- Kategori
- Bilim
Türkiye'nin aydınlık geleceği gençliğin nitelikli eğitimine bağlıdır
Mikorizal İnfeksiyonun Bitkilerin Besin Elementleri Alımı ve Verimine Katkısı
Normal koşullarda toprakta bitkiler tarafından besin elementlerinin alınabilir miktarı az ve aynı zamanda çeşitli interaksiyonlardan dolayı da çoğu zaman ortam koşulları tarafından sınırlandırılmaktadır. Fosfor, çinko ve demir toprakta bitkilerce alımı yavaş olan besin elementleri olup bu durum mikroorganizma popülasyonu, özellikle de mikorizal mantar, rizosfer pH`sındaki değişimler ve bitki kök büyümesi tarafından etkilenmektedir (Ortaş ve ark., 1996).
Mikoriza bitkinin kuraklığa karşı dayanıklılığını da artırabilir, bu artış ya direkt hifler aracılığı ile veya mikorizanın bitki fizyolojisi ve morfolojisi üzerinde yaptığı değişikliklerden kaynaklanan kök büyümesi veya kılcal kök oluşumu ile ilgilidir (Davies ve ark., 1992). Mikoriza ayrıca toprakta agregasyonu teşvik etmek suretiyle arazi ıslahı ve erozyon kontrol programlarıyla bağlantılı olarak toprak ekolojisi için de yararlı olmaktadır (Abbott ve ark., 1992).
Ticari fidanlıklarda ve seralarda inoküle edilmiş ve yüksek dozda fosforla gübrelenmiş bitkiler çoğunlukla mikorizal mantarlarla infekte olmaktadır. Ayrıca toprağın bitkilerce alınabilir P düzeyinin yüksek olması durumunda mikorizal oluşumun engellenmesine bağlı olarak Zn alımını azaltan bir negatif P X Zn interaksiyonunun varlığı da bilinmektedir. Bitki türlerinin ihtiyacına göre belirli bir P düzeyine kadar kök infeksiyonu artmakta bu noktadan sonra ilave edilen her P miktarı bitkinin mikoriza ile olan infeksiyonunu azaltmaktadır (Tinker, 1980; Ortaş ve ark., 1996a, ve d). Toprakların P düzeyi yüksek olduğu zaman mikorizal mantar aktivitesi azalmaktadır. Bunun nedeni, ya kökler infekte edilmemektedir veya infeksiyon sağlansa bile besin elementi sağlanamamaktadır.
Doğal mikoriza infeksiyonunu yönetimi için turunçgillerde toprağın fosfor düzeyi ile kök kolonizasyonu yüzdesinin bilinmesi gerekmektedir. Mikorizanın toprakta bulunuşu, bitki kökleri için deki oluşumu ve aktivitesi toprak verimliliği tarafından önemli ölçüde etkilenmektedir; özelikle de ortamın P konsantrasyonuna bağlı olarak (Kitt ve ark., 1988). Birçok tarımsal yönetim sistemleri, örneğin pestisit uygulaması, ekim nöbeti ve toprak işleme yöntemi mikorizal infeksiyon oranını etkileyebilir (Bagyaraj, 1991; Bolan 1991 ve Sieverding, 1991). Bu anlamda mevcut bahçeler uygun tarım teknikleri ile besin elementlerinden daha iyi yararlanabilirler.
Mikoriza mantarı toprakta bitkilerce alımı yavaş olan besin elementlerini özellikle de fosforu kontrollü koşullar altında 3-5 kat artırdığı seralarda yapılan denemelerle belirlenmiştir (Mosse, 1981). Değişik araştırma gruplarınca yapılan çalışmalarda birbirini tamamlayan bir çok mekanizmanın varlığı ileri sürülmektedir. Mikoriza mantarı çok miktarda hif üreterek bitki kök yüzey alanını artırmakta ve kökten çok uzak bölgelerdeki besin elementlerini bu hifler aracılığıyla alarak bitkinin üst organlarına taşımaktadır (Bolan ve ark., 1987). VA mikorizanın rizosfer dinamiğini değiştirerek (özelikle rizosfer pH`sı) toprakta P alımını artırabileceğine ilişkin varsayımı son yılarda araştırmacıların ilgi odağı olmuştur (Ortaş, 1994, Ortaş ve ark., 1996).