- Kategori
- Tarih
Ermeni meselesi "kim, kimi katletti?"

Van-Erciş Çavuşoğlu Samanlığı'nda katledilen bir Türk'e ait kafatası
Türk topraklarında 900 yıl serbestçe inançlarına ve kültürlerine müdahale edilmeden yaşayan, Osmanlının son dönemi hariç gayr-ı Müslim olduklarından dolayı da askerlik mecburiyetleri olmadığından ticaret ve zanaatta ilerleyerek ülkenin sayılı zenginleri arasına giren Ermeniler, Rusya, İngiltere ve Fransa’nın kışkırtması sonucu Osmanlının zayıf durumundan faydalanarak Müslümanları katletmek suretiyle bağımsız devlet girişiminde bulunmuşlardır.
1850’li yılların başından itibaren, Osmanlı Devleti ekonomik ve askeri alanlarda zayıfladığından, hemen her konuda Avrupa devletleri ile Rusya’nın müdahalesi ile karşılaşmış, “hasta adam” olarak görülen Osmanlı, Ermeniler kullanılarak parçalanmak istenmiş, kısmen de başarılı olunmuştur. Ermenilerin Doğu Anadolu’daki nüfuslarının kalabalık olması başta misyonerler olmak üzere, batılı devletlerin iştahını kabartmış ve Ermeni çocukları kurulan yabancı okullarda beyinleri yıkanarak birer ölüm makinesi haline getirilmişlerdir. Van, Muş, Elazığ ve Erzurum başta olmak üzere, doğu şehirlerinde İngiliz, Fransız, Rus konsoloslukları açılarak Ermeni ayrılıkçıları kışkırtılmış, kurulması planlanan Ermeni devletinin temelleri atılmıştır (*).
1914 Kasım ayı başlarında, Rusya Osmanlı Devletine resmen harp ilan ederek Türk sınırlarına karşı saldırıya geçtiğinde, Ermeniler bir beyanname yayınlayarak bütün güçleriyle Rus ordusunu destekleyeceklerini duyurdular. Meclis-i Mebus an’da Van milletvekili olarak bulunan, eski komitacı Vahan Papazyan, daha savaş ilan edilmeden, Avrupa’da Ermenice yayınlanan “Wem” dergisine verdiği demeçte; Doğu cephesinde Türklere karşı savaşacaklarını ve her halükarda Rusları destekleyeceklerini, Kafkasya’da gönüllü Ermeni alaylarının, teyakkuz durumuna geçmesi gerektiğini, söyler. Papazyan bu cümleleri ifade ederken, Ermenilerin tehcirden sonra isyan ettikleri, iddiasını da farkında olmadan yalanlamış oluyordu.
Rusların 1914 yılında Osmanlı topraklarını işgal ederek Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz’i ele geçirmelerine, kurmuş oldukları Ermeni Tugayları ve taburları ile büyük destek vererek Osmanlı birliklerine cephe gerisinden saldıran Ermeniler Türk ordusuna zayiat verdirmişlerdir. Osmanlının birçok cephede savaşması sonucu eli silah tutan Türklerin cepheye gönderilmesi ile birlikte bu durumdan yararlanan Ermeni çeteler savunmasız Türk köylerine ve şehirlerine saldırarak yüz binlerce Müslüman’ı katletmişlerdir.
Sadece Van şehri ve havalisinde katledilen Müslüman Türk ve Kürtlerin sayısı 100 bin civarındadır. Ermeni eşkıyaların vahşetini duyarak bölgeyi terk eden, yollarda açlıktan ve hastalıktan hayatını kaybedenlerin sayısı bu rakamın dışındadır. Van-Zeve, Erzurum-Alaca köyü, Van-Erciş-Çavuşoğlu Samanlığı, Erzurum-Tımar köyü, Erzurum-Yeşilyayla köyü, Kars-Subatan köyü, Iğdır-Hakmehmet köyü, Iğdır-Oba köyü ve nice vatan köşesi Ermeni zulmünün abideleşmiş canlı şahitleridirler
Osmanlı Devleti yetkilileri, Ermenilerin savunmasız Müslüman halka karşı yapmış olduğu vahşiyane katliamları, Ermeni ileri gelenlerine bildirerek tedbir almalarını istemiş ve ihanetin devam etmesi halinde gerekenin yapılacağı da belirtilmiştir. Enver Paşa ilk tepki olarak Ermeni Patriği’ni çağırıp kendisine “Türkiye’nin bu savaşta Ermeni vatandaşlarından sadakat beklerken, silahları ile birlikte köylere hücum ettikleri, Türkleri katlettikleri raporlardan açık şekilde anlaşılmaktadır. Bundan sonra hareketlerine devam ettikleri, takdirde en sıkı tedbirlerin alınacağını” söyleyerek durumun vahametini belirtmiştir (**). Ancak, Rus, İngiliz ve Fransızların Ermenilere bağımsız devlet kurma sözü vererek şımartması, Ermeni temsilcilerinin düşüncelerini de değiştirdiğinden, Osmanlı’nın tavsiyelerini ve nasihatlerini dikkate almamışlardır.
Savunmasız kalan halkı, tarihte benzeri görülmemiş işkence yöntemleriyle öldüren Ermeni çeteler, Türk ordusunun 1918 başlarındaki taarruzu karşısında dayanamayarak Rusya’ya kaçmışlardır.
(*) Mehmet Fatih Bekirhan, Van Gölü Havzası ve Erciş Tarihi, s. 109. Konya 2012
(**) Yrd. Doç. Dr. Ergünöz Akçora, Van Çevresinde Ermeni İsyanları, s. 10. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı yayınları İstanbul 1994
Not: Fotoğraf, Efsane ve Gerçekler Türk-Ermeni İlişkileri, Atatürk Araştırma Merkezi yayınları kitabından alınmıştır.