- Kategori
- Dil Eğitimi
TÜRKÇENİN DÜZENEĞİ
*
Her dil bir kurallar dizini içinde birimlerini oluşturur. Dil düzeni dilin çok yönlülüğü ile işlerlik kazanır.
İnsan beynine dayanan bu etkinlik duyduklarımızın, okuduklarımızın bildiğimiz göstergelerle eşleşmesi sonucu çok yönlü bir anlatıma dönüşür.
Örneğin,
nesnenin göstergeye dönüşmesi soyutlaşmayı,
göstergenin nesneye dönüşmesi somutluğu sağlar.
Dilin çok yönlülüğü anlatımlarda kendini gösterir.
Dilin parçalı (ek,kök),
parçalar üstü (vurgu, ton)
özellikleri dilin çok yönlülüğünde önem taşır.
Kimi parçaları daha baskılı okuyarak anlam değişikleri sağlayabiliriz.
Dilde ses bilim dilin dış yönü, dil sesleridir.
Ses birleşimleri düzeniyle sözcük oluşur.
Ses birleşimleri ikili diziliş düzeniyle sesbirimi, biçimbirimi dilin kuruluşunda gerçekleştirir.
Bu oluşumda yeni anlamlar, ses düşmeleri, değişimleri gerçekleşir.
Sözcükleri okumada vurgulama, tonlama ile yeni anlamlara ulaşırız.
Biçim birim sözcüğe yeni anlamlar yükler.
Örneğin,
bir kutu, adamın bir-i, bir-i-s-i, bir bir vb
“Bir” göstergesi yepyeni anlamlarda kullanılıyor.
Sesbirim anlam ayırt edici özellikler taşır.
Örneğin,
kış, kuş
(-ı ) , ( -u ) sesleri anlam ayırt edici
Vurgu son hecede olursa :
yap ma : yapay
yaz ma : elle yazılmış
kaz ma : araç
ka zan : yer adı
or du : yer adı
sirke ci : sirke satan
Vurgu ilk hecede olursa :
Özel ada dönüş
Ka-zan,
Kes-kin,
Pa-zar,
Çeş-me,
Bayındır,
Yatağan
*
yaz ma : olumsuz buyuru
or du : asker
kaz ma : olumsuz buyuru
Dilin biçim birimi Türkçede kök-ek , sözcük + sözcük gerçekleşir.
taş-lık, ev-li, o-n-lar, söz-lük (lik) - sel
iyi-lik boya –n- ocak – çı (-cı) diz – gi - sel
Dilde deyimler, kalıplaşmış öğeler çeviriyi gerçekleştirmede zorluk çıkarabilir. Bu durumda sözcüğün gerçek ve değişmece anlamları ayrı ayrı değerlendirilmeli.
Sen yüzüne sürgün olduğum kadın (Cemal Süreya )
Ben sana mecburum ( Attila İlhan )
Tüm bu yaratımlar Türkçenin yaratıcılığı özelliğiyle açıklanabilir.
- Toplam blog
- : 1064
- : 732
- Kayıt tarihi
- : 24.03.12
Türkay KORKMAZ, umuda yolculuğu ertelemez. Mermeri delenin damlanın sürekliliği olduğunu bilir. Y..