- Kategori
- Dil Eğitimi
Kısaltmaların söylenişi
- Alo, sizin mağazayı bulamıyorum. Yardımcı olur musunuz?
- Tamam beyefendi. Üçyol tarafındandan geliyorsanız, Eycesbisi' yi geçince ilk ışıklardan sonra sağa döneceksiniz.
- Üçyol' dan geliyoruz, ama buralarda HeSeCeBe yok ki...
- Alo, HeSeBeCe değil efendim Eycesbisi...
- Eskidji mi?
- Evet, evet... Eycesbisi'yi geçin, ilk ışıklardan sağa dönün.
- Tamam, sokak numarasını da söyleyin, bulmaya çalışacağım...
Bu konuşma, İzmir-Karabağlar'da bir mobilya mağazası sahibiyle aramızda geçen telofon konuşması. Sözcüğün(sözcük denilebilirse) ve kısaltmanın söylenişindeki ses benzerlikleri, iletişimin kurulmasını güçleştiriyor.
Sonunda mağazayı buluyorum. Karşımda temiz yüzlü bir bey, tüm içtenliğiyle:
- Kolay buldunuz mu efendim, diyor.
- Pek kolay olmadı. Birbirimizin söylediğini anyamadık ki... Neyse sonunda bulduk. Siz ne diyordunuz gerçekten?
- Eycesbisi..
- HeSeBeCe deseniz kolayca anlaşacaktık...
- Haklısınız ama, herkes "Eycesbisi" diyor.
Anadili Türkçe olan iki insanın birbirlerinin söylediklerini anlayamaması ne acı.
Parçalandı mı anadilimiz? Buna benzer söyleyişlerle biribirimizi anlayamayacak duruma mı geleceğiz?
Şık ve güzel bir genç bayan, elinde kredi kartı, bankanın koruma görevlisine tüm yapaylığıyla soruyor; yapay tavrı da tüm güzelliğini alıp yok ediyor sanki.
- AyTieM'ler çalışıyor mu acaba?
- ATeMe'ler dışarıda, sağda hanımefendi, diyor gülümseyerek bankanın koruma görevlisi.
Öğretmen öğrencisine soruyor:
- Sen geçen yıl "5 Aş"ta değil miydin?
- Evet efendim, "5 He"deydim.
Nerede "aş", nerede "eyc", nerede "he",
Nerede "ti", nerede "te",
Nerede "em", nerede "me" demeliyiz?
Nasıl çıkacağız bu karmakarışık işin içinden?
Bu konudaki anlaşmazlığı nasıl gidereceğiz?
Her yabancı sözcüğün hangi dilden geldiğini, o dilin harflerinin nasıl okunduğunu bilemeyeceğimize göre Türkçe olmayan sözcüklerin kısaltmalarını okurken tutumumuz ne olacak? Hangi dilin harflerinin okunuşuna göre seslendireceğiz bu sözcükleri?
Sanırım bu konudaki tek çıkış yolu kendi dilimize bağlı kalmak, Türkçenin kurallarına uygun davranmak. Başka yolu da yok bu konudaki karmaşıklığı gidermenin.
"HeSeBeCe, ATeMe, 5 He, NeTeVe, ATeVe, TeVe 8, CeNeBeCe..." biçiminde söylersek, Türkçe konuşanlar arasında söyleyiş birliğini sağlayabiliririz.
Türkçe kısaltmaların söylenişlerini bile bozan aydınlarımızla, yazarlarımızla, yöneticilerimizle yukarıda değindiğimiz yabancı sözcüklerin kısaltmalarında söyleyiş birliğini sağlamak, yoksa bir düş mü yalnızca?
- Toplam blog
- : 6
- : 2727
- Kayıt tarihi
- : 04.10.06
1971' den bu yana ortaokullarda, liselerde, Buca Eğitim Enstitüsü'nde, Buca Yüksek Öğretmen Okulu'nd..