- Kategori
- Basın Yayın / Medya
Yazılı basında haber türleri
Yazılı basının vazgeçilmezlerinden olan haberleri kategorilerine göre ayırdığımızda; karşımıza rutin, özel, beklenmedik, soft ve hard haberler çıkar.
RUTİN HABERLER
Kaynağı, yeri, zamanı belli olan haberlerdir. Haber merkezine ya da haber ajansına önceden belli olarak doğrudan gelen haberler bu haber türüne en iyi örneklerdir. Sportif karşılaşmalar, siyasi parti toplantı ve kongreleri, TBMM’de yapılacak oturumlar, beyanatlar saat ve tarih açısından belli olduğundan habere önceden hazırlık yapmaya elverişlidirler.
ÖZEL HABER
Muhabirlerin kişisel çabaları aracılığı ile bazen çok kısa süre içerisinde bazen de çok uzun bir süreç içerisinde yaratılan genellikle ses getiren çalışmalardır. Özel haberin niteliği kimsede olmayan “tek” unvanını taşımasıdır. Özel haberler muhabirlerin çabalarıyla yaratıldığı gibi, halk gözünde güvenilir bulunan bazı gazetecilere yapılan ihbarlarla da özel haber yapmaya elverişli kaynaklara ulaşılabilir.
Özel haberleri daha fazla olan gazete ve muhabir okuyucu gözünde güven ve önem kazanır.
BEKLENMEDİK/SPONTANE HABER
Aniden beklenmedik bir biçimde ortaya çıkan savaş, trafik kazası, deprem, sel, heyelan, zamansız bir açıklama, siyasi bir gelişme, önemli birinin vefatı gibi durumlarda gerçekleştirilen haberlerdir.
Önceden kestirilemeyen ancak haber kokusu sezilen kimi durumlarda deneyimli gazeteciler duyumlardan yola çıkarak oluşabilecek durumu yakından ve yerinden servis ederek diğerlerine göre öncelik sağlayabilir. Örneğin ABD’nin Irak’a gireceği önceden belliydi fakat harekât tarihi ve saati netleşmemişti. Bu gibi benzer durumlarda takipte olmak bazı avantajlar sağlayabilir.
Aynı zamanda uluslararası haber ajansları eşik bekçiliği yaparak kendi ülkesi adına taraf tutma eğilimi gösterirler. Irak’tan yayın yapan İhlas Haber Ajansı ABD güçlerinin eylemlerini aktarırken Türkiye lehine yorumlamalarla haberi servis etmiştir. Tüm dünya yayınlarında flaş olarak yayınlanan haber Türk ajansının aktarımı ile en küçük bir değişikliğe uğramadan Türkiye çıkarları doğrultusunda yayınlanmıştır. Bu tip haberlerde detaya girmek kadar ülke çıkarlarına dikkat etmekte önemlidir.
YUMUŞAK (SOFT) / SERT (HARD) HABER
Genellikle araştırma ağırlıklı, uzun süreçli belgesel ya da yazı dizisi kıvamında yayınlanan ciddiyete sevk eden haberler sert haber olarak nitelendirilir. Halkı gündemden uzaklaştıran astroloji, yemek, moda, magazin, kadın ve sağlık gibi kategorilerde yer alan haberler ise yumuşak haber olarak adlandırılır. Bu haberler gündemden uzaklaştırırken, insanları oyalama görevi görür.
HABERDE KISALTMA YA DA SÖZCÜK SAYILARI
Haber yazımı esnasında gereksiz kelime ve söz gruplarının olması okuyucu haberden uzaklaştırır. Ayrıca 150 kelimede bir ara başlık verilerek okuyucu rahatlatılmalıdır. Ara başlıklar yazıda trafik polisi görevi görür. Okuyucu ya bir başka habere yönlendirir ya da habere devam etmesini sağlar.
Haber içeriğinde bir kısaltma kullanılacaksa önce bir defa uzun biçimde verilmelidir. Örneğin Ege Üniversitesi yerine E.Ü yazılırsa, bu Kayserili bir okuyucu için Erciyes Üniversitesi, İzmirli bir okuyucu için Ege Üniversitesi anlamına gelebilir. Böyle bir karışıklık yerine haber başında “Ege Üniversitesi (E.Ü.)” yazılarak okuyucuda algılama sağlanmalıdır.
Okuma ve yazma dili arasındaki farklara dikkat edilerek dil üzerinde önemle durulmalıdır.
Ahmet Buğra TOKMAKOĞLU
abtokmakoglu@mail.ege.edu.tr
- Toplam blog
- : 430
- : 2186
- Kayıt tarihi
- : 18.06.07
20 Nisan 1989'da İzmir'de doğdu. İlköğretim ve lise öğrenimini Karşıyaka'da tamamladı. 20..