Documentarist film güncesinden 2 Nick Fraser ve eski belgeseller

BBC den yönetmen Nick Fraser' in DOCUMENTARIST kapsamında vereceği seminer dizsine bir ön bilgi olmak üzere araştırıyoruz. Her zaman söyleriz işte! Bu yeni dünya düzeninin insanlara tek yararlı yanı iletişim teknolojilerinin gelişimi diye. Google çubuğuna istediğimizi yazalım. Anında onlarca döküman bir tıkla erişilebilecek yerde bizi bekliyor. Tabii ki seçmesini de öğrendik artık. Bu gece de öyle yapıyoruz.

Fraser, 1997 yılından bu yana Storyville kuşağında sayısız belgeselin yapımına destek veren önemli bir belgeselci. Frazer'in başı çekmesiyle 10 ülkede 10 belgeselcinin çektiği "Why Democracy?" adlı belgeselleri izleme olanağımız oldu. 30 Tv kanalının yapım ortağı olduğu belgesel serisi, Ekim 2007'de aynı anda 200 ülkede birden yayımlanmış*. Bizde yayımlandı mı? bunu araştırmayı sonraya bırakıyorum.

Storyville sözcüğü nedense hatırıma Lars Von Trier'in Dogville'sini getiriyor. İnternet'te pek çok kişinin yazdığı gibi biz de ürpertiler içinde ayrılmıştık sinemadan filmin sonunda. O masum kızın nasıl da korkunç bir bir ölüm makinesine dönüştüğünü görünce kanımız buza kesmişti.

"Tecavüzcüler ve katiller size göre kurban olabilir ama onlar eğer kendi kusmuklarını yalayıp yutuyorlarsa onları durduracak tek yol kamçı ile olandır. Köpeklere pek çok şey öğretilebilir ama eğer bağışlanırlarsa, her seferinde kendi doğalarına itaat ederler.Güç o kadar da kötü değildir."

Yukarıdaki sözleri Dogville ilgili bir sinema sitesinden** alıp çevirmeye çalıştık. Bu sözler var mıydı filmde, yoksa eylemden çıkan sonucun yorumu muydu?

Üstelik yerde çizili köpek figürünü de tamamen unutmuşuz. Aklımızda sadece elinde silahlarla kasaba halkına saldıran Nikol Kidman terörizmi kalmış. Oysa benim amacım "ville" ile ilgili bir değerlendirme yapabilmekti. Dogville köpek köyü olursa Storyville de sanırım hikaye öykü köyü oluyor. Aklımıza daha masum ama muhtemelen çoğumuzun çocukluk uykularımızı berbat eden fareli köy bile geliyor.

Bulduğum önemli kaynaklardan birisi Fraser ile Ekim 2004'de yapılan bir söyleşi. ***

1997 yılında BBC 2 'de gösterilen ilk 6 filmle başlamış Storyville serisi ve bugün BBC' ile ITV arasında paylaşılan yılda 40 filme ulaşmış.

Mark Thomson BBC'de yönetici olduktan sonra programın "Fine Cut" olan adı Storyville olarak değiştiriliyor.

Farklı stillere, farklı fikirlere ve farklı konulara açık bir program. Tek gereksinim kuvvetli bir öyküsünün olması.

Öykülüköy ya da Öyküköyü artık seçip alın.

Storyville başladığında uluslarası belgesellerin durumu neydi?sorusuna verdiği yanıtlardan Fraser'in 60'lardan beri belgeselleri izlediğini, 60ların avuç dolusu belgeselinden sonra aradaki boş süreyi gördüğünü, o belgesellerin halkı eğitmek ve bilinçlendirmek isteyen sol kanattaki samimi insanlar tarafından yapıldığını, tam da belgesellerde bir patlama yaşandığı sıralarda BBC ye gelmiş olduğunu öğreniyoruz.

Özellikle hangi filmlerdi buna dahil olanlar? sorusundan da bu ilk belgesellerle ilgili bilgiler alıyoruz.

