- Kategori
- Bilim
Kültür ve uygarlık - 1
Kültür, doğa, insan ve toplum ilişkisinin bir getirisidir. Uygarlık da, bu getirinin getirisidir.
KÜLTÜR VE UYGARLIK İLİŞKİSİ
Hatırlatma...
Kültür sözcüğünün birçok anlamı birden taşıması, birçok temel kavram karşılığı yerine kullanılması ve gelişen zaman içinde farklı algılamalara neden olması, sözcüğün tanımsal birlikteliğine varılmasını önlemektedir.
ABD'li antropologlardan A.L.Krober ve Clyde Kluchohn, "Kültür Kavramlarına ve Temel Tanımlamalarına Eleştirel Bir Bakış-1952" adlı çalışmakalrında kültürün 164 farklı tanımını vermişlerdir.(1) O tarihten bu yana geçen süre içinde tanım sayısının daha da arttığı söylenebilir. Bu artşın nedeni, yukarıda da belirttiğim gibi, kültürü açıklamak için ortak bir yaklaşım yöntemi bulunamamasıdır.
Anlam ve kavram birlikteliğine varılamamasın nedenleri...
Konuya bilimsel olarak yaklaşan düşünürler, eğitimciler, toplumbilimciler ve insanblimciler(antropologlar), kültür kavramının şu veya bu parçasına ya da yönüne önem ve ağırlık veren tanımları ile (bir önceki bloğumda belirttiğim gibi) kavram kargaşasını, tanım kargaşasına taşımışlardır.
Günümüz toplumbilimi, bu konudaki değişik görüşlerin tümünden belli oranlarda yararlanmakta, toplumbilim ölçütlerinde uygun bir tanımı benim benimseme yoluna gitmektedir.
Bugün, toplumbilimin kullandığı anlamda Kültür ; "insanların edindiği gelenek, görenek, eğitim, öğretim, hukuk, siyasal kurumlar gibi yollarla birbirlerine ve daha sonraki kuşaklara ilettikleri nesnelerler, bilgi, sanat, hüner ve alışkanlıklar, inanç ve değerlerin toplamıdır"(2)
Kültür hakkında yapılan bütün tanımlamalarda birleşilen nokta, kültürün pek çok öğeyi bünyesinde toplayan bir olgu olduğudur. Yukarıda örnek olarak verdiğim ve içinde pek çok öğeyi barındıran tanıma rağmen, sözcüğün tek ve doyurucu tanımlaması, sözcüğün evrensel kullanımına karşın, henüz yapılamamaıştır.
İşin içinden çıkmak ya da işin kolayına kaçmak için şöyle bir düşünce ileri sürülebilir belki; mademki kültür(2.dipnotaki tanımda da belirtildiği gibi) doğa, insan ve toplum ilişkilerinden meydana gelen bir olgudur; öyleyse onu, bu düşünceden hareketle ya da birbirinden farklı özelliklere sahip tüm toplumlar için geçerli olabilecek ve yaşamın bütün maddi ve manevi yanlarını kapsayan bir "yaşam biçimi" olarak görmek mümkün müdür, acaba?
KÜLTÜR / UYGARLIK BİRLİKTELİĞİNİN VE AYRILIĞININ NEDENLERİ
Bu ikinci başlığı koymamın nedeni, kültür ve uygarlığı birbirinden ayrı tutanlar olduğu gibi, bu iki olgunun bir ve aynı şey olduğunu söyleyenlerin de bulunmasıdır.
Ben bu birliktelik ve ayrılık düşüncesinin ya da iddiasının bilimsellikte öte siyasi gerekçelerle ortaya atıldığı görüşünü taşımaktayım. Bu şekilde düşünmemin nedeni, politikanın bütün yaşamımızı etkilediği gibi bilimi de etkilediğine inanmamdır.
Hatta, diyebilirim ki, bu konuda yapılan "ayrılık ve birliktelik" tartışmalarında ortaya konan tezlerin, bilim ve politikanın birbirini etkilemediyle, yapay olarak gündeme getirilmiştir ve de getirilmektedir.
Çünkü, çok boyutlu ve karmaşık bir olgunun kavramsal düzeydeki benzerlikleri kadar ayrımlarının da özgür nedenleri, tarihi gerçekleri ve ideolojik hedefleri olabilir.(3)
Bunun dışında, bu "ayrılık ve birlikteli" düşüncesinde, kişisel değerlendirmeler kadar, uluslararası ilişkilerin artması ve teknolojideki baş döndürücü hız karşısında, yeniden ulusal kimlik arayışlarına yönelen toplumsal dalgalanmaların da büyük payı vardır.(4)
Görüldüğü gibi, "kültür" ve "uygarlık", aynı şey mi, yoksa birbirinden farklı iki ayrı şey mi, henüz elle tutulur bir sonuca ulaşamdık.
Ulaşamadık... Çünkü incelememiz daha bitmedi.
NOT : Okuyan ve katkıda bulunan arkadaşlarımın sayısının azlığına ve çokluğuna bakmadan bu konuyu sürdürmek istiyorum.
Bundan sonraki bloglarımda; "Kültür ve uygarlık" ayrılığı ve birlikteliğinin, "bilimsel, tarihi ve politik yanını" anlatmayı düşünüyorum. En son olarak da bu konuda, "Atatürk'ün görüşü"ne yer verereğim. Bakalım, bu konudaki mevcut düşüncelerimizde bir değişiklik olacak mı?
cdenizkent
______________ :
(1) "Kültür", AnaBritanica Genel Kültür Ansiklopedisi, Cilt 14, 1986
(2) A.g.y. Cilt 9
(3) Bozkurt Güvenç, "Kültür mü, Uygarlık mı?", Cumhuriyet Gazetesi, 18 Ararlık 1982
(4) Şerafettin Turan, Kültür Değişmeleri, 1990, s.15
- Toplam blog
- : 979
- : 1425
- Kayıt tarihi
- : 11.12.07
İstanbul doğumluyum. İlk, orta ve lise öğrenimi İstanbul'da tamamladım. İstanbul Üniversitesi'nde..