- Kategori
- Kültür - Sanat
Popüler Kültür
Popüler kültür yaşam tarzı
Popüler Ekin (Kültür)
Günlük yaşamımıza yerleşen kimi kez eleştirdiğimiz; kimi kez de benimsediğimiz, esinlendiğimiz, koşulara göre biçimlenen, değişen kültür”.Kimi kez halk tarafından üretilen, kimi kez halk tarafından tüketilen, kimi kez halk tarafından istenen, kimi kez halka dayatılan kültür. Yaygın, yığın, kitle kültürü.”(Eşitçin Dinler,”Popüler Kültür Aralığından Edebiyata Bakmak”,2004)
Popüler kültür bir’ çabuk kullanım ve hızlı tüketim’ kültürüdür. Bu tür kullanım ve tüketim popülerin üretiminin ilk aşamasından son aşamaya değin her aşamasında vardır. Böylece kitle iletişimin kalıcılığı ve sürekliliği güvenceye alınır. Paketlenmiş popülerleri tüketiciler alır; boğazlarına, saçlarına, yüzlerine, midelerine, üstlerine, ayaklarına ’uygulayarak’ malın ve bilincin popülerleştirilme sürecini tamamlarlar.(Erdoğan İrfan,” Popüler Kültürün Ne Olduğu Üzerine”,2004)
Popüler ekin ( kültür),küreselleşme rüzgârlarının getirdiği bir kültürdür. Kültürleşme adı verilen evrensel süreçte kültür varlıkları yeniyi alarak değişir, gelişir (Güvenç, 1993: 38). Ekinleşme ( kültürleşme), iki ya da daha çok kültürün karşılıklı etkileşme sonucu benzeşme yönünde değişmeye uğramaları olarak tanımlanır. Bir başka anlatımla; bireyler, gruplar, alt kültürler arasında yaratı, yenilik veya en önemlisi de göç sonucu oluşan etkileşme şeklindeki ekinsel (kültürel) iç devinimdir. Kültürleşme sürecinde, iki ya da daha fazla ekin(kültür) karşılıklı etkileşimle değişime uğrar, yeni sentezler, dinamik bileşkeler yaratırlar. Çağımızdaki küreselleşme kavramı budur.
Popüler kültür, 20. yüzyıldan sonra özellikle toplumsal modernleşme ile toplu kültür olarak yayılan ve kavram olarak kültürel gelişmeleri ve günlük uygulamaları kapsamaktadır. Medya, popüler ekini ( kültürü) besler, geliştirir; toplumun geniş bir kesimine yayar. İnsan yapısı gereği yeniyi, değişikliği benimser; bunu çağdaşlaşma olarak görür. Arabesk de kimilerine göre modernliktir. Arabesk farklı bir çevrede kimlik ve sosyal statü edinme isteğidir. Arabesk hayatın her alanına sokulmaya başlamıştır. Arabesk büyük kentlerin kenar mahallelerinde tutunma savaşı veren insanların yaşama biçimlerinden kesitler sunar. Arabesk, çağa ayak uyduramamış eski şehir yaşama biçimiyle, günümüz geleneklerini temsil eder. Arabesk yalnızca bir ekine ( kültüre) değil, aynı zamanda toplumun her tabakasında görülebilen bazı davranış kalıplarına da ad olmuştur. Arabesk yaşamımızın her noktasına yerleşmiştir. Günümüzde otantik halk geleneklerinin anakent ya da seçkin ekine ( kültüre ) taşınması ya da kitle ekininin( kültürünün) köy insanlarının gündelik yaşamlarında da etkili olmaktadır.”Popüler bir şarkıcı olarak İbrahim Tatlıses, en modern, son derece lüks bir otomobille gezer; ama lahmacun yer. Lüks bir otelde ızgara yapar.Bu yönüyle İbrahim Tatlıses tipik bir “popüler sanatçı” örneğidir.Görülüyor ki,bu ara kültürde hem modern,hem de popüler öğeler var.”(Şaban Sağlık,”Popüler Kültür Sanat,Edebiyat Üzerine Bir Toplantı,2004)
.Popüler ekin ( kültür) aynı zamanda genel ve tarafsız olarak eski halk kültürü kavramı yerine geçmekte., benimsenmektedir.Üretilen gerçek ve sanal ürünler,kısa sürede tüketilir.Tüketilenlerin yerine yenileri gelir. Modası geçen her şey atılır. Sözgelimi, modası geçen giysi, modası geçen ev aletleri, kitap… Yemek kültürü de değişir; hazır paketlenmişler gündeme gelir. Hamburger, pizza. Sandviç, jips… Gibi. İletişim araçları da toplumu tüketim aracı yapar. Alışveriş alanına giren birey, çoğu kez gereksinmeleri olmayanları da alarak çıkar; çünkü bir şeye gereksinme olmadığı halde o şeyi gereksinme durumuna getirmek ve tükettirmek için gizli iletiler içerir popüler ekin( kültür). (Vikipedi,)
Çağımız insanını, kitle iletişim araçlarının, kimi kurum ve kuruluşların kuşatmasındadır. Çok kişi televizyonda aynı haberleri, aynı dizileri izler; yorumlar.Televizyon sadece teknolojik bir araç değil, toplumu değiştirme sürecinde yaygın olarak kullanılması sebebiyle, diğer iletişim araçlarından daha etkili bir araçtır. Televizyon, sosyal kimliğin şekillenmesinde önemli bir rol oynar. Bugün televizyon aracılığı ile yayılan popüler ekin ( kültür), bir yandan geleneksel ekini (kültürü) unuttururken, sanayileşmiş toplumların ürettiği ekini ( kültürü) , evrensellik adına güncelleştirerek, ekinsel (kültürel) yapısı zayıf toplumların ekini ( kültürü ) durumuna getiriyor. Oysa ekin ( kültür), bir toplumun dil, eğitim, görenek ve sanat gibi değerlerinden doğmuş, sonra da işlene işlene o toplumun hayat tarzı haline gelmiştir.
