ISO 9001 Kalite Yönetim Standardı maddeleri ve ek bilgiler belki birilerine lazım olabilir. Bu standardı her türlü işletme alabiliyor. Bu bir ürün belgelendirme standardı değildir. Herkes burada yanlış şeyler biliyor. Bu standart, bu ürünü (veya hizmeti) üretirken ki yönetim süreçlerini belgelendiren bir standarttır. Araba-sürücü örneğinde olduğu gibi. Sürücü belgeniz varsa aracı güvenle kullanabilirsiniz, bu sizin aracı kullanmayı bildiğinizi gösterir. Yoksa araca kaliteli diye belge verilmiyor, sürücünün yeteneği belgeleniyor. Aynı şekilde ürün veya hizmet üretirken de yetenek, yani yönetim sistemi belgelendiriliyor.
Burası önemli bir nokta. Ayrıca, ürün belgelendirmeler de var. O da apayrı bir konu.
Aşağıda ISO 9001 KYS Standard maddeleri ve bu konuyla doğrudan ilgili önemli ek bilgiler var.
Yardımcı olması dileğiyle.
*
ISO 9001 KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ STANDART MADDELERİ
1.KAPSAM
2.ATIF YAPILAN STANDART VE/VEYA DOKÜMANLAR
3.TERİMLER VE TARİFLER
4.KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ
4.1 GENEL ŞARTLAR
4.2 DOKÜMANTASYON ŞARTLARI
4.2.1 GENEL
4.2.2 KALİTE EL KİTABI
4.2.3 DOKÜMANLARIN KONTROLÜ
4.2.4 KAYITLARIN KONTROLÜ
5.YÖNETİM SORUMLULUĞU
5.1 YÖNETİMİN TAAHHÜDÜ
5.2 MÜŞTERİ ODAKLILIK
5.3 KALİTE POLİTİKASI
5.4 PLANLAMA
5.5 SORUMLULUK, YETKİ VE İLETİŞİM
5.6 YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ
6.KAYNAK YÖNETİMİ
6.1 KAYNAKLARIN SAĞLANMASI
6.2 İNSAN KAYNAKLARI
6.3 ALT YAPI
6.4 ÇALIŞMA ORTAMI
7.ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRME
7.1 ÜRÜN GERÇEKLEŞTİRMENİN PLANLANMASI
7.2 MÜŞTERİ İLE İLİŞKİLİ PROSESLER
7.3 TASARIM VE GELİŞTİRME
7.4 SATIN ALMA
7.5 ÜRETİM VE HİZMETİN SUNUMU
7.6 İZLEME VE ÖLÇME DONANIMININ KONTROLÜ
8.ÖLÇME, ANALİZ VE İYİLEŞTİRME
8.1 GENEL
8.2 İZLEME VE ÖLÇME
8.3 UYGUN OLMAYAN ÜRÜNÜN KONTROLÜ
8.4 VERİ ANALİZİ
8.5 İYİLEŞTİRME
ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, müşteri beklentileri, ihtiyaçları ve mevzuat şartlarını
karşılama yolu ile müşteri memnuniyetinin artırılmasını öngören dünyaca kabul görmüş bir
kalite yönetimi sistemi biçimidir. Kuruluşun organizasyonel yapısından müşterilerinin
memnuniyet seviyesine, toplanan verilerin analiz edilmesinden süreçlerin etkin yönetimine,
iç denetimlerden ürün tasarımına, satın almadan satışa kadar pek çok noktada Kalite Yönetim
Sistemi koşullarını belirler. ISO 9001 Standardı, esas olarak bir kontrol mekanizmasıdır.
Bu standardın amacı, hata ve kusurları azaltmak, ortadan kaldırmak ve daha önemlisi
oluşabilecek hata ve kusurları önlemektir. Standart, direk olarak ürün ve hizmet kalitesiyle
ilgili değil, yönetim sisteminin kalitesi ile ilgilidir. Buradaki temel varsayım, etkin
bir Kalite Yönetim Sistemi oluşturulması ve uygulanması halinde müşteri ihtiyaçlarını
karşılayacak kaliteli ürün ve hizmetler üretileceğidir.
