- Kategori
- Sağlık
Özgül Öğrenme Güçlüğü
Özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG),bireysel olarak uygulanan standart testlerde, kişinin kronolojik yaşı, ölçülen zekâ düzeyi ve aldığı eğitim göz önünde bulundurulduğunda; okuma, matematik ve yazılı anlatımın, beklenenin önemli ölçüde altında olmasıdır. Özgül öğrenme güçlüğü ya da öğrenme bozukluğu terimi, “disleksi” (okuma alanında güçlük), “disgrafi” (yazı alanında güçlük) ya da “diskalkuli” (matematik alanında güçlük) olarak da bilinen terimlerin hepsini içinde barındırmaktadır.
Öğrenme, algılama, organize etme, depolama ve gerektiğinde bilgiyi göstermeyi içeren, bilginin kazanılması işlevidir. Bu tanıma göre önce bilgi beyne ulaşmalı (girdi), sonra organize edilmeli, anlaşılmalı (bütünleme), ardından depolanmalı (bellek) ve gerektiğinde dışarı verilmeli yani kullanılmalıdır (çıktı). Öğrenme sürecinde yaşanan bu aşamalardan birinde ya da birkaçında bir sorun olduğunda ÖÖG ortaya çıkar.
ÖÖG’nin nedenleri henüz tam olarak bilinmemekle birlikte, merkezi sinir sisteminin işleyiş bozukluğundan kaynaklandığı ve yapısal olduğu düşünülmektedir. Kesinlikle zekâ geriliği değildir.
ÖÖG tanısının konması için bireyin zekâ düzeyinin normal sınırlarda (ya da üzerinde) olması beklenmektedir. ÖÖG’de yaşıtları düzeyinde okuyup yazamaması ya da matematik alanında güçlükler en belirgin özelliklerdir. Bununla beraber ÖÖG olan bireylerin sıklıkla sağını solunu öğrenememe, okuduğunu anlamama, aktarmak istediğini iyi ifade edememe, sıralama yapamama, zaman kavramlarını öğrenememe gibi güçlükler yaşadıkları da görülmektedir. Aynı zamanda bu sorunun etkileri, yaşamın tüm alanlarında da gözlemlenebilir. Çocukların sosyal ve sportif etkinliklere katılmalarını, arkadaş ve aile içi ilişkilerini sağlıklı sürdürebilmelerini bütünüyle etkilemektedir. Yaşanılan başarısızlık ve hayal kırıklıkları zaman zaman kaygı bozuklukları ve depresyon gibi başka hastalıklara da neden olabilir.
ÖÖG tanısı, standart testler aracılığı ile ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlar tarafından konulmaktadır. Okul öncesi dönemde bazı belirtiler olmasına karşın, genellikle okul çağındaki çocukların %15-20’sine bu tanı konmaktadır. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile birlikte görülebilir ancak bu ikisi kesinlikle farklı bozukluklardır.
ÖÖG yaşam boyu süren bir bozukluktur, psiko-eğitsel bir yaklaşımla ele alınmazsa kendiliğinden düzelmez. Bu noktada verilecek eğitim önemli olup herhangi bir eğitimci tarafından değil, bu hastalığı bilen ve bu konuda deneyim sahibi bir uzman tarafından verilmelidir. Sadece ÖÖG’ye özgü ilaç tedavisi ya da özel bir diyeti yoktur. Yaş ilerledikçe bireyler güçlüklerinin farkında olup kendilerine öğrenme stratejileri geliştirir ve yaşamlarını kolaylaştırabilirler.
