Obama'dan Osmanlı Tarihi dersi!..

ABD'nin yeni Başkanı Barack Hussein Obama, Meclis'te yaptığı konuşmada Washington'a Osmanlı Devleti tarafından yapılan bir jesti (kıyağı) anlattı. Bir anıtın hikayesi gizli o jestte. Ama bu hikayeyi acaba kaç kişi biliyordu bugüne kadar. O anıtın çok az bilinen hikayesi internet sitelerinde gezmeye başladı. İşte o meşhur Washington Anıtı'nın çok az bilinen hikayesi...

Beyaz Saray'ın tam karşısında bulunan ve Washington Anıtı olarak yaklaşık 130 yıldır ABD tarihine tanıklık eden 169 metre uzunluğunda bir dikilitaş var. Bizim Sultanahmet Meydanı'ndaki taşa çok benziyor şekil olarak. Ama çok farklı. Üzerinde Sultan Abdülmecid Han'ın tuğrası ve iki satırlık bir kitabesi (beyit) var. Hattın sahibi ise Ayasofya Camii'nde bulunan ve dünyanın en büyük hat levhalarının sahibi, Osmanlı hat sanatının en büyük ustalarından Mustafa İzzet Efendi.

İNŞAAT İÇ SAVAŞA TAKILDI...

Amerika 1853 yılında, kurucuları George Washington onuruna inşa edilecek bir anıt için proje yarışması açtı. Yarışmaya zamanın meşhur ve isim yapmış mimarları, birbirinden değişik projeleriyle katıldılar. Katılan eserler arasından mimar Robert Mills'in projesi beğenildi ve kabul edildi. Projeye göre anıt eski Mısır dikilitaşlarının bir benzeri ama onlardan daha yüksek olacak ve geniş bir alanda yeralacak, ayrıca etrafına diğer ABD başkanları ve milli kahramanlarının heykelleri dikilecekti. Ama bu proje daha sonra kısmen değiştirildi, etrafının boş bırakılmasına karar verildi ve temeli ABD'nin kurtuluş ve kuruluş günü olan 4 Temmuz 1848'de atıldı. İnşaata yaklaşık altı yıl boyunca devam edildi. Fakat araya giren iç savaş, ayrılan paranın yetmemesi ve siyasi çekişmeler sebebiyle yapıma uzun süre ara verildi. 1876'da, zamanın ABD başkanı Ulysses Simpson Grant tarafından yayınlanan bir kararname ile yeniden başladı. Anıtın kalan bütün masraflarını federal hükümet karşılayacak ve o zaman var olan Savaş Bakanlığı'nın kadrosundaki mühendisler projeyi bitireceklerdi.

Tekrar başlanan inşaat dokuz sene sürdü ve 169 metreye yükseldi. 50 kat yüksekliğe erişildi. İçine ayrıca 897 basamaktan oluşan bir merdiven ve bir de asansör yerleştirildi. Ve nihayet 1885 Şubat'ında inşaat tamamlanabildi. Fakat anıt inşaatın bitirilmesinden üç yıl sonra, 9 Ekim 1888'de ziyarete açıldı. ABD ve Washington'un tüm dünyada bilinen sembollerinden biri oldu. Ve o tarihten beri hergün binlerce kişi bu anıtı ziyaret ediyor. Washington Anıtı'nın üzeri Maryland'dan getirilen mermerlerle kaplandı. Üst kısımlara doğru mermerin üzerine ek olarak anıt üzerinde isimlerinin bulunmasını isteyen ülkelerden gelen ve mermerden imal edilmiş olan hediye tablerdi.

Dost ülkelerin anıta katkıda bulunmaları fikri, ABD Dışışleri Bakanlığı'ndan çıkmıştı. Bakanlık, Washington'da bulunan yabancı ülke temsilciliklerini proje inşaatından haberdar etmiş, taşın aslında sadece Amerika için değil, bütün dünya ülkelerinin özgürlük sembolü olduğunu, istedikleri takdirde ülkeler tarafından gönderilecek hatıraların anıta eklenebileceğini duyurmuşlardı.

390 KURUŞLUK KARGO!..

Amerika ile iyi ilişkileri olan birçok ülke, dünyanın en yüksek ve büyük dikilitaş anıtında kendi isimlerinin de yeralması için, birbirinden kıymetli mermer tabletleri bu ülkeye gönderdiler. Osmanlı Devleti'ne bağlı görünen, fakat bağımsız bir devlet gibi hareket eden Mısır valisi de, tarihi İskenderiye Kütüphanesi'nden kalma büyükçe mermer gönderdi. Çin İmparatoru, George Washington'u öven üzerinde Çince ifadeler bulunan büyük bir levhayı, Yunan Kralı eski Yunanca ile yazılmış bir kitabeyi, Yunan kilisesi eski Mısır dönemine ait 3 bin yıllık bir heykel yolladı. Ve bu hediyelerin hepsi anıtta kendilerine yer buldular.

Bizi ilgilendiren hediye İstanbul'dan, Osmanlı sultanı Sultan Abdülmecid Han tarafından gönderildi. Mermer üzerine işlenmiş bir Osmanlı tuğrası ve son derece güzel bir hat. Amerikalılar, inşa ettikleri anıt için Osmanlı İmparatorluğu'nun Washington temsilcisi Emin Bey'i haberdar etmiş ve 'Majesteleri Sultan hazretleri taşın üzerine yerleştirilmek üzere bir hediye gönderdiği takdirde, bunu zevkle kabul edeceklerini' kendisine söylemişlerdi.

Emin Bey, Amerikan'nın bu talebini İstanbul'a iletti. Zamanın hükümdarı Sultan Abdülmecid Han, Osmanlı Devleti'nin sütun üzerinde temennilerinin yazılı olduğu bir 'tuğra ve hat' ile temsil edilmesini istedi. Hat, o devrin büyük hattatı sayılan Kazasker Mustafa İzzet Efendi'ye yazdırıldı ve daha sonra etrafı süslerle bezenmiş bir mermere işlendi ve mermerin üzerine de Sultan Abdülmecid Han'ın tuğrası koyuldu. Levhada 'Devam-ı hulleti te'yid için Abdülmecid Han'ın / Yazıldı nam-ı paki seng-i balaya Vaşington'da' anlamında 'Abdülmecid Han'ın temiz adı, dostluğun devamını göstermek için, Washington'da dikilen bu yüksek taşa yazıldı' ibaresiydi. Levha 1853 yılında bir gemiyle Amerika'ya gönderildi ve taşıma masrafı olarak o zamanın parasıyla 390 kuruş ödendi. İnşaat bittiğinde de anıtın üzerine yerleştirildi. Sultan Abdülmecid Han'ın mermere yazılmış ismi, tuğrası ve Amerika hakkındaki temennileri o yıldan beri hala anıtın üzerinde o günleri hatırası olarak bulunmaktadır.

kaynak: OSMANLILAR@yahoogroups.com