- Kategori
- Yemek - Mutfak
Kahgana'nın düşündürdükleri
Bayramda Bosna'da meşhur Mostar nehrini sulandıran Neretva nehrine hakim bir noktada konumlanan meşhur bir Boşnak restoranında mola verdik Saraybosna'ya giderken. Oğlumla benim aklımda Boşnakların kebap kökenli bir isim verdikleri, aslında bir Balkan köftesi olan "çevapçiçi" yemek vardı. 2 adet çevapçiçinin yanısıra ben mönüde yer alan, ne olduğunu hemen kavradığım "kajgana" da ısmarladım (Boşnakçada j harfi y olarak okunur), bir süredir yumurta yememiştim ve oldukça aç idim. Sizlere Boşnak kayganasından bahsetmemin nedeni benim için çok dikkat çekici olan "scrambled eggs" olayı. Boşnaklar da boş durmamışlar ve bizim menemene uyguladığımızı aynen kayganaya uygulamışlar, kaygananın İngilizce karşılığını scrambled eggs olarak vermişler. Tüm eski Yugoslavya kültürlerinde basit omlete, Türkçeden geçen kaygana ismi verilmekte. Ben de Boşnak restoranında kaygana olarak basit sahanda yumurta ile karşılaştım. Bu Boşnak lokantasında kajgana yazısının karşısında "plain omlette" yazmalıydı. Bizim menemen için önerimi tekrarlıyorum:
MENEMEN: Green bell pepper and tomato cubes cooked with eggs (vegetarian).
Bosna'da yemek yediğim lokanta bana "kajgana" satışı yapabildi, maliyeti inanılmaz düşük, ciroya katkısı olan bir satış gerçekleşti. Sebebi benim Türk olmam ve kaygana kavramını tanıyor olmam. Menemen yemeğini Türklerin ısmarlaması, konumuz değil, konumuz hem Bosna'da hem de Türkiye'de Türk olmayanlara kaygana ve/veya menemen satabilmek. Bosna'da kajgana omlet ihtiyacını, Türkiye'de menemen, vejeteryanların yemek yeme ihtiyacını karşılıyor, eğer doğru bir imaj yaratabilirsek.
Çaresi, hem Bosna'da hem Türkiye'de her yumurta içeren yemeği "scrambled eggs" olarak tanımlamaktan vazgeçmek. Karadeniz gezisi sırasında ben ve oğlum saç kavurmaya ekmek banarken, vejeteryan olan Avustralyalı arkadaşımız ağzını şapırdatarak, zevkle menemen yemekte idi. Kendisine menemen scrambled eggs olarak tanımlanabilir mi diye sorduğumda, ne alakası var anlamında başını salladı ve ısrarlı "no", "no", idalarıyla bu tanımlamayı reddetti. Benim tanımlamamı ise beğendi. Tabii tek kişinin hükmü anlamlı değil ama hep beraber menemen yemeğinin ve yüzlerce diğer Anadolu yemeğinin nasıl tanımlanacağına yönelik fikir egzersizleri yapmamız şart. Benim "menemen çırpılmış yumurta mıdır?" yazıma gelen yorumda belirtildiği gibi olayın kültürel boyutunu da göz önüne alarak. Scrambled eggs, Batı tarzı bir kahvaltı ürünü, yumurtalar blenderdan geçirilip, homojen hale getirilip, sıcak tavada, homojenize edilmiş yumurtaların hızla koaguasyona uğramalarını ve spatula yardımıyla topaklaşmalarını hedef alan bir yöntem. Zaten beş yıldızlı şehir ve deniz tatili otellerinde sık sık karşımıza çıkmakta scrambled eggs, oturmuş bir konsept ama asla yumurta içeren yemeklerimizin İngilizce karşılığı değil.
Peki biz yumurtaları ne yaparız? Çatal yardımıyla döveriz. Bizim çırpılmış yumurtamızın İngilizce karşıığı "beaten eggs", eğer blenderdan geçirdi isek "whisked eggs", doğru tercüme.