- Kategori
- Dil Eğitimi
Dilde Erdem
Kartal Belediyesi Ödülü
Dilbilimci Noam Chomsky, “Tüm bu yaratılar dilin yaratıcı özelliğiyle adlandırılır.” diyor.
Başka bir söyleyişle anlatı, “...onu oluşturan cümleler toplamından farklı, kendine özgü bir bütündür. Metin, dilin durağan bir birimi değil devingen bir sürecidir ” * Yani sınırsız bir anlatım elde edilir.
Zihnin karmaşık düzeni dille somutluk kazanır. Türk dilcisi Kaşgarlı Mahmut, Divanü Lügat’it Türk adlı yapıtında, “ Erdem başı til.” derken kişinin dilini kullanmada ustalığı, dilin anlatma olanaklarını kullanabilme yetisi tüm bunlar birleştiğinde, “Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.” atasözündeki amaca ulaşılmış olunur. Yani anlatım gerçekleşir, karşımızdakiyle iletişimi kurmuş oluruz
Dil, anlatım sırasında kendini gösterir.Anlatım, tasarlanan bir konuyu anadilin düzeni içinde söz ya da yazıyla anlatmaktır. Dilin birimi sözcük, anlatımın birimi de tümcedir. Sözcükler tümce içinde değerlenirler.
“Dil, kuruluşu ve yerleşmiş ses düzeniyle toplumsal bir kurumdur. Anlatım, sözcükler içinden yapılan seçim sonucu oluşturulan tümceyle ortaya çıkan bireyselliktir.” ** Yani anlatım kişiden kişiye değişir. Her anlatım arasında başkalık vardır. Kişinin kültür düzeyi, yaşama biçimi, toplumsal konumu, beğenileri vb. bu başkalığı doğurur.
Söz ya da yazıyla gerçekleştirdiğimiz anlatım etkin bir eylemdir. Bu gerçek anadili doğru kullanmayı zorunlu kılar. Bu nedenle seçeceğimiz sözcük, kuracağımız tümcelerle anlatıma konu olanı amacımıza uygun bir yöntemle gerçekleştirebiliriz.Sözlü ya da yazılı anlatımda buna özen göstermek ulusal bir görev olarak durmaktadır.
Türkçe düşünmek, Türkçe anlatmak zorunluluğu “Türkçe giderse Türkiye gider.” *** gerçeğinden kaynaklanmaktadır. “Türkçe; düşüncemizin, duyarlılığımızın, dünyayı algılama, yorumlama gücümüzün toprağıdır. Kendi diliyle yaşama bakamayan toplumun özgür olması, bağımsız olması düşünülemez.” ****
Türkçe'nin yazarlarca savunulmasının sonuç vermesi ulus devletimiz Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla gerçekleşti. Artık, Türkçe, okullarımızda eğitim dili, yaşamımızın her alanında başvurduğumuz iletişim aracımız olarak yaşıyor, boy atıyor.
Atatürk, “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür.” özdeyişinde güzel duyularla bezenmiş; anlama, anlatma becerileri edinmiş ; uluslaşma yolunda yurttaşlık bilincine ulaşmış kişilerden oluşan bir toplumu yaratmayı bizlere görev olarak veriyor.
* Berke Vardar, Dilbilim Sorunları, Ankara, 1968, s. 6
** Atilla Özkırımlı,Tarih İçinde Türk Edebiyatı, s.283 / Türk Dili ,
Dil ve Anlatımı
*** Oktay Sinanoğlu, Hedef Türkiye
**** Mehmet Başaran, Çağdaş Türk Dili, Nisan 2002
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..