Sınavlara hazırlananların ve ''ne yazık ki unutkanım'' diyenlerin dikkatine (2)

Dizimizin ikinci bölümü ile sizlerleyim. Bu hafta daha önce de söylediğim gibi ‘Bellek Teknikleri’ne değineceğim.

Geçen haftaki yazıyı kısaca hatırlayalım: Bellek, “Sahip olunan tecrübeleri akılda tutabilme ve gerektiğinde anımsayarak ortaya çıkarabilme yeteneğidir.” ‘Kısa Süreli’ ve ‘Uzun Süreli’ olarak iki çeşit bellek vardır.

Belleği daha aktif kullanabilmek için hangi teknikler kullanılabilir?

Gruplama : Bu yöntem sayıları hatırlamada kullanılır. İnsan beyni üçerli gruplamaları daha iyi hatırlar. Gruplama yöntemi, hatırlanması gereken çok uzun dizileri kolay ve küçük endekslere ayırır. Bu sayede bilgi bellekte daha kolay ve daha uzun süreli olarak saklanır. Örneğin; telefon numaraları tek tek değil; ikişerli ya da üçerli gruplar halinde endekslenirse bellekte daha hızlı ve uzun süreliğine saklanır. ‘’ 4 1 8 2 8 5 9 ‘’ yerine ‘ 418 28 59’ gibi.

Bağdaştırma : Bu yöntem isimleri hatırlamada kullanılır. Çoğumuz ikinci kez karşılaştığımız birisine adıyla hitap etmekte zorlanırız.

Peki, ikinci defa karşılaşılan bir kişiye nasıl ismiyle hitap edebiliriz? Bağdaştırma tekniğinde, adını bize ilk kez söyleyen bir insanın ismini, hayatımızdaki veya geçmişimizdeki tanıdık benzer bir adla bağdaştırmamız esastır. Örneğin; adının “Sinem” olduğunu söyleyen bir kişinin adının okuldaki çok sevdiğimiz resim öğretmenimizin ismiyle aynı olduğuna dikkat ederek bağdaştırmamız veya isminin ”Emre” olduğunu söyleyen birinin hemen şarkıcı “Emre Altuğ” ile bağdaştırılması gibi.

Amacımız bağdaştırmak ve bir kenara koymaktır. Burada iki önemli nokta vardır. İlk olarak bu bağdaştırma işleminin ille de mantıklı bir çerçevede yapılıyor olması gerekmiyor. İkinci olarak da bu bağdaştırmanın 0, 5 ila 10 saniye içinde yapılması gerekiyor. Yani daha sonraya erteleme gibi bir şansımız yok.

Çağrışım : Bu yöntem doğum günleri, evlilik yıldönümleri gibi özel günleri hatırlamada kullanılır.Çağrışım yapacak şekilde ismin ve tarihin kodlanması gerekir. Örneğin; Arkadaşınız Nazan’ın doğum gününün 11.06.1987 olduğunu öğrendiniz. Hemen o an zihninizden Nazan 116 diye kodlayın. Anne ve babanızın evlilik yıldönümleri 21.02.1967 ise bunu zihninizden Ailem212 diye kodlayın.

Hikayelendirme: Bu yöntem bellekte saklanılması istenilen tüm bilgiler için kullanılabilir. Bağdaştırma tekniğinde olduğu gibi burada da mantıklı bir seyir izlenmesi gerekmiyor. Örneğin; OKS’de soru çıkan Fen Bilgisi dersindeki ‘Canlıların Çeşitleri’ konusundaki “Hayvanlar” konusunu hikaye yöntemi ile işleyelim.

Bir ormanda kurbağa, memeli hayvanlar, kuşlar, balıklar ve sürüngenler hep birlikte yaşıyordu. Ormanda lider seçimi yapılacaktı ve her türün kendi grubundan bir aday göstermesi gerekiyordu. Önce Kurbağalar bir araya toplandılar ve adaylık konusunu konuştular. “Eğer lider biz olursak kurak yerlerde de bulunmamız gerekecek fakat biz kurak yerde yaşayamayız. Zaten kışı da toprak altında geçiriyoruz. Ormana nasıl hakim olacağız?” diye birbirlerine sordular. Üstelik dişleri de yoktu ve yumurtlayarak çoğalıyorlardı. Bu özelliklerin lider olmak için hiç de uygun olmadığına karar vererek aday olmaktan vazgeçtiler.