|
Özgül Öğrenme Güçlüğünde Görülen Birtakım Belirtiler |
||
|
I. Okuma / yazma alanında |
II. Matematik Alanında |
III. Diğer alanlarda |
|
· Okurken ya da yazarken harflerin ya da sayıların yönünü ters yazma, kelimeleri sondan başa doğru yazma · Kelimeleri tersten okuyup yazma (ev yerine ve) · Harf atlayarak, kelimeyi eksik yazma, noktalı ve noktasız harfleri yanlış yazma · Okurken ya da yazarken harf karıştırma (b yerine d) · Okurken sıklıkla bulunduğu yeri kaybetme ya da satır atlama · Yazı yazarken çok çabuk yorulma |
· Sayıları ve matematik sembollerini öğrenememe · Basit işlemleri öğrenememe · Problemi anlayıp işleme geçirmede güçlük · Çarpım tablosunu ezberleyememe
|
· Dün / bugün / yarın kavramlarını zor öğrenme, doğru kullanamama · Saati zor öğrenme · Sağını solunu öğrenememe · Alfabenin harflerini, ayları, günleri sırasıyla öğrenememe · Yaşadığı bir olayı, seyrettiği bir filmi sırasıyla aktaramama · Çevreyi çok iyi tanıdığı halde yön bulmada güçlük yaşama · Masanın üzerine ya da çekmecede duran gözünün önündeki eşyayı bulamama |
Ailelere Öneriler
Çocuğunuza ÖÖG tanısı konulduysa, bunun bir güçlük olduğunu kabul edin. “İstemediği için yapmıyor, istese her şeyi başarır” düşüncesinden kendinizi kurtarın.
ÖÖG hakkında bilgi sahibi olmaya çalışın, çocuğunuzun kardeşlerine, öğretmenine ve çevrenize bu güçlük hakkında bilgi verin.
Ruh sağlığı kliniklerinden, bu konuda çalışa uzmanlardan destek alın. Kendi başınıza bu sorunla baş etmeye çalışmayın. Eşlik eden başka psikiyatrik sorunlar varsa, bunun için gerekli olan tedaviyi ertelemeyin.
ÖÖG olan çocukların zekâları normal düzeyde ya da üzerindedir. Bu nedenle bazı alanlarda (derslerde) başarılı olur ya da sizi şaşırtıcı kıvraklıkta cevaplar verebilirken, okuma yazma konusunda ya da kendini ifade etmede yaşının çok altında performans gösterebilirler.
· ÖÖG olan birçok çocuk, sayıları tanımada, çarpım tablosunu öğrenmede, basit matematik sembollerini ayırt etmede güçlük yaşarlar. Öte yandan, bir kısmı da okuma yazmada çok kötü iken, matematik alanında çok parlak olabilir. Bu, “matematiği başardığına göre istese okumayı da yapar, demek ki istemiyor, önem vermiyor” diye düşünmenize neden olabilir. Lütfen unutmayın ki, bu durum isteğe bağlı değildir.
Çocuğunuzun öğretmeni ile işbirliği içinde olun. Bu durumun bir güçlük olduğunu açıklayın, gerekirse ruh sağlığı uzmanınız ile görüşmelerini sağlayın, kitap, broşür gibi bilgilerle öğretmeninizi güçlendirin.
İlk zamanlar çocuğunuzla birlikte ders çalışmanız, ödev yapmanız gerekebilir, ona eşlik edin, nasıl yapacağını gösterip denetleyin ama onun yerine yapmayın. Çalışma ortamının sessiz, düzenli olmasına, kısa sürelerle çalışıp kısa molalar vermeye özen gösterin.
Boş zamanlarınızda ailece hep birlikte kelime oyunları (adam asmaca, isim / şehir, kelimenin son harfiyle başlayan yeni bir kelime türetme gibi) oynamak çocuğunuzun dikkatini arttırır, harfleri tanımasına yardımcı olur, en önemlisi de birlikte keyifli zaman geçirmeniz ilişkinizi güçlendirir.
Alışverişe giderken yaptığınız listeyi çocuğunuza yazdırabilir, alışveriş sırasında listeyi eline verip, alınanları listeden bulup işaretlemesini isteyebilirsiniz.
Çocuğum ÖÖG Sorunlarından Hangisini Yaşıyor?
Her çocuğun ÖÖG’si farklıdır.
Çocuğun güçlü ve güçsüz alanları belirlenip, çocuğa ona göre yaklaşılmalıdır.
Kaynak
Doç.Dr.Pınar Öner, Prof.Dr.Ayla Soykan Aysev ve Uzm.Pskl. İlkiz Altınoğlu Dikmeer tarafından hazırlanan özgül öğrenme güçlüğü rehberinden yararlanılmıştır.
- Toplam blog
- : 6
- : 40665
- Kayıt tarihi
- : 20.11.10
Mersin Üniversitesi psikoloji bölümünü tamamlayarak psikolog ünvanını almaya hak kazanan Sinem Çe..