Mlliyet Milliyet Blog Milliyet Blog
 
Facebook Connect
Blog Kategorileri
 

11 Mayıs '08

 
Kategori
Ben Bildiriyorum
Okunma Sayısı
4317
 

Yazarken ya da konuşurken yani bağlacını sık kullanıyor musunuz?

Yazarken ya da konuşurken yani bağlacını sık kullanıyor musunuz?
 


Günlük konuşma veya yazı dilinde yani bağlacını sık kullanıyorsanız, karşınızdaki kişi düzgün ve etkin cümleler kurmayı beceremediğinizi düşünebilir.

Farklı bir şekilde söylersek; yaygın kanıya göre, bir kişi günlük konuşma ya da yazı dilinde yani bağlacını sıklıkla kullanıyorsa, o kişi düşündüklerini aktarmada yetersizdir. Yetersizdir ki; kendisini ifade edebilmek için, yeni kuracağı cümle ile önceki kurduğu cümle arasında anlam rabıtası sağlamak için yani bağlacından faydalanmıştır.

Kaldı ki altı hassaten çizilecek nokta, yani bağlacını kullanan kişi de durumun büyük ölçüde farkında olmayabilir. Çünkü cümlesini kurmuş, ancak anlatmak istediğini anlaşılır bir şekilde aktaramadığını hissettiği için, ister istemez yani yi kullanmıştır.

Bugün çok çirkin bir manzara ile karşılaştım yani ne bileyim, ömrüm boyunca da unutacağımı sanmıyorum” cümlesi yerine, “ Bugün ömrüm boyunca unutamayacağım çirkin bir manzara ile karşılaştım" cümlesi daha etkili, kısa ve dinleyici açısından da daha fazla akılda kalıcıdır.

Ancak birinci uzun cümleyi kullanan kişi, sıkıntısını anlatmakta yetersiz kaldığı için yani bağlacına ihtiyaç duymuş ve önce kullandığı cümle ile aradaki rabıtayı bu sayede sağlamıştır.

Yani bağlacını sık kullanmak, bir yetersizliğin ifadesidir dedik ancak farklı iki özel duruma dikkat çekelim.

Birinci durumda, cümleyi kuran kişi söylemek istediklerini tüm çıplaklığı ile ilk anda söylemek istememektedir.

Çekinmektedir.

Söyleyeceği şeyin karşı tarafta deprem etkisi yaratacağını biliyor olması, gerçekleri tüm çıplaklığı ile aktarmasına mâni olmaktadır.

Yoksa kişi istediği cümleyi rahatlıkla kurabilecek kapasite ve yeterliliğe sahiptir.

Eşinden ayrılmak istediği hâlde çekindiği için açıkça söyleyemeyen birisi, mevzunun eşi nezdinde tusunami etkisi yaratacağını biliyordur ve bu durum, gerçeği, boşanma talebi gerçeğini doğrudan aktarmasına mâni olmaktadır.

İmdada ne yetişir ? Önemsiz gibi görülen ve sanılan yani.

Lafın doğrusu ve asıl söylenmek istenen "senden boşanmak istiyorum" iken, cümle dansöz kıvraklığında dolandırılır ya da uzatılabilir. Sözgelimi şu hâle gelebilir : "Farkındaysan artık hiç bir şey eskisi gibi değil, yani önceden her şey çok daha iyiydi"

Yukarıdaki cümlede yani bilinçli olarak seçilmiştir. Bir diğer deyişle, yani bağlacı, meşhur atasözümüzdeki "ağızdaki bakla" ile eş değerdedir.

Kişi ağzındaki baklayı çıkarmamak ya da hemen çıkarmamak için bağlaç olan yani ye sarılmıştır ki, yani burada dilbilgisindeki bağlaçtan öte, denizdeki can simidi fonksiyonunu üstlenmiştir.

Yani bağlacının tercih edilmesinde ikinci ve son duruma gelince...

Bu durum; yukarıdakilerin tamamen aksine, aktarılmak istenen mesajın, ifade edilmek istenen düşüncenin altının çizilmesi, pekiştirilmesi adına kullanılan yani dir.

Burada cümleyi kuran, dile hakimdir ve onu profesyonelce kullanır. Bir cümleyi aynı kalitede ve hafızalarda iz bırakacak biçimde birden fazla şekilde kurabilme yeteneğine sahip olduğundan, ilk kurduğu cümlenin ardından, aynı kalitede ikinci cümlesini de ekler.

Yani nin tercih edilmesinin ne ilk durumdaki yetersizlikle, ne de ikinci durumdaki düşünceyi aktarırken duyulan tereddütle ilgisi vardır. Yani kişi işi biliyordur.

O kadar.

Sabrın sonu ile

Önerilerine Ekle Beğendiğiniz blogları önerin, herkes okusun.

