- Kategori
- Fotoğraf
Fotoğraf ve Efemera
Fotoğraf, dünyada ve ülkemizde, sanatsal değerinin yanısıra, efemera değeri de taşımaktadır. Efemera ‘günübirlik’ anlamından türetilmiş ve gündelik yaşamda genelde kaybolup giden fatura, fotoğraf, bilet gibi ıvır zıvırların genel adıdır.
Fotoğraf, bir çok nedenle efemera değeri taşımakta: Fotoğraf tarihi açısından, konusu (insan veya mekan) açısından, vd… Bu konuda ülkemizde Engin Özendes’inkinden (Osmanlı fotoğrafı tarihi) Mert Başarır’ınkine (Frutermann kartpostalları kataloğu) dek çok değerli derleme kitapları basılmıştır. Konuyla ilgilenecekler, onları temin edebilir.
Fotoğraflar aynı zamanda ticari bir yatırım da sayılabilir. Örneğin, yıl 2000 civarında, Atatürk’ten o zamanki İngiltere kralına imzalanmış bir fotoğraf 35.000 dolara satılmıştı ve şu an o fotoğraf çok daha fazla eder. İSFİLA her ayın son pazarı Nişantaşı’nda efemera müzayadeleri yapmakta. Ortalama 1.500 parçanın rahat 500’ü fotoğraf olmakta ve bunlar 1870’ten 1970’e dek geniş bir zaman aralığında ve padişahtan aktrise dek geniş bir konu aralığında seyretmekte. Galatasaray Aslı Han’da ise 4-5 dükkan sürekli değişen biçimde, 1930-1950 arasına ait insan fotoğraflarını 25 KR (15 sent) gibi, gayet makul fiyatlara satmakta. Özellikle genç arkadaşlara, koleksiyon başlatma ve konuyu kavrama açısından ikinci yolu öneririm.
Kendim de fotoğraf koleksiyoncusuyum. En çok sevdiğim tematik genç kadın fotoğrafları. 100 yılı aşkın bir zaman aralığında dönemler, saçlar, pozlar, giysiler, fizyonomi değişimleri kültürel bir atlas gibi seriliyor. Hele hele, aynı kişinin 5-10 yıl gibi zaman aralıklarıyla çekilmiş fotoğraflarının peşpeşe izlenmesi, 5-10 kareye sığdırılan bir biyografi oluyor.
Bir sanatın tarihsel perspektifi öğrenilmeden o konunun püf noktalarına pek vakıf olunamaz. Örneğin bugün kaç kişi 1960’ların göz kırpan kadın fotoğraflarını bilir? Ya da ‘4x9 cm’ gibi ebatlı fotokartlara neden ‘sinek’ dendiğini?
Bugünün tüm fotoğraflarının % 99, 99…’u gibi bir oranı yok olacak ve gün gelip nice badireler atlatan geri kalanlar da efemera olacak. Tarih geçmişbilim olarak, gelecekbilimsel açıdan böyle bir derinlik de taşıyor.
Dipnot: Dünya fotoğraflarının fiyatları hakkında, Nazif Topçuoğlu’nun YKY’ndan çıkan ‘Fotoğraf Birşeyler Söylüyor Ama’ kitabında çok yararlı bilgiler var.
- Toplam blog
- : 2216
- : 514
- Kayıt tarihi
- : 16.08.06
Serbest yazarım. 1960 doğumluyum. BÜ İşletme mezunuyum. ..