- Kategori
- Dünya
Komşularımızdan haber var...!
Ortadoğu Haritası
Komşularımız ne yapıyor?
Milli duygularımızla ve büyük bir bölümünü ilkokuldan itibaren öğrendiğimiz kadarı ile Türkiye Asya ile Avrupa’ yı birleştiren köprü, çok önemli bir ülke. Evet bunun aksini düşünen bu dünyada yaşamıyor demektir ama Türkiye bir köprü işletmesi de değil. Derdi geçiş ücreti almak olan bir dış politikanın ne kadar yüzeysel bir yaklaşım olacağına değinemeye bile gerek yok.
Stratejik kelimesi yerine jeo-politiği kullanmak Türkiye’ nin çevresinde neler döndüğünü açıklamak adına daha belirleyici oalcaktır. Türkiye’ nin tüm komşularına bakıldığında tamamında farklı bir politika izlemesi gerekliliği bulunuyor. Sırasıyla inceleyecek olur isek bölge olarak bakmalıyız.
Türkiye güçlü bir ülke olabilir ama bölgeye bakıldığında aslında hiç komşumuz olmayan ülke(lerinde) komşumuz ve bölge aktörleri üzerinde bizden çok daha fazla etin rol aldığını görebiliriz. Türkiye’ nin altında imzası bulunduğu anlaşmalar da devreye girdiğinde bu ülkelerin yapacağı her harakette Türkiye’ yide dahil edecekleri, yada Türkiye’ nin de dahil olmak isteyeceği birçok gelişme oldu ve olmaması için hiçbir neden bulunmuyor, olmalıda.
Ama bunu yaparkan nelere dikkat etmesi gerektiğini objektif bir politik gözlem ile kendi çıkarları doğrultusunda tabiki, analiz ederek ve ne için yaptığını doğru saptamalı. Akdeniz’ de düşürülen RF-4 Keşif uçağında aldığı karar gibi... Hemen savaş açmak ya da savaş açmadan diplomasi uygulamak arasındaki ince çizgide halen o konu. Beklediği birşeyler var demekki demeden geçemiyoruz...!
Gelelim komşularımıza;
Suriye ile başlamak istiyorum çünkü olayların en güncel yaşandığı ülke bu aralar bu ülke. Şu da bir gerçek hangisi ile başlanırsa başlansın hepsi birbirne zaten göbekten bir şekilde bağlı. Bu sebeple Suriye üzerinden haraket ile başlayıp tamamına uzanan bir Ortadoğu turu yaptıktan sonra diğer komşulara gelebiliriz.
Suriye bu güne kadar aslında Amerika ve başta İngiltere olmak üzere Avrupa ülkelerinin çok da üzerine düşmediği, askeri ve siyasi anlamda çok müdahalede bulunmadığı bir ülke konumundaydı. Türkiye ilede bilindiği gibi iyi ilişkiler içinde, sakin bir dış politika sergiliyordu. Laik olan tek Müslüman Arap Devleti idi.
Peki ne oldu da bir anda düğmeye basıldı da bu hale geldi? (İçerideki sorunlarını bi yana bırakarak burada İran’ a geçmek gerekiyor.) Global bir yorum yapacak olursak tamamını dış politika üzerinden yapmakta fayda var. İç sorunlar çözüldükten sonra bir ülkenin ne durumda olduğu diğer ülklerin neresinde olduğu ile ilgilidir, hangi şekilde yönetildiği ile değil.
İran Amerika’ nın en çok kafa yorduğu ülkelerden bir tanesi bu tartışılmaz. Sebebi, uyguladığı nüklüer politikalar nedeni ile kendisine tehdit olarak görmesinin dışında elinde dünya petrol sevkiyatının 1/3 ünün yapıldığı Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyeti. Nüklüer politikarları önemli değil demek istemiyorum ama ilk etapta bu bölge dış politikasını şu sıralarda şekillendiriyor. 1 Temmuz 2012 den itibaren İran’ a petrol ambargosu uygulanmaya başlandı ve sıkıştırılmaya çalışılıyor. Sıkışan bir devlet olarak da İran elindeki Hürmüz Boğazı kartını kullanarak kapatırım tehdidi ile cevap veriyor fakat henüz kapatmıyor. An itibarıyla kapatmayacağı anlamına da gelmiyor tabiki bu.
Şimdi, sizce Amerika askeri bir müdahalenin dışında bir önlem almış mıdır? Tabiki evet. Askeri enstrümanların bölgeye gönderilmesi Amerika’ nın yapacağı en doğal haraket ama bu her zaman müdahale edeceği anlamına gelmemeli. Bir donanmanın bölgede varlığı bile önlem! demek Tam da burada ABD nin orta vade planları dahilinde müdahale ettiği Irak a geleceğiz.
Mart 2012 de Irak hükümetinin yaptığı resmi açıklamada Hürmüz Boğazı’ nın kapatılması sözkonusu olur ise Basra petrolünün, Irak üzerinden Ceyhan ve birçok yöne taşınması için petrol boru hatı çalışmalarına başlandığı bildirildi. 200 km den fazla olan kısmınında tamamlandığı ve 2013 yılında hazır olacağınıda eklediler. Burada ABD bu yatırımı yaptırıyor ise İran’ a şimdilik bir saldırı hazırlığı içinde olamaz. Öncelikli amacı İran’ a ambargoları sürdürmek, Hürmüz kapatılsa bile sağlıklı ve güvenli bir şekilde Basra petrolünün sevkiyatını yapmak. Önemli olan şimdi bu boru hattı ve güvenliği.
Tekrar Suriye ye tam bu noktada dönüldüğünde, Irak ve ABD nin çıkarları doğrultusunada, orta vade planlar dahilinde Irak-Suriye petrol boru hattını güvenli bir şekilde işler hale getirmek. Bu şekilde petrol Akdeniz in Banias limanına kadar güvenli bir şekilde taşınabilecek. Ülkelerin yaptığı hamlelere bakarken çok geniş bir perspektifle düşünmek gerekir. Bir uçağımızın düşürülmesiyle agresif bir karar alınması yada ılımlı bir diplomasi izlenmesi bu gibi jeo-politik planların analizi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Suriye kürtleri kolluyor diyerek o ülkeye bir sınır ötesi müdahalede bulunmak kolay olmakla birlikte aslında hiç de o kadar basit değildir.
Tekrar üzerinden geçmek isterim. Bir ülkenin iç politikası ne olursa olsun, hangi şekilde yönetilirse yönetilsin o ülke eninde sonunda dış politikasıyla anılarak değerlendirilecek ve bir “taraf” a dahil olacaktır. O tarafı seçecek olan yönetimler haritayı önlerine koyduklarında verdikleri kararların sonuçlarını 50 yıl sonrasını hesaplayarak vermelidirler. Bugün Suriye’ ye bir müdahale yapılmamış olması İran’ ın Hürmüz Boğazı nı henüz kapatmamış olması ile de yakından ilgilidir, Irak’ ın henüz boru hattını tamamlamış olmasıylada....
- Toplam blog
- : 8
- : 2185
- Kayıt tarihi
- : 04.07.12
Ululsararası İlişkiler mezunu. Bankacı. Yarı profesyonel fotoğraf meraklısı. ..