 
Tıklayın, siz de blog yazarı olun! Aklınızdan geçenleri paylaşın!
 
 

Yazınızdaki 'yani' leri, ben,'Yahni' gibi gördüm ve o niyetle ağız sularımı içime akıtarak bir yemek tarifidir bu diye diye yazının sonuna geldim.Bir de baktım ki, bizim yahni,oluvermiş 'yani' O kadar güldüm ki kendime,koltuktan düşüyordum. Affederssiniz.Yahni yemeğini çok severim de... Sevgili dost. Eminim ; dahi manasına gelen de-da'ları da, ayrı yazmak için ,böylesi güzel makalelerle okul çağında aydınlatılsaydık,o malum hatalara bu günlerdeki gibi hiç düşülmemiş olurdu.Ben öyle düşünüyorum. Hem konuşma dilinde,adım ADIM MAKSADA YAKLAŞMAK İÇİN ACELESİ OLMAYAN CÜMLE KALIPLARI İLE KONUYU AYDINLATIRKEN,HİÇ SIKMADAN MERAMINIZI ANLATMIŞSINIZ.(Yanlış tuşa basınca böyle harfler irileşiyor.Vaktim yok,silip yenisini yazamadım. İyi ettiniz de yazdınız bunları. Dil konusunda pek titiz bloggerlerimiz vardır bu sitede.Yakında tanışırsınız.Pirmete uyanık adam.Hemen bulmuş sizi bakın.Bu vesile ile başarı dileklerimi sunarım.Ha,unutuyordum.Bazı cümlelerrde kelimeler mavi renge boyanmış. Nasıl

Muzaffer Cellek 
 01.06.2008 18:48
Cevap :
Muzaffer Bey, bizler her gün yazı işleriyle uğraşan kişiler olarak birtakım hatalar yapıyorsak, (de-da) izahını yaptığınız gibi, okullardan diploma alan ama iyi eğitim alamamış birçok gencimiz, kimbilir ne hatalar yapabileceklerdir. Hele fikir ve edebiyat dünyasından uzak iseler. İronik yaklaşımınız, uzun yorumunuz için teşekkürler. Son cümlenizde belli ki yer kalmamış ve Nasıl ile bitmiş. Mail adresinizi bana ulaştırırsanız size işin detayları hakknda kapsamlı bir dosya gönderebilirim. Görüşmek dileğiyle.  07.06.2008 18:25
 

anlatış tarzın bir öğretmen gibi.. zaten öğretmensin bliyorum da.. hoş.. çok hoş.. bizler lafı fazla uzatmayı sevmeyiz bilirsin.. patt!! diye lafımızı söyleriz..yaani...:))) teşekkürler örtmenim.. sabrın sonu ile...

sema öztürk 
 15.05.2008 13:41
Cevap :
Semacığım teşekkürler. Hâni mesleğim öğretmenlik değil ancak bu titri yakıştırman beni onore etmiştir.**Yani öyle işte.:)  19.05.2008 0:20
 

Sifreniz ikinci paragrafin basinda. Iki yer daha saptadim, ama bunlar istem disi galiba (Birinde gizli, ötekinde acik "yani" parafrazi var). Bu jimnastik dersi icin tekrar tesekkürler. Sevgilerimle.

pirmete 
 12.05.2008 11:53
Cevap :
Madem öyle ben de açıklıyorum: (lütfen şifreyi bulan benim için vay ukalaaa demesin lütfen...biraz da espri olsun diye yaptım. ) Herşey son paragrafta gizli. Bu arada daha da önemlisi ben yazıyı yazarken amacım o değildi. Çünkü 'yani' bağlacını ihtiyaç duyulduğu için kullandığım ilk ve tek yer orası... Bir önceki cümle ile de bağlantı kurulursa ve yazı baştan itibaren bir de o gözle okunursa sanırım cevap bulunur. Yorduğum için kusura bakmayın..Ziyaretiniz için de teşekkür ederim.  12.05.2008 12:59
 

Yazınızı çok beğendim. Anlatımınız gerçekten çok başarılı. Saygılar...

yelda kanca kocabaş 
 12.05.2008 11:44
Cevap :
Hiç şüphesiz Dilbilim kategorisindeki bir yazımıza edebiyat hocamızın icazet vermesi bizleri onurlandırmıştır. teşekkürler  12.05.2008 12:59
 
Facebook hesabınızla yorum yapın, daha çabuk onaylansın!
 
Toplam blog
: 264
Toplam yorum
: 1368
Toplam mesaj
: 195
Ort. okunma sayısı
: 1872
Kayıt tarihi
: 08.01.07
 
 

Kabataş Erkek Lisesi Matematik (1992) Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Mak..

 
 
Yazarı paylaş
  • Tümünü göster