"Planla-Uygula-Kontrol et- Önlem al" olarak bilinen PUKÖ metodolojisi, bütün proseslere uygulanabilir. PUKÖ kısaca şöyle açıklanabilir;
Planla: Müşteri şartlarına ve kuruluşun politikasına uygun sonuçların ortaya çıkması için gerekli hedefleri ve prosesleri oluştur.
Uygula: Prosesleri uygula.
Kontrol et: Prosesleri ve ürünü; politikalara, hedeflere ve ürün şartlarına göre izle, ölç ve sonuçları rapor et.
Önlem al: Proses performansını sürekli iyileştirmek için tedbirler al.
ISO 9000 standart serisi
ISO 9000 Kalite Yönetim Sistemleri-Temel Esaslar, Terimler ve Tarifler: ISO 9000 Standardı, kalite yönetim sistemlerinin temel esaslarını açıklar ve kalite yönetim sistemleri terminolojisini tanımlar. Bir nevi sözlük mahiyetindedir.
ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemleri-Şartlar: ISO 9001 Standardı, bir kuruluşun müşteri şartlarını ve uygulanabilir mevzuat şartlarını karşılayan ürünleri sağlama yeteneği olduğunu kanıtlaması gerektiğinde ve müşteri memnuniyetini artırmayı amaçladığında uyacağı kalite yönetim sisteminin şartlarını belirtir. Belgelendirmesi yapılan standarttır.
ISO 9004 Kalite Yönetim Sistemleri-Performans İyileştirilmeleri İçin Kılavuz: ISO 9004 Standardı, kalite yönetim sisteminin etkinliğini ve verimliliğini dikkate alarak, kılavuzluk bilgilerini sağlar. Bu standardın amacı, kuruluşun performansının iyileştirilmesi ve müşteriler ile diğer ilgili tarafların memnuniyetinin sağlanmasıdır.
ISO 19011 Kalite ve Çevre Yönetim Sistemleri Tetkik Kılavuzu: ISO 19011 Standardı, kalite ve çevre yönetim sistemlerinin tetkiki ile ilgili kılavuzluk bilgilerini sağlar.
PROSES (SÜREÇ) YAKLAŞIMI
ISO 9001 Standardı, müşteri şartlarını karşılamak sureti ile müşteri memnuniyetini artırmak için Kalite Yönetim Sistemi'nin oluşturulması, uygulanması ve etkinliğinin iyileştirilmesinde proses (süreç) yaklaşımının benimsenmesini teşvik eder.
Bir kuruluş, etkin çalışması için birçok bağlantılı faaliyetleri belirlemeli ve yönetmelidir. Kaynakları kullanan ve girdilerin çıktılara dönüşümünün sağlanması için yönetilen bir faaliyet veya faaliyetler grubu bir proses (süreç) olarak değerlendirilebilir. Sıklıkla, bir prosesin çıktısı bir sonrakine doğrudan girdi oluşturur.
İstenen çıktıyı elde etmek amacıyla, bir kuruluş içerisinde, proseslerin tanımlanması ve etkileşimleri ile birlikte bir prosesler sisteminin uygulanması ve bunların yönetilmesi "proses (süreç) yaklaşımı" olarak adlandırılabilir. Proses (süreç) yaklaşımının bir avantajı, hem proseslerin oluşturduğu prosesler sistemi içindeki birbirinden ayrı prosesler arasındaki bağlantılar üzerinde ve hem de bu proseslerin birleşimi ve etkileşimleri üzerinde sürekli bir kontrol sağlamasıdır.
Kalite Yönetim Sistemi'nde kullanıldığında böyle bir yaklaşım, aşağıda verilenlerin önemini vurgular:
a) Şartların anlaşılmasının ve yerine getirilmesi,
b) Prosesleri değer katma açısından dikkate alma ihtiyacı,
c) Proses performans ve etkinliğinin sonuçlarının elde edilmesi,
d) Proseslerin, objektif ölçüme dayalı olarak sürekli iyileştirilmesi.
İlave olarak, "Planla-Uygula-Kontrol et- Önlem al" olarak bilinen PUKÖ metodolojisi, bütün proseslere uygulanabilir. PUKÖ kısaca şöyle açıklanabilir;
Planla: Müşteri şartlarına ve kuruluşun politikasına uygun sonuçların ortaya çıkması için gerekli hedefleri ve prosesleri oluştur.