Bugün ülkemizde, yabancı ve yerli diziler, vurucu kırıcı filmler, yarışma ve şov izlenceleri ilgi görmekte ve hızla tüketilmektedir. Popüler kültür pazarında, toplumun her bireyi ve kesimi için tüketilecek bir şeyler vardır..Bu tüketilenler arasında bize özgü, bizim diyebileceğimiz çok az şey var. Değişiyoruz, değişimin olumlu yanlarından çok, olumsuz yanlarını benimsiyor; yaşantımıza yerleştiriyoruz. Kapitalist dizgede (sistemde) küreselleşme adı altında- siyasal, ekonomik ve ekinsel (kültürel) kuşatmanın girdaplarında dolaşıyoruz. .
”Son dönemde üzerinde en çok tartışılan Harry Poster, okul korkusuna dayanmakta ve okulda yaşanan mücadeleyi aşma yollarını, masalın tüm öğelerini kullanarak fantastik bir kurgu içinde sunmaktadır. Çocuğun korkularına seslenmesi, onu çok okunan kitap yapmasının başlıca sebeplerindendir. Ne kadar edebi/estetik ayrı bir tartışma konusudur. ( Necdet Neydim,”Popüler Çocuk Kitapları ve Medyasının Çocuk Kültürü Etkilerine Sosyolojik Gerçeklikler Açısından Bakış”,2004)Ahmet Oktay durumu şöyle belirtiyor:
Bugün bütün emekçi sınıf ve kesimlerin kendi gündelik pratikleri içinde ve egemen sınıfların düşüncelerine birebir uyumlaşmayı başararak ürettikleri bu popüler kültür, hızla ileri teknoloji araçlarını kullanan kitle kültürü tarafından özümlenmektedir. Sermayenin ulus aşırılığı ya da küreselleştiği gibi kültürün de küreselleştiği bir dönemdeyiz.”Küreselleşme, tek tip toplumu oluşturmak için tüm yeni teknolojileri, iletişim araçlarını toplumların hizmetine sunarak popüler ekini ( kültürü) beslemekte, geliştirmektedir. Halk oldukça popüler ekin (kültür ) yeni boyutuyla sürecektir. Bu kültürlerin, net sınırları çizilemez. Birbirlerinden belirgin ayrılmış özellikleri yoktur. Kent yaşamının, endüstriyel gelişimin hızla toplumun her kesiminde etkili olmaya başlaması, insanlar arasında benzer ekinsel ( kültürel) özelliklerin görülmesine neden olmaktadır. Seçilmiş popüler ekin ( kültür) değerleri bütün insanlığın ortak malı haline getirilebilir mi? Böyle bir popüler kültürün bölgesel kültür duvarlarını aşarak küreselleşmesi, bu mitin (Geleneksel olarak yayılan ya da toplumun düş gücüyle oluşturulan) yapısından kaynaklanması kadar iyi kurgulanmış çağdaşlaştırma stratejisinin(Önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için izlenen yol) sonucudur. Popüler kültür, küreselleşme adı altında tek tip bir insan ve toplum oluşturmakta, farklılıkları eriterek yok etmekte; bireyin, toplumun özgürlük alanını daraltmaktadır. Birey, evrensel, popüler, yerel kültürün etkisindedir. Bir yandan yakın çevresinden edindiği değerlerin etkisindeyken diğer yandan yenilik olarak sunulan somut, soyut her şeyden etkilenmekte, bu yenilikleri içselleştirmekte gecikmemektedir.
