Biyomedikal Bitkiler XIV- Melisa, (Melissa Officinalis)

BİR TUTAM GÜZEL KOKU+ ÜÇ TUTAM ŞİFA+ BİR TUTAM ÇAY+ BİR TUTAM ANI= MELİSA (Melissa officinalis)

Melisa ya da oğulotu olarak bilinen bu bitki, benim için son derece ayrı bir yere sahip olup, çocukluğuma dair en güzel anılarımın kokusu gibidir.

Annemin çocukların çay içmesini doğru bulmaması nedeni ile özellikle yaz aylarında sabah kahvaltılarında, taze olarak toplanmış çayı ile büyütüldüğünü söyleyebilirim.

Bu çayın kendine özgü kokusu ve tadını çok sevdiğimi hatırlıyorum.
Bitki, Toroslarda bulunan, yazları Çukurovalıların sıcaktan kaçtığı Namrun’da, ‘’Turuncumile’’ olarak bilinir ve taze yapraklarından demlenen çayı sevilen bir içecektir.

Kendisine aramalarım sonucunda Muğla’ da rastladım ve belli noktalarda doğal olarak yetiştiğini belirledim.

 …………

Melisa (Melissa officinalis), Güney-Orta Avrupa ve Akdeniz bölgesine yerli nane Lamiaceae, ailesi içinde yer alan, çok yıllık bir bitkidir.
Uzun boylu olup, 70-150 cm kadar büyür. Yapraklarında, nane benzeri olup, nazik bir limon kokusu vardır.

Yaz aylarında, nektar dolu küçük beyaz çiçekleri görünür.
Beyaz çiçekleri arıların çok ilgisini çektiğinden olsa gerek, Melissa (Yunanca 'bal arısı' için) olarak anılmıştır.

Oğul otu tohumlarının çimlenmesi için bol ışık, en az 20 ° C (70 ° F) ve nemli bir toprak gerekir.

Oğulotu öbekler halinde yetişir ve tohum ile yanı sıra, vejetatif olarakda yayılır. Hafif ılıman bölgelerde, kışın başında kurur ama ilkbaharda tekrar aynı yerde yeşerir.

M. officinalis’in, çeşitleri şunlardır: M. officinalis 'Sitronella'’, M. officinalis 'Lemonella', M. officinal'Quedlinburger', M. officinalis 'Kireç', M. officinalis 'Variegata' , M. officinalis 'Aurea' (M. officinalis 'Quedlinburger Niederliegende' yüksek uçucu yağ içeriği için yetiştirilen geliştirilmiş bir çeşittir.)

MELİSANIN KİMYASAL İÇERİĞİ

Melisanın içeriğindeki bazı bileşenler; sitronelalın (% 24), geranial (% 16), linalil asetat (% 12) ve caryophyllene (% 12)olarak verilebilir.

MELİSANIN FARKLI KULLANIM ALANLARI

GELENEKSEL VE ALTERNATİF TIPTA KULLANIMI

Melisa antik zamanlardan beri bilinen şifalı otlardan biri olup, değerli bir biyomedikal bitki olarak bir çok uygarlık tarafından kullanılmıştır.

Bazı ülkelerde, M. officinalis yaprakları gastrointestinal sistem, sinir sistemi, karaciğer ve safra hastalıklarının tedavisi için dâhili (çay gibi) veya harici (uçucu yağ) uygulamalar için reçete edilmiştir.

İNSANLAR ÜZERİNDEKİ OLASI ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Melisa üzerinde en çok bilimsel araştırma yapılan bitkilerden biri olup, konuyla ilgili çok bilimsel makale vardır.

Melisa'nın çok değerli bir biyomedikal bitki olduğu inancı onun binlerce yıldır, insanlar tarafından kullanılıyor olması ile ilgilidir.

Bazı araştırmalar melisa çayının düşük dozda radyasyona maruz kalan deneklerde, radyasyona bağlı olarak değişmiş enzim düzeyleri üzerinde pozitif sonuç verdiği şeklindedir.

Deri üzerine ezilmiş yapraklar sürüldüğünde, bir sivrisinek kovucu olarak kullanılmaktadır.

Melisa ekstraktının, oldukça yüksek bir antioksidan aktiviteye sahip olduğu bulunmuştur.

Diğer bazı bitkiler kadar güçlü olmamakla birlikte, anti bakteriyel özelliği olduğu da ifade edilmektedir.

MELİSA'NIN BAHARAT OLARAK KULLANIMI

Melisa ya da oğulotu, dondurma yapımında kullanılmaktadır.
Sıcak ve soğuk bitkisel çaylarda, aroma zenginleştirici olarak da kullanılmaktadır.

Meyve salatalarında ve balık yemeklerine baharat olarak kullanımı da yaygındır.

MELİSA'NIN BİTKİSEL ÇAY OLARAK KULLANIMI

Melisa çayı, hafif sedatif, yani yatıştırıcı, sakinleştirici bir özelliğe sahiptir.
Stresi azaltmada etkili olduğu bulmuştur.
Melisa'nın ruhsal ve zihinsel performansı artırmak için kullanıldığına dair bilgiler vardır.
Hafif-orta şiddette Alzheimer hastaları için, pozitif sonuçlar alındığına dair kesin olmayan araştırma sonuçları mevcuttur.

MELİSSA (M. OFFİCİNALİS) UÇUCU YAĞININ KULLANIMI

Oğulotu uçucu yağı özellikle sakinleştirici etkisinden dolayı, aromaterapide çok popüler bir yağdır.

Fakat elde edilmesi oldukça zor ve miktarı az olduğundan başka yağlarla karıştırılarak kullanılmalıdır.

ÖNEMLİ UYARI:

Akdeniz ve Ege bölgesinde hemen hemen her yazlık evin bahçesinde yer alan, MELİSA olarak bilinen ve geceleri inanılmaz güzel kokan çiçekler açan bitki, burada anlatılan Melisa yani oğul otundan farklıdır.

Bu güzel kokan bitki, Kolonya çiçeği, parfüm çalısı (Cestrum nocturnum )olarak adlandırılan bir süs bitkisi olup, yaprağı da, çiçeği de zehirlidir ve kesinlikle içilmemelidir.

İkisinin de melisa olarak anılması, bir benzerlikten ibarettir.
Gerçek Melisa (Melissa officinalis), oğulotu olarak bilinen nane benzeri bir bitki olup, diğeri ile ilgisi yoktur.

Melisa, birçok zamanda ve uygarlıkta kız çocuklarına isim olmuş, çare olmuş, tat olmuş naif bir bitkidir. Onu mutlaka tanımak gerekir.

 Sağlıklı olun, sağlıklı kalın.

 Saygılarımla.
 

Prof. Dr. Nazan APAYDIN DEMİR
 10.08.2014
 Muğla