Tarihten portreler, Fatma Aliye Hanim

Fatma Aliye hanim 9 ekim 1862'de istanbul'da dogdu, meshur Ahmet Cevdet pasa (1) ve Adviye hanimin kizidir. Turk edebiyatinin ve islam cografyasinin ilk kadin romancisi sayilir (2) agabeyi sedat bey sayesinde ve ozel hocalardan aldigi derslerle kendini edebiyatta gelistirmistir.

Kendisi 17 yasindayken unlu Gazi Osman pasanin yegeni kolagasi Faik beyle evlendi, 4 kiz cocuklari oldu (Hatice, Ayse, İsmet , Nimet ) esi Faik beyin musadesiyle ceviriler yapti. İlk cevirisi 1889 da George Ohnet'in "Volonte" isimli eserini MERAM adiyla yayinladi ve imzasini " bir Hanim" olarak atti. Bu basarisindan dolayi babasinin dikkatini cekti, fikir tartismamalarina katildi, edebi sohbetlerde dikkati cekti ve unlu Ahmet midhat pasa tarafinda cok ovuldu ve hatta manevi kizi ilan edildi.

Hayal ve Hakikat isimli romanini Ahmet Mithad efendiyle birlikte yazdi, daha sonra MUHADARAT isimli romanini kendi adiyla yayinladi. Bu romaninda bir kadinin ilk askini unutamayacagi inancini curutmeye calisti, Halep'te yasamina tanik oldugu bir kadini UDI isimli romaninda anlatti. Resat Nuri guntekin bizzat kendisi edebiyata ilgisini guclendiren romanlarda fatma Aliye'nin UDI romanindan etkilendigini dile getirmistir.

Eserlerinde kadin gozuyle evlilik, esler arasindaki uyum, ask ve sevgi kavrami, birbirini taniyipta evlenmenin onemini isleyen fatma Aliye hanimin diger romanlari ""refet, Enin, Levahiyi-hayat" adlarini tasir. Kendisi edebi eserlerinin yanisira "kadin sorunlariylada" cok ilgilenmis ve faaliyetlerde bulunmus ve bazi gazetelerde makaleler yazmistir. 1893 yilindaAhmet mithad efendi tarafindan yazilan " bir Osmanli kadin yazarin dogusu " (3) yayinlanmistir, bu eser Fatma aliyenin ona olan mektuplarinin bir derleme calismasidir.

Fatma Aliye hanimin diger ugraslarindan biride YARDIM cemiyetleriydi, 1897 yilinda bu amacla "" NISVANI OSMANIYE IMDAT CEMIYETI "" isimli dernegi kurdu, bunun amaci ihtiyac sahibi asker ailelerine yardim amaciydi.

Bu dernek resmi ilk kadin derneklerinden birisidir ve osmanlida ilk sivil toplum kurulusunun baslangicidir, ayrica kendisi "" HILALI AHMER " (4) cemiyetinin ilk kadin uyesidir, 1914 senesinde " Ahmet pasa ve zamani " isimli eseri onun son calismasi olmustur. bu romaninda mesrutiyet sonrasi siyasal yasami konu etmistir ve bazi tepkilere maruz kalmistir.

Fatma Aliye Hanim 13 temmuz 1936 senesinde istanbul'da vefat etmistir, mezari Ferikoy'dedir. Diger yapitlari soyledir:: Namadarani zena-i islamiyan (unlu ilsam kadinlari) ve tercuman-i Ahvali felasife (felsefecinin yasamlari)1900 gunumuzde Fatma Aliye Hanimin genis bir biyografik calismasi sayin Fatma Karabiyik Barbarosoglu tarafindan "" UZAK ulke- Fatma Aliye (2007) isimli kitap yayinlanmistir, meraklisina onemle tavsiye ederim. babasindan kalan mirasinin hemen hemen hepsini evden kacan kizi ve rivayete gore hiristiyan rahibe olan kizi nimeti bulmak icin harcamistir, maalesef tum aramalara ragmen yasaminin sonuna kadar kizini bulamamistir, uzuntusunden cok hasta olmustur. 1936 senesinde son nefeseinde bile kizini sayiklayip hayata veda etmistir.

(1) .. Ahmet Cevdet Pasa unlu bir Osmanli devlet adami ve ayni zamanda tarihci'dir, TARIH-i CEVDET isimli eseri akademik cevrelerde ok onemlidir..
(2) ..1877 senesinde ZAFER Hanim "" Ask'i Vatan "" isimli bir roman yayinladiysa da yazarin sadece tek romani oldugu icin 5 adet roman yayinlayan Fatma Aliye hanim bu yuzden ILK kadin romanci sayilistir..
(3).. "" Bir Muharrire-i Osmaniye'nin neseti ""
(4).. "Hilali ahmer" Osmanli KIZILAYI'dir..