Kuşlar bir araya toplandılar. Ötücü, yırtıcı, perde ayaklı, uzun bacaklı, koşucu, evcilleşmiş, tırmanıcı kuşlardan ayrı ayrı kuşlar temsilci olarak katıldılar ve adaylık konusunu görüştüler. Dişsiz olmaları onlar için de dezavantajdı. Avantajları belki gagalı olmalarıydı ama o da beslenme şekillerine göre değişiyordu. Ayakları birbirinden farklıydı. Kalpleri dört odacıklıydı ve bu yüzden çabuk heyecanlanıyorlardı. Solunumlarını akciğerlerinden yapıyorlardı ve uzun kemiklerinin içine kadar uzanan hava keseleri vardı. Uçmaları ormanı havadan kontrol etmelerini sağlıyordu ama yerde kontrolü sağlamaları zordu. Bu yüzden onlar da adaylıktan çekildiler.

Balıklar bir araya toplandılar ve adaylık konusunda konuştular. Vücutlarının pullarla kaplı olması onları parıltılı ve gösterişli yapıyordu. Solungaçları ile solunum yapıyorlardı ve sualtında yaşamak zorundaydılar. Ne ön ne de arka ayakları vardı. Göğüs, karın, anüs, sırt, kuyruk bölgelerinde yüzgeçleri vardı. Bu yüzden diğer hayvanların sahip olduğu çoğu becerileri yapamıyorlardı. Yumurtlayarak çoğalıyorlardı ve yumurtaları suda dölleniyordu ki bu da onları suya daha da bağımlı hale getirmişti. Ormanda kontrolü sağlayamayacakları için onlar da adaylıktan çekildiler.

Sürüngenler bir araya toplandılar ve adaylık konusunu görüştüler. Vücutlarının pul veya sert plakalarla kaplı olması ve zaman zaman deri değiştirmeleri onların dış görünüşlerini dikkat çekici kılıyordu ama soğukta uyuşuk, sıcakta hareketli olmalarını ve kış uykusuna yatmalarını bir liderde olmaması gereken özellikler olarak düşündüler. Kalpleri üç odacıktan oluşuyordu ve bu yüzden onlar da çabuk heyecanlanıyorlardı. Yumurtlayarak çoğalıyorlardı fakat kuluçkaya yatmıyor ve yavrularına ilgi göstermiyorlardı ki bu davranışlarının örnek olunacak bir özellik olmadığını düşündüler ve bu yüzden adaylıktan çekildiler.

Memelilerin hem çeşitleri hem de popülasyonları çoktu. Otla beslenen, etle beslenen, kemirici, uçan, yüzen memeliler tek aday gönderdi ama otçul memeliler aday gönderirken zorlandılar çünkü keçi, kuzu, inek, eşek, at, zürafa, geyik, deve, su aygırı, domuz bu türün üyeleriydi ve hepsinin ayrı ayrı özellikleri vardı. Yüzen memeliler suda yaşamak zorunda olduklarından, uçan memeliler ise uçtukları için yarış başlamadan kaybetmişlerdi. Geriye etoburlar kalmıştı. Aralarında güç denemesi yaptılar. Kedi, köpek, tilki, aslan, kaplan, ayı aşama aşama yarıştılar. Yarışmayı aslan kazandı ve ormanın lideri oldu.

İşte size başka bir örnek;

1-Kız 6-Pabuç

2-Oynuyor 7-Şapka

3-Bebek 8-Dingil

4-Entari 9-Teker

5-Çorap 10-Araba

Bu şekilde bir sıra verildi ve 1 dakika içinde ezberlemeniz istendi. Verilen süre içinde bunu nasıl ezberleyebiliriz? Şöyle bir hikaye oluştursak nasıl olur?

“Bir KIZ OYNUYOR BEBEĞİ ile; ona bir ENTARİ, sonra da ÇORAP, PABUÇ, ŞAPKA giydiriyor ve bebeğini DİNGİL’li ve bir TEKER’i eksik bir ARABA ya oturtuyor.”

Daha kolay oldu değil mi?

Bu yöntemlerle bilgileri, hem daha kolay hem de daha az zaman harcayarak belleğimizde saklarız. Bellek teknikleri sadece sınava hazırlanan öğrencilerin bilmesi ve kullanması gereken teknikler değildir. Hayatın her yönünde kullanılabilir. Haftaya dizinin son yazısı olan ‘Bellek Geliştirme Teknikleri’ ile sizlerle birlikte olacağım. O vakte kadar bu gün öğrendiklerinizi uygulamaya koymanızı dilerim. Sevgi ve bilgiyle kalın…