kaplar içinde saklanmalıdır. Buzdolabınızı tıka basa doldurarak hava akımını engellemeyin.
Mantı, kebap veya çorba gibi yiyeceklerin üzerine yağı yakarak dökmek kanserojen öğelerin oluşmasına neden olur.
Tuzu ışık almayan, kuru ve serin bir yerde muhafaza edin ve 3 ay içinde tüketin.
Tereyağı, kahvaltılık ve yemeklik margarinler buzdolabında saklanmalıdır. Bitkisel sıvı yağlar ise karanlık ve nemsiz bir ortamda saklanmalı, saklama süresi en fazla 2 yıl olmalıdır.

Pişirme Aşamasında Dikkat Edilecekler

Sebzelere piştikten sonra soda eklemek, salatalara limon ve sirke ekleyerek bekletmek A ve C vitamini kayıplarına neden olur.
Dondurulmuş sebzeler çözdürülmeden pişirilmemelidir
Ispanak gibi sebzelerin yıkandıktan sonra acı suyunun gitmesi için tuzla ovulması ve haşlandıktan sonra suyunun iyice sıkılması çok fazla besin kaybına neden olur.
 Etler yağda kızartılmamalı ve etle pişen yemeklere ekstra yağ eklenmemelidir. Tercihen haşlama, ızgara, buğlama veya fırında pişirme yöntemleri uygulanmalıdır.
Etler aleve çok yakın pişirilirse kanserojen öğeler oluşur.
Kuru baklagillerin haşlama suyunun dökülmesi veya çabuk pişmesi için soda eklenmesi besin değerini azaltır. iyice yıkanmalı, ıslatılmalı, ıslatma suyu dökülmelidir.
Tarhanaya pişerken nohut, mercimek, kıyma gibi besinlerin ilave edilmesi besleyici değerini arttırır.
Makarna, erişte gibi besinlerin pişerken haşlama sularının dökülmemeli, çekeceği kadar su koyularak pişirilmelidir.
Pirinç, şehriye ve unun kavrulması protein kaybına neden olur, hem de kavurma işlemi sırasında yağ yanacağı için yine kanserojen moleküller oluşur.
Yumurta çiğ olarak yenilmemeli, en fazla 8-10 dakika haşlanmalıdır aksi halde sarısının etrafında oluşan yeşil renk besin değerinin azaldığını gösterir.