- Kategori
- Dünya
Eski Kırgız Cumhurbaşkanı Atambayev ve Cengiz Aytmatov

Cengiz Aytmatov (1928-2008)
Bu sene doğumunun 90 yılı olması sebebiyle Kırgızistan’ın günümüzdeki dünyaca en tanınmış kişisi ve Türk dünyasının önde gelen yazarlarından Cengiz Aytmatov büyük kutlamalarla anılacak. Bu kutlamaların Kırgızistan'ın yanısıra Türkiye ile diğer Türk Cumhuriyetlerinde ve Avrasya’nın Rusya gibi ülkelerinde de yapılması bekleniyor. Eserleri 150’den fazla dile çevrilen Aytmatov bunu fazlasıyla hak ediyor.
Ancak, eğer geçen sene Ekim ayında cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Kırgız Cumhurbaşkanı olarak Sooronbay Ceenbekov seçilmeseydi, Almazbek Atambayev görevine devam ediyor olsaydı, belki de Kırgızistan’da Aytmatov hak ettiği bir biçimde anılmayabilirdi. Çünkü, Atambayev’in Kırgızistan cumhurbaşkanı olduğu dönemde Aytmatov ile ilgili kutlamalara pek sıcak bakmadığı gözlerden kaçmamıştı. Elbette bunun önemli bir sebebi olmalıydı. Atambayev cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldıktan sonra bazı muhalif Kırgızlar bunun sebebini ortaya koymaya başladılar.
Çok sayıda skandal demeçleri ve sıradışı çıkışları yüzünden siyasî çevrelerde itibarını tamamen kaybetmeye başlayan Atambayev yine sıradışı metotlarla gündemde kalmaya çalıştığı da son dönemlerde görülmektedir. Atambayev bu amaçla ses sanatçısı gibi albümler çıkarmaktan da geri kalmadı.
23 Haziran 2017’de Kırgız haber sitelerine yansıyan bilgiler göre, Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’in kendi şarkılarında oluşan “Kadere İnat” albümünü piyasa sundu. Albüm, Atambayev’in seslendirdiği 10 şarkıdan oluşuyor. Albümün CD olarak hazırlayan Rus “Melodiya” şirketinin resmi sayfasında Atambayev’in şarkıları 300 rubleye (yaklaşık 5 dolar) satışa sunuldu.
Almazbek Atambayev’in Cengiz Aytmatov’a karşı niçin olumsuz bir tavır takındığının sebepleri Kırgızistan’ın bağımsızlık aldığı ilk yıllara dayanmaktadır. 1992’de Kırgızistan Yazarlar Birliği Başkanı Cengiz Aytmatov ile onun yardımcısı olarak birlikte çalışmaktadır. Rusya Federasyonu Cumhurbaşkanı Boris Yeltsin o sene Kırgızistan’a yaptığı bir ziyarette yazarlara destek amaçlı 50 milyon ruble hibe etmişti. Dönemin Cumhurbaşkanı Askar Akayev’in bir televizyon kanalına verdiği ve youtube videoları arasında yer alan (1) konuşmasına göre, bu paraları Kırgızistan Yazarları Birliği Başkanı Cengiz Aytmatov’a verir.
Ancak, işleri yoğun olan Aytmatov yardımcısı Atambayev’i Yeltsin’in verdiği bu para ile yazarlara destek olunması işleriyle görevlendirir. Atambayev ise “bu paraları hemen yazarlara dağıtmaktansa, önce bir işe yatırım yapmanın daha iyi olacağını, böylelikle çoğalan parayla daha çok yazara faydalı olabileceklerini” söyleyerek, bu fikrine Aytmatov’u ikna eder. Bu şekilde Atambayev kendisine emanet edilen paralarla şirketler, arsalar ve fabrikalar satın alarak “yatırım” yapar. Ama sonradan bu “yatırımların” Kırgızistan Yazarlar Birliği için değil, kendisi için yapıldığı ortaya çıkar. Çünkü, Atambayev bu paraları tekrar Yazarlar Birliği'ne iade etmemiştir.
Bu durumu fark eden Aytmatov Cumhurbaşkanı Askar Akayev’e Atambayev’i şikâyet eder. Akayev de olayı savcılığa intikal ettirir ve böylece Atambayev hakkında soruşturma başlatılır. Hakkında soruşturma açıldığını öğrenen Atambayev yurtdışına kaçar. Ortalık durulduktan sonra Kırgızistan’a dönen Atambayev artık farklı biri olmuştu. Zenginleşen yazar, bir anda iş adamı ve siyasetçi Almazbek Atambayev’e dönüşmüştü.
2011’de seçimleri kazanıp cumhurbaşkanı olarak iktidara gelince o olayın bazı şahitlerini kovuşturmaya başladı. Örneğin, bu yolsuzluğu tespit edip ifşa eden yazanlardan gazeteci Adilet Aytikeyev sürekli yapılan tehditler ve kovuşturmalar yüzünden 2016 yılında ülkeyi terk etmek zorunda kaldı. (2)
Bu arada kendine yöneltilen suçlamaları yalanlayabilecek taraftarlar oluşturmayı ihmal etmedi. Almazbek Atambayev'in hiçbir şeklide bu parayla işi olmadığın ileri sürenler de oldu. Ama bu kimseye inandırıcı gelmiyordu. Çünkü, Atambayev’in Cengiz Aytmatov’un peşinden çantasını taşıyan sıradan bir yazarlıktan beklenmedik şekilde pahalı arabalara sahip olan büyük iş adamına, milyonere dönüşmesini başka nasıl açıklanabilirdi?
Tüm bunlar Kırgızistan’ın eski Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’in niçin ünlü yazar Cengiz Aytmatov’tan rahatsız olduğunu bize açıklıyor. Atambayev cumhurbaşkanlığı döneminde Kırgız, hatta dünya edebiyatının büyük isimleri içinde yer alan Aytmatov ile ilgili hiçbir önemli etkinlikte bulunmadı. Ünlü yazar Cengiz Aytmatov’un hiç olmazsa doğumunun 90. yılında bu sene 2018’de Kırgızistan’da şanına yakışır bir şekilde ülkesinde anılacağı hususunda ümitler yüksek. Çünkü, Atambayev geçen sene Ekim ayından beri Kırgızistan’ın cumhurbaşkanı değil.
(1) https://www.youtube.com/watch?v=UPuj0K6hdko&feature=youtu.be