Karar verme mekanizmalarımız

Her şeyi yapabilen bilgisayar teknolojimizin aslında yeni yeni geliştirmeye başladığı, eş zamanlı olarak bizlerin de kendimizi çözme yolunda attığımız bir adım: karar verme mekanizmalarından bahsetmek istiyorum bu kez. Tercihlerimizi ne kadar isabetli kullanıyoruz? Eğilimimizi oluşturan etkenler? Resim çok küçük olduğunda büyük resim yardımımıza koşabilir: Şirketlerin temel olarak karar verme mekanizmalarında baz alınan faktörler nelerdir?

Birey ve şirket olarak bilgiyi alıp işliyoruz. Bir karar verme anı geldiğinde belirlenen önceliklere göre adım atıyoruz. Bireysel açıdan baktığımızda olaya, kimi zaman bilinçli, kimi zaman bilinçsiz olarak seçim yapıyoruz. Ancak kimi zaman sadece bazşımıza talihsiz kazalar geldiği için (bir yerde unutma, çaldırma, düşürme), X marka cep telefonu alma tercihini kullanmayız. Etkenler sınırlandırmak adına değil ama çeşitlendirmek adına tercihizimi etkileyen faktörlerden bazıları: bilgiler, yetenekler, tecrübe, sosyal ilişkiler, olası değişimler hakkındaki bilgiler etkiler.

Karar mekanizmamız 4 seviyede çalışır:
1. Stratejik: Uzun-dönemli hedefler, kaynaklar, politikalar önemlidir.
2. Yönetim kontrollü : Kaynakların kullanımı ve performans izlenir.
3. Bilgi bazlı :Potansiyel icatları, yeni ürünleri ve var olan bilginin dağıtımı ile ilgilenir.
4. Operasyonel: Günlük görevleri yerine getirmek için nasıl davranılacağı bilgisidir.

Bireylerin Karar Verme Modelleri :

1. Mantıklı: Bütün alternatiflerin ve olası tüm sonuçlarının değerlendirilip verilen kararlardır.
2. Tatmin edici: Bir dereceye kadar mantık çerçevesindedir, ilk "iyi" olan alternatif seçilir. Genellikle bir önceki tatmin edici seçenek, yine tercih sebebidir, bir nedene (nedenlemeye) ihtiyaç yoktur.
3. Karıştırıcı: Birbiri ile çatışan iki temel seçim arasında kalınca, ortasını bulma yoluna gitme modelidir. Genelde farklı düşünen iki grubun alması gereken kararlardır ve uzlaşmaya varılana dek her biri fedarlıklarda bulunur, adım adım karar değişimleri gözlemlenir.
4. Mantıksız: Karar vermek için neden aranmaz, rastgele seçimler yapılır. Sonuçlarının önemsiz olduğu düşünülerek verilen kararlardır. Kimi zaman sonuçlarının farklı olmayacağı düşünüldüğü için verilen kararlardır.

Psikolojik etkenler:

Bir görüşe* göre bazı insanlar sistematik karar-verme prosesleri kullanırken, diğer insanlar içgüdülerine dayanarak kararlarını verirler. Bir metotun diğerine üstünlüğü yok, sizin için daha kullanışlı, kolay kullanabildiğiniz bir metot vardır.
Her kararınız -isteseniz de istemeseniz, sevseniz de sevmeseniz de- değişimlere neden olur, kontrolünüz altında olmayabilir.

Şirketlerin Karar Verme Modelleri :

1. Rasyonel Model: Şirketin karını maximize etmek için kararlar bir yöneticin eline verilir. Bireysel yönetilen modeldir.
2. Organizasyonel Model: Şirketin politik karakteri önemlidir ve şirketteki grupların durumunu koruyacak kararlar verilir.
3.Bürokratik Model : Standartlar önemlidir, şirket önceliklidir. Standartların belirlediği, kesin prensipler ve kurallar çerçevesinde verilmesi gereken kararlar verilir. Bu tür şirketlerde değişimler hakkında bir tahmin, öngörü yapılmadan organizasyon şemaları belirlendiği için , standart prosedürlerin değiştirilmesi bir öncekinkinin yanlış olduğu anlamına gelebilir.
4. Politik: Standart yoktur, öncelikli olması gereken kişiler vardır, ve onların lehine kararlar verilir, şirketin önceliği yoktur. Bu kilit kişi/grupları memmun etmek temel amaçtır.

Seçimlerinize farklı bir bakış getirmiş olmam dileğiyle,

*Laudan ve Laudan, Management Information Systems