Uygula: Prosesleri uygula.
Kontrol et: Prosesleri ve ürünü; politikalara, hedeflere ve ürün şartlarına göre izle, ölç ve sonuçları rapor et.
Önlem al: Proses performansını sürekli iyileştirmek için tedbirler al.
KALİTE YÖNETİM PRENSİPLERİ
Kuruluşu performans iyileştirmeye yöneltmek amacıyla üst yönetim tarafından kullanılabilecek
olan sekiz kalite yönetim prensibi tanımlanmıştır.
1) Müşteri odaklılık: Kuruluşlar müşterilerine bağlıdır. Bu nedenle kuruluşlar, mevcut ve gelecekteki müşteri ihtiyaçlarını anlamalı, müşteri şartlarını karşılamalı ve müşteri isteklerini aşmaya istekli olmalıdır.
2) Liderlik: Liderler kuruluşta amaç ve yönetim birliğini oluşturur. Liderler, kuruluşun hedeflerine ulaşılması için çalışanların tam katılımının sağlandığı kuruluş içi ortam oluşturmalı ve sürdürmelidirler.
3) Çalışanların katılımı: Her seviyedeki çalışanlar kuruluşun temelini oluşturur. Onların tam katılımı, yeteneklerinin kuruluş yararına kullanılmasını sağlar.
4) Proses (süreç) yaklaşımı: İstenen sonuca, faaliyetler ve ilgili kaynaklar bir proses olarak yönetildiğinde daha verimli olarak ulaşılır.
5) Yönetimde sistem yaklaşımı: Birbirleri ile ilgili proseslerin bir sistem olarak tanımlanması, anlaşılması ve yönetilmesi, hedeflerin gerçekleştirilmesinde kuruluşun etkinliğine ve verimliliğine katkıda bulunur.
6) Sürekli iyileştirme: Kuruluşun toplam performansının sürekli iyileştirilmesi kuruluşun sürekli hedefi olmalıdır.
7) Karar vermede gerçekçi yaklaşım: Etkin kararlar verilerin ve bilginin analizine dayanır.
8) Karşılıklı yararlar sağlayan tedarikçi ilişkileri: Bir kuruluş ve tedarikçileri birbirlerine bağımlıdır. Karşılıklı yararların gözetildiği bir ilişki her iki tarafın da değer yaratma yeteneğini artırır.
Bu sekiz kalite yönetim ilkesi ISO 9000 standart serisi içindeki kalite yönetim standartlarının temelini oluşturur.
ISO 9001'in faydaları;
Müşteri ilişkilerine odaklanan kuruluştaki müşteri şikayetleri azalır, müşteri memnuniyeti ve bağlılığı daha da artar.
Müşteri istek ve beklentilerini ön planda tutarak, daha iyi ürün tasarımı sağlar.
İyi tasarım ve planlama, işlem maliyetlerini azaltır.
Kalite problemlerinden kaynaklanan kalitesizlik maliyetlerini minimuma indirir.
Faaliyetlerin daha iyi planlanması, sorunların daha hızlı çözülmesi ile etkin bir yönetim sağlanmış olur.
Bu şekilde yönetim, tüm boyutlarıyla işletmesini daha net kontrol altında tutar, daha sağlıklı kararlar verir.
Tüm sorunlar sistematik şekilde analiz edileceğinden, işletmede sürekli bir gelişme olur.
Çalışanların faaliyetlere katılımı sağlanır, motivasyon ve çalışma heyecanları artar.
Her alanda sürekli iyileştirme ile kalifiye eleman oranı artar.
Departmanlar arası problemlerin çözümünde sistematik yaklaşım, verimliliği artırır.
Süreçler ve fonksiyonlar arasındaki tanımlanmış işleyiş, organizasyon içinde sağlıklı bilgi akışı sağlar.
Kuruluşun kalite imajı güçlenir, müşterilerin güveni artar.
Yeni pazarlara açılma imkanı sağlayarak, rakipler ile olan farkı artırır.
Sistematik ve yönetsel bir altyapı kurarak kurumsallaşma yolunda bir adım daha ileriye gidilmesini sağlar.
Kurumsal kimlik, istikrarı da beraberinde getirir.
*