TROMPETİN ÜSTADI GILLESPIE

Bu yazımda sizlere trompeti eline aldığı zaman trompete kimliğini bulduran, bizlereyse trompet böyle çalınır dedirten mucizevi insan Dizzy Gilespie’yi tanıtacağım. Kurbağa gibi şişirebildiği yanakları ile sevimli bir caz üstadıydı Dizzy Gilespie. Kenndine özgü ucu yukarı kalkık trompetine üflerken ensesi dahi şişiyordu.

John Birks "Dizzy" Gillespie (d. 21 Ekim 1917 - ö. 6 Ocak 1993) Cheraw, Güney Karolina doğumlu Amerikalı caz trompetçisi, vokalisti ve bestecisidir. Dizzy Gillespie Bahai Dinine mensuptu. Kendi adıyla anılan orkestranın şefliğini yaptı. Charlie Parker ile birlikte Be-bop 'un ve modern cazın gelişimine önemli katkılarda bulundu.

Hayatı bebop tarihiyle özdeş olan ve karmaşık stili 1970`lerde Jon Faddis`in sahneye çıkışına dek taklit edilemeyen Dizzy, Roy Eldridge`den devraldığı virtüoziteye armoni ustalığını da ekleyerek caz tarihinin gelmiş geçmiş en önemli figürlerinden biri olmuştur. Cheraw, South Carolina`da doğan Gillespie, ailedeki 9 çocuğun en küçüğüdür. 4 yaşında piyano çalmaya başlar, 12 yaşında kendi başına trombon ve trompet çalmayı öğrenir. İdolü Roy Eldridge`i radyoda dinlediği gece caz müzisyeni olma hayalleri kurmaya başlar. Laurinburg, North Carolina`daki Laurinburg Institute`ta 2 sene burslu olarak eğitim gördükten sonra ailesiyle birlikte Philadelphia`ya taşınır ve 1935 yılında Frank Fairfax Orchestra`ya katılarak ilk profesyonel işini alır. 1937 yılındaysa Teddy Hill orkestrasında Roy Eldridge`in yerine geçer; ilk kaydı olan "King Porter Stomp"u da burada yapacaktır. Orkestrada geçirdiği kısa sürede bir de Avrupa turnesine katılan Dizzy`nin bu dönemini Teddy Hill`den dinleyelim: "Müzisyenlerimden bazıları, bu zıpırı da götürecek olursam grubu terketmekle tehdit ettiler. Ancak genç Dizzy`nin bütün egzantrikliğine ve usandırıcı esprilerine rağmen grubun en mazbut üyesi olduğu ortaya çıktı. O kadar sıkı para biriktiriyordu ki, diğelerini kendisinden borç almaları konusunda yüreklendirdi. Büylece ABD`ye döndükten sonra işler kötüye giderse bir yerlerden geliri olacaktı."

Modern caza yaptığı katkılar yanında Afro-Küba cazının ortaya çıkışında da rol oynamıştır. Trompete virtüözlük derecesinde hakimdi; daha önce görülmemiş derecede kompleks armonik yapılar kullanarak kendi tekniğini geliştirmiştir. Beresi, eğik trompeti ve şişmiş yanaklarıyla, eski akımlara aşina dinleyicilerin çoğunlukla saldırgan bulduğu Bebop’un popülaritesini artırdı. Kazara önemli derecede eğilmiş olan trompetinin yeni tonunu beğendiği için o şekliyle çalmaya devam etmiştir. Tekniğiyle kendisinden sonra gelen birçok trompetçi üzerinde etkili oldu.