- Kategori
- Dil Eğitimi
Önadların adlaşması
Türkçede Anlam Anlatım, 836 sayfa kaynak
Önad tamlamasında bir adın başka bir adı niteleyip ya da belirttiğinde -görevinden dolayı- önad olarak adlandırılır.
Bu tamlamada belirtilen ya da nitelenen ad düştüğünde önad olan sözcük adlaşır.
Örneğin,
Akıllı insanlar her zaman kazandırır.
Öna
Akıllılar her zaman kazandırırı.
aöna
İyi çocuklar herkesçe sevilir.
öna
İyiler herkesçe savilir.
aöna
Cüzdanındaki paraları annesine verdi.
öna
Cüzdanındakileri annesine verdi.
aöna
Evdeki kişiler şimdi uyuyorlar.
öna
Evdekiler şimdi uyuyolar.
aöna
öna : önad
aöna : adlaşan önad
Örnek tümcelerde altı çizili sözcükler
önad (öna)
adlaşmış önad (aöna)
Adların “-de” durum ekinden sonra gelen “-ki” eki önad türetir.
Örneklerde,
“cüzdanındaki,
evdeki”
bu tür adlaşmış önadlardır. (aöna)
İlgi adılı “-ki” ekini önad türeten adın “-de” durumuyla
kalıplaşan “-ki” ekiyle ayırt etmek gerekir.
Örneğin,
“bizimkiler” sözcüğündeki “-ki” eki adıl olan “-ki” dir.
Bu örnekte “bizimkiler” adlaşmış önad değildir.
Örnek tümceyle somutlaştıralım :
Bizimkiler geldiler.
Tümcede, “bizimkiler” değişik adların yerini tutmaktadır. Örneğin, annesi, babası, kardeşleri vb. diye düşünebiliriz.İşte bu nedenle
“bizimkiler” adlaşmış önad değil adıldır.
Adlaşan önadlar ad olan sözcüğün sonundaki “-ler” çoğul ekini de almaktadır.
Örneklerde,
akıllı-lar, iyi-ler, cüzdanındaki- ler, evdeki-ler vb.
Ayrıca adın durum eki “-de” adlaşan önada ulanmıştır.
Adın durum eki “-e” önadın adlaşmasında önada ulanır.
Örneğin,
Yanındaki arkadaşına öfkelendi.
öna
Yanındaki-n-e öfkelendi.
aöna
Toplanan paralara bakıyordu.
öna
Toplananlar-a bakıyordu.
aöna
Müzik közlenen yüreğe düşüyordu.
öna
Müzik közlenen-e düşüyordu.
aöna
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..