- Kategori
- Bilim
İstatistik ve bikini
Bilimsel araştırmaların yaşamımda ayrı bir yeri var.
Bu tanışıklık daha uzmanlık eğitimimin başında 'hadi şu klinik çalışmanın dosyalarını tara, bu deneyin malzemelerini topla' larla başladı .
Sonraki yıllarda deneyi yapan kişi, veya planlayan kişi konumuna tırmandım, yayınlanmış çalışmalarım oldu. Ama toplanan verilerin değerlendirilmesinde asla en yetkin kişi ben olmadım. Olmazsa olmaz kılavuzlarım biyoistatistikçilerdi.
Biyoistatistikçilerin bir sözü vardır
'İstatistik bikini gibidir, herşeyi gösterir, ama asıl merak edileni asla'.
Bu sözü, nasıl çıkacağını 'en çok merak ettiğim' sonucu kendilerine sorduğumda söylerler:). Dayanakları da asıl merak edilen sonucun üzerinde pek çok parametrenin etkili olması, bu etkilerin karmaşası içinde ince düşünülmesi gereken bir ölçüme ihtiyaç olmasıdır. Yani ististikçilere göre;
'Karmaşık veri gruplarının istatistik sonuçlarına ulaşmak toplama çıkarma ile yapılacak bir iş değildir. Profesyonellik gerektirir.'
Değerlendirmenin objektif olabilmesi için en önemli şart veri gruplarının karşılaştırılabilir olmasıdır. Grupların öznel özellikleri, sayıları, hazırlanış koşulları, çalışma sırasında maruz kalacakları muamele, vb..., hepsinde bir 'eşlik' çabası olmalıdır. Koşullar olabildiğince optimuma çekilse bile geriye kalan bir yön vardır ki bir ülkenin yıllık enflasyon oranından tutun, bir ilacın tedavi etkinliğine kadar pek çok yaşamsal istatistikte doğruya ulaşmayı sağlayan şey odur:
'Verileri hangi yöntemle değerlendireceğini bilmek!..'
Herhangibir aşamada bir hata, bir eksik varsa veya değerlendirmede yanlış yöntem kullanıldıysa sonuçlar olduğundan çok farklı çıkabilir. Kırmızıya yeşil demek bile mümkündür. Atıyorum, renk körü olan veya renk tanımı olmayan birisine kırmızının yeşil olması mantıklı gelecektir, dayanak bilimsel göründüğü için de bu kişinin ölçümü doğru kabul etmesi çok muhtemeldir. Ama bu kırmızının krmızı olduğu gerçeğini değiştirmez. Daha açığı, ülkenin yıllık enflasyon oranı veya bir ilacın tedavi etkinliği olduğundan farklı şekilde ilan edilirse, ve kabul görürse, gerçek saklıda kalır, yaşamsal hatalara neden olabilir.
Örneğin;
Bir hasta grubunun yaş ortalamasını öğrenmek istediğimizi var sayalım. Bir hasta 72 yaşında, 1 hasta 16 aylık iken grubun 10 hastası 18 yaşlarında ise, basit ortalamayla bir sonuca varmaya çalışmak baştan yanlış bir hesaptır. Uç yaşların hesaptan çıkarıldığı ortanca değer ölçümüyle objektif bir sonuç elde edilecektir. Ortanca yerine ortalama kullanılması, sonuç üzerine yapılacak tüm yorumların zeminini meşruluktan çıkaracaktır.
Sonuçta, söylemek istediğim
Bir veri grubu üzerindeki istatistik çalışmaların yetkin bir el tarafından yapılması şarttır . Yetkin ellerde bile 'bikininin' gizemi çözülemezken, 'ben baktım, gördüm' le değerlendirmek ve yorum yapmak, etik ve bilimsel olmaz...
Bu tür bir yaklaşımın dibi delik tartışma zeminlerinden başka katacağı hiç bir yenilik yoktur.
Ben istatistikçilerin yalancısıyım:).
- Toplam blog
- : 146
- : 1061
- Kayıt tarihi
- : 05.12.06
Hep yazmak istedim. İnsan düşüncelerini yazıya dökünce kendi başınadır çünkü, kaygısız, katıksız ..