- Kategori
- Sinema
''Mustafa'' filmi ile ilgili eleştiriler ne kadar haklı?

Bütün dünyada yüzyılın lideri seçilen tek lider:Atatürk
''Mustafa'' filmi gösterime girmeden eleştiriler almaya başladı. Bir çok eleştiri, filmi izlemeyenlerden geldi üstelik. Bu kizim kötü bir huyumuz galiba. Kulaktan duyduklarımıza inanmak ve duyduklarımızı görmüş gibi yaymak. Hatta bazen kraldan çok kralcı olmaya bayılıyoruz.
Filmi izleyenlerin bir kısmının tepkileri olumlu. Ulusal konularda hassas olanlar, filmden beklentilerini bulamadıklarını ifade ederken; bir kesim, filmin kasıtlı yapıldığını, Atatürk'ü küçük düşürme amaçlı olduğunu belirtiyor.
Duyarlı bir başka kesim ise, günümüz koşullarında böyle bir filmin tarihe sadık kalınarak yapılması gerektiğini, filmde kişisel kanaatlerin öne çıkarıldığını, Millet'in hassas olduğu konuların yarım ifade edildiğini, bunun özellikle çocuklar üzerinde Atatürk hakkında olumsuz düşünceler oluşmasına neden olabileceğini söylüyorlar. Bu kesimin bir başka kaygısı da farklı anlamalara neden olabilecek bu ifadelerin bölücü ve gerici kesim tarafından aleyