- Kategori
- Danışmanlık
Bölgesel Inovasyon Stratejileri yaygınlaşıyor mu ? Yaygınlaşmalı mı ?
Toplumsal kalkınma, ortak fikir birliği, yerinden yönetim, işbirliği, mevcut potansiyelleri ihtiyaçlara yöre yeniden şekillendirme, rekabet…
Sonuç; kültürel değişim, ekonomik büyüme, sürdürülebilir kalkınma ve güçlü insan altyapısı….
Bölgesel Inovasyon Stratejileri, 1980’lerin sonundan itibaren dünya üzerinde bir “yöntem” dahilinde uygulanmaya başlamasıyla, çok kısa sürede ülkelerine, kentlerine ve firmalarına her anlamda başarıyı getirmiş. Bir sihirli değnek mi bu? diye sorabilirsiniz. Yanıt: “Kesinlikle hayır” Bu bir çok çalışma, zekice planlama ve uygulamanın sürekliliği ile elde edilen bir alın teri.
Nedir Ris? Niye gerek vardır?
Hepimiz “yüksek yaşam kalitesi” isteriz. Sadece bunun yöntemi hepimize göre değişir, çünkü her birimizin ihtiyaçları ve bunların düzeyleri farklıdır. Ris, yeni değil ama ismiyle ve yöntem dahilinde sunulmasıyla yeni bir modeldir. Çünkü işimi nasıl daha iyi yapabilirim, kentimi nasıl daha iyi yaşanabilir bir hale getirebilirim, ülkemi nasıl daha refah konuma getirebilirim kaygısını güden herkes, bir yenilik bir değişim/dönüşüm araçları araştırır. Kimi bulur, kimi de bulunanları taklit eder.
Inovasyon Stratejileri, Kalkınma Stratejileri altında bir başlıktır ve “toplumun ihtiyaçlarından çıkan fikirleri faydaya, değere dönüştürme sanatıdır.” Ülkemizde son 3 yıldır çok konuşulan Inovasyon’u size anlatmayacağım. Ancak, maalesef çeşitli platformlarda defalarca dile getirilen “Bölgesel Kalkınma”ya önem vermeliyiz, desteklemeliyiz argümanının ilk ve tek örneği Mersin’den sonra halen yeni bir Bölgesel Inovasyon Stratejisi yapılmamış olmasının üzerinde duracağım.
Mersin, Valilik başkanlığında, Üniversite, B.Belediye Başkanlığı, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası, Mersin_Tarsus Organize Sanayi Bölgesi, Akdeniz İhracatçıları Birliği, Deniz Ticaret Odası, Ortadoğu Teknokenti ve diğer yerel kamu, STK ve özel kurumların liderliğinde 2016 Inovasyon Stratejisi ve Eylem Planını yazdı ve 2007 yılında uygulamaya koydu. Henüz çok yeni bir plan olmasına karşın, bugüne kadar gerek Ankara nezdinde gerek Avrupa nezdinde önemli adımlarla dağı tırmanmaya başladılar. Burada özellikle bir “kent savaşçısı” olan MTSO Başkanı rahmetli Sn. Kadri Şaman’ın kararlılığı ve vizyonunun altı çizilmeli.
Sonuçlarının Avrupa’nın bir çok şehrinde pozitif olarak görüldüğü bir “yöntem” Türkiye’de de başarılı bir uygulaması varken neden uygulanmaz?
Çünkü Stratejiler, ortak fikir birliği dolayısıyla ortak kader birliği ister,
Çünkü; stratejiler sahiplenilmek ister,
Çünkü stratejiler, kimin, hangi işi ne zaman ve hangi bütçeyle gerçekleştirileceğinin belirlendiği eylem planlarıyla desteklenmek ister,
Çünkü Stratejiler, karar vericilerin basiretini ve ortak işbirliğini ister, ben değil, biz değil, hepimiz denmesini bekler,
Çünkü stratejiler, her kurum ve kuruluşta uzun vadeye nefesi yetecek çalışkan ve iyi niyetli adanmış insanlar ister, takip ister, tekrardan düzenleme ister, tekrardan rotayı kaybetmeden kürekleri, şevkle çekmeyi ister…
Bu kadar çok gerekliliği varsa, biz yapmayalım diyebiliriz ama sonuçları buna değiyor. Siz hiç emek sarfetmeden sürekli bir başarı elde edildiğini gördünüz mü? Platon’un Devlet Kitabı’nda yazdığı şiir gibi
“İnsanlar kötülüğe akın akın gider, kolay ulaşır ona.
Yolu düz ve yakındır kötülüğün,
İyiliğin önüne ise alın terini komuş Tanrılar”
Yine de ufukta ışık var. Haziran ayında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın Ulusal Temas Noktası olduğu Medibtikar programı altında ve Technopolis Group Türkiye’nin danışmanlığı ve İzmir Kalkınma Ajansı’nın koordinasyonunda başlatılan İzmir RIS projesi kapsamında İzmir’de yapılan inovasyon mutabakat toplantısında, bunun nüvelerini gördüm, Malatya’da, Kütahya’da, Tekirdağ’da iyi niyetler gördüm. Ufukta ışık varJ
Ancak, iyiniyet maalesef tek başına yeterli olmuyor, etkinlik de gereklidir. Ris-Mersin Projesi kapsamında ODTU Teknokent tarafından basılan Bölgesel Inovasyon Stratejisi Hazırlama Kılavuzları, strateji hazırlamaya niyetlenen taraflar ve özellikle proje yöneticileri tarafından mutlaka okunması gereken el kitaplarıdır. Bu el kitapları, Ris yapan bölgelerin deneyimlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır.
Strateji hazırlanması 3 aşamadan oluşur:
Aşama 0 : Tanımlama
Inovasyon kavramının yaygınlaştırıldığı ve bölgesel fikir birliği sağlandığı dönemdir. En önemli aşamadır. Bu aşama gerçekleştirilemezse, sonraki adımlar havanda su döğmeye benzer, etkinlik sınırı kısıtlı kalır. Adı üstünde, Ris projeleri kollektif bir kalkınmaya işaret eder, bir grubun benimsemesi yeterli olmamaktadır.
Aşama 1: Analiz
Bu aşamada, bölgenin inovasyon kapasitesi ölçülür. Bunun için çeşitli analizler gerçekleştirilir Ris-Mersin örneğinden yola çıkılarak ama kısıtlı kalmayarak bir kaç analiz şunlardır:
Firma Talep Anketi (inovasyon için ihtiyaçlarını tespit eder.)
Arz Anketi (inovasyon yapmaya destek veren kurumların durumlarını tespit eder.)Firmalarda Teknolojik Denetimler (Technological Audits)
SWOT çalışmaları (Güçlü-Zayıf yönler, Fırsat ve Tehditler)
Sektörel toplantılarda PEST (Politik, Ekonomik, Sosyal, Teknolojik Faktörler) çalışmaları
Firma Ziyaretleri
Sektörel ve uzman Çalıştayları
Girişimci Adayları Talep Anketi (Yeni kurulacak inovatif firmaların temel ihtiyaçlarının tespitine yönelik)
Finansman Kurumlarının Analizi (Inovasyonu finanse etmeye hazırlıklarının ölçülmesi)
Aşama 2: Strateji tanımlama, değerlendirme, izleme
Bu aşamada, ortak fikir birliğinde ve analizlerin ışığında stratejinin ana hedefleri belirlenir. Bu hedeflere götürecek, belirli bir vade içerisine yerleştirilmiş Eylem Planı, sorumluları ve finans kaynakları da belirlenerek oluşturulur. Bu plan oluşturulurken, pilot projelerle hedefler ve eylem planları test edilir. Pilot projelerin sonuçları doğrultusunda Strateji ve Eylem Planı revize edilir ve tüm paydaşların okuması ve uygulamada rotalarını kaybetmemesi için basılarak dağıtılır.
Bundan sonra, planların uygulanması, izlenmesi, gerekiyorsa Stratejinin tekrar revize edilmesi ama her seferinde hedefe yürünmesi kalmıştır. Ris, bu noktada başlar.
Bir gencin bir meslek sahibi olabilmek için üniversite sınavına hazırlanması, seçimini doğru yapması, sınavı kazanması ve üniversite eğitimini başarıyla bitirerek topluma kazandırılması sürecinden çok farklı olmayan Ris süreci, Aşama 0’da belirtilen ortak fikir birliği ve işbirliği sağlandığı taktirde çok keyifli ve tatmin edici bir süreçtir. Yapmak isteyenlere kolay gelsin.
Bu yazı, Ekonometri Dergisi için hazırlanmıştır.