İşte tüm bu kültürlerin bir arada bulunmasına da çok kültürlülük denir. Çok kültürlülük, kültürel göreceliği de sebep olur. Kültürel görecelik, her grubun yaşama tarzının bir kültür olduğu ve her birinin birer kültür olmak bakımında eşit olduğu anlayışına dayanır. (İyi, 2003; 22) Çok kültürlülük aynı zamanda kültürel çatışmaya ve değişmeye de neden olur. Örneğin, kırsal kesimden kente göç eden insanların kent kültürü ve geldikleri kültür arasında yaşadıkları gerilim ve çatışmaya kültürel çatışma denir. Böylece kültürel görecelik içinde yaşayan insan grupları, kültürlere eşit saygıyı geliştirmeleri ve farklı kültürlere hoşgörüyü oluşturmaları gerekmektedir. Farklı kültürel kimliklere sahip olan bireyler ancak insan olma olanaklarını geliştirme ve insan olma değerini artırma fırsatı sağlayan eğitim ve toplum düzeninde evrensel kültür yaratabilir ve barış içinde yaşayabilir.(A.Kadir Çeçen,”Kültür Evrensellik ve Çok Kültürlülük”)
Popüler kültür bir ulusun ulus olarak tanımlanması sağlayan kültür öğelerinden biridir. Popüler kültürün diğer kültür öğeleri gibi küreselleştirilmesi hedeflenmediği takdirde Batıya yönelen, küreselleşmenin etkisiyle kültürün tek tipleşmesi etkisiyle tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Türk kültürü her geçen gün planlı bir şekilde işlenip sunulan Batı kültürü karşısında kendi kültürünü korumakta zorlanacaktır; Çünkü iletişim ve ulaşım kaynaklarını elinde tutan devletlerin kültürleri baskın duruma geçebilmektedir. Küreselleşme her kültürden birçok değeri ortadan kaldırmaktadır; ancak kültürel aşınma, küresel dinamikleri ellerinde bulunduramayan ülkelerin kültürlerinde olmaktadır. Hızlı küreselleşme olgusu gelecekte birçok kültürü yok edecektir. Yerelin ulusala, ulusalın küresele kazandırılması ve bilimsel bilginin kitleleştirilmesi süreçlerine dikkat çekilmelidir. Küreselleşmenin ortaya çıkardığı bir sonuç olarak, yerelleştirilerek korunan değil, genelleştirilerek yayılan kültür değerlerinin yaşamaya devam ettiği görülmüştür. Popüler kültür, küreselleşmenin sonucudur
Küreselleşme, her şeyi tek tip yapar. Giyimde, eğlenmede, beslenmede… Özetle yaşam tarzında Batı’ya özen vardır. Birey, böylece yeniliklere açık, çağdaş olduğunu. Çevresindekilere göstermeye çalışır! Popüler kültürün etkisinde çok kalanlar, konuşmalarında “Ad Hoc ere yoğ? (Nasılsın?), Yas (Evet), Okey (Peki)…gibi tek ya da iki üç sözcüklü tümceleri sıkça kullanırlar. Bu konuşmalarıyla Türkçeden uzaklaşmakta, toplumsal değerlerimizle çelişmekte, modernleştiklerini sanmaktadırlar.
Ekinimizde ( kültürümüzde) küreselleşmenin bugün ekonomi, teknoloji, her tür iletişim, yönetim, hukuk, üretim, tüketim, sosyal yapı, sosyal ilişkiler, ekinsel ( kültürel) kimlik gibi kısacası kültürün kapsadığı hemen hemen her alanda yoğun bir biçimde hissedildiği görülüyor. Küreselleşmenin, ekonomik açıdan dış ticaret ve iç ticaret hukukunda, taşımacılıkta, malın üretimiyle başlayıp talebinden arzına kadar uzanan boyutta, teknolojik yönüyle yaşamın hemen hemen her alanında, iletişim yönüyle basın, yayın, radyo, televizyon, belgegeçer ( faks) ve cep telefonundan internete, uzanan her alanda birtakım kalıpları zorladığı ve hatta yıktığı göz ardı edilemez. Küreselleşme; sahip olunan kültürün her tür direnişini kırabilecek, engel tanımaz bir güçle kendisine yön veren ülkelerin güdümünde olan çok hızlı, bu nedenle de şaşırtıcı ve gelenekseli alt üst eden kültür değişmesi sürecidir (Erginer,2002:132).
Türkiye’de popüler ekinle ( kültürle) ilgili inceleme alanı epey zengindir. Dünya ekonomik düzeninin baskısı altında hızla gelişmektedir. Özellikle iletişim teknolojisi, ürünleri, onların getirdiği popüler ekin ( kültür) ve ülkemizin her köşesinde süregelen her yörenin popüler kültürleri incelemeye değerdir. Örneğin en eski, sürekli ve yaygın olan halk kültürü öğelerinden hanlar, kervansaraylar, kahvehaneler \ kıraathaneler, şehirlerde bir zamanlar yaygın olan fakat gittikçe yok olmaya yüz tutan mahalle, komşuluk, Tanrı misafirliği, türküler, ağıtlar, gazeller, destanlar, dolmuş müzikleri, arabeskler, davullu zurnalı köy düğünleri, başlık, görücülük; külhanbeylik, meyhaneler, piknikler, oyunlar, türbeler, mum yakmalar, muska yazmalar, şeytan taşlamalar, hamam, köy ve köylü ve buna benzer seçilmiş popüler kültür değerlerini ele alıp işleyerek bütün insanlığın ortak malı yapma çabası içinde olmalıyız. (Artun,1996)
- Toplam blog
- : 391
- : 2555
- Kayıt tarihi
- : 04.12.12
Hüseyin BAŞDOĞAN, 1942'de Malatya- Arapgir'de doğdu.Arapgir Ortaokulunu, Diyarbakır Öğretmen Okul..