Türkçede sözcük

Sözcük, anlatımın en küçük birimidir. Tek başına anlamlı olan (kavram birim), olmayan (görev birim) sözcükler tümce içindeki kullanımlarıyla gerçek kimliklerini ortaya koyar. Bunun için sözcükleri incelerken tümceden yola çıkmamız gerekir.

Örneğin,

Oğlum için kitapçıdan kitap aldım.

Bunun gibi, duygu ve düşünceler de bu bölüme girer.

Birinci tümcede “oğlum, kitap, kitapçı, kalem” bir nesnenin karşılığı olarak kullanılan anlamlı sesbirlikleridir. Yüklem olan “al- / aldım” anlamlı olup kılış bildiriyor. Tek başına anlamı olmayan “için”  sözcüğü “oğlum – aldım” sözcükleri arasında anlam ilgisi kuruyor.

İkinci tümcede “gibi” anlam ilgisi, “ve, de” sözcükleri de szöcükler arası bağlantı kuruyor.

Bu örneklerden çıkardığımız sözcük özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

Anlamı ya da görevi olmak,
Dil, daha doğrusu söz içinde tek başına kullanılabilmesi,
Bir ses birleşiminden oluşması,

Sözcük, anlamı ya da görevi olup dil içinde tek başına kullanılan sesbirlikleridir.

SÖZCÜK TÜRLERİ

Dil içinde kavram ya da görev birimi olarak sekiz tür sözcük ayırt edilir. Bu sekiz tür sözcük, dilbilgisi kaynaklarında “sözcük türleri” olarak adlandırılır.

Dilde kavram bildiren sözcüklerle  nesne, biçim, olgu, durum ve devinimler dilde anlatım bulur. Sözcüklerin bazıları ise temel kavramı yansıtmazlar. Buna göre dilde sözcükler ikiye ayrılır:

Kavram Bildiren Sözcükler

Ad
Önad
Belirteç
Adıl
Eylem

Yardımcı Sözcükler

İlgeç

Bağlaç

Ünlem

Sözcük türlerini yaptıkları işlevlerden dolayı şöyle de adlandırabiliriz: *

Asıl sözcükler

Ad
Eylem

Uydu Sözcükler

Önad
 Belirteç

Gölge Sözcükler

Adıl
Ünlem

Söz Ulakları

İlgeç
Bağlaç

* Sıddık Akbayır, Cümle ve Metin Bilgisi, Peyem Yayıncılık
    5. Baskı