Chicago' da yaşayan ve kolej basketbol takımına girmek için beş yıl mücadele veren iki zenci çocuğun yaşantısını betimleyen artısıyla 3 saatlik Hoop Dreams filmini Fraser, " Kesinlikle olağanüstüdür" diye tanımlıyor.

" Bunun gibi filmlerin, 10 15 yılda gerçekçi romanın yerini alacağını ve Theodor Drieser yada Thomas Hardy tarzında yazılan gerçekçi romanların okunmuyor olacağını düşündüm." diyor Fraser.

"Sonraki film olan "When We Were Kings", Muhammed Ali hakkında hayret verici bir filmdir. Ali'nin olağanüstü kalitesi ve George Foreman ile olan gerçeküstü mücadelesini tanımlanmasıdır. Bunun kadar güzelini hiç görmedim." der Fraser.

Bu noktada durup Muhammed Ali ve Foreman karşılaşması ile ilgili neler var diye araken yarım saate yaklaşan karşılaşmayı veren bir videoya ulaşıyorum. ****

http://www.dailymotion.com/video/xbfxl_muhammad-ali-vs-george-foreman

Yıl 1974, 30 Ekim. Afrika'da Zaire'deki " rumble in the jungle" Ağır Siklet Boks Karşılaşması. Bi taraftan karşılaşmayı izliyor diğer yandan da 74 lü yıllara dönüyoruz. Ali devamlı iplere yaslanarak ( rope a dope taktikleriyle) ve Foreman'ın yumruklarından sanırım biraz da uzun boylu olması ile kendini koruyor. Foreman'ın sol gözü Ali'nin sağ yumruklarıyla patlamış. 8. raundda Ali'nin kazanması ile sona eriyor karşılaşma. Foreman yere yuvarlanıyor ve 8 e kadar sayılıyor. Ali dünya ağır siklet boks şampiyonu.

O zamanlar hiç bakamazdık öyle boks karşılaşmalarına. Çok vahşi gelirdi adamların birbirinin kafasını gözünü yarmaları ve kanlar içinde kalmaları. Bu karşılaşmanın da Tv lerden naklen verilmiştir mutlaka. O zaman televizyon yayınları siyah beyaz mıydı Türkiye'de. Yeni almıştık televizyonu. " şimdi al da bi sene sonra ödemeye başla " kampanyaları filan keşfedilmemişti, burnundan kıl aldırmayan firmalar tarafından. İşler ne kadar para o kadar köfte hesabı görülüyordu. Kredi kartlarını görsek mertek mi sanırdık acaba?...

Aradan tam 34 yıl geçtikten sonra izlediğimiz tarihi boks maçı sahneleri o kadar da korkunç gelmedi desek ne düşünür okurlar? Bunun bir nedeni küçük bir ekranda izliyor olma olabilir pekala kabul ama başka sosyolojik psikolojik nedenleri olduğunu da düşünmezler mi?

O 34 yılda buradaki ve dünyadaki derelerden ne sular akmış... kanlı sular, alevli sular, mayınlı sular, zehirli, arsenikle zehirlenmiş, acılarla, yalanlarla zehirlenmiş sular ...ve akmaya devam ediyor-ken ve olan biteni koltuklarımıza yaslanıp izleme lüksüne alışmışken boks karşılaşması gizlice tiryakisi yapıldığımız bu vahşetin yanında 60' ların deyişiyle söylersek "SOLDA SIFIR " kalıyor. Yoksa diyoruz iletişim teknolojilerinin yararlılığı da sadece bir aldatmaca mı?

KAYNAKLAR

* DOKUMENTARIST fest Boşürü ve

* http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=118725

** http://www.bbc.co.uk/bbcfour/documentaries/storyville/nick_fraser.pdf

*** http://www.film.gen.tr/elestiri/elestiri.cfm?aid=873

**** http://www.warez-turks.com/when_we_were_kings_muhammad_ali_george_foreman-t18142.0.html

**** http://www.dailymotion.com/video/xbfxl_muhammad-ali-vs-george-foreman

http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/boxing/photo_galleries/3962931.stm

Foto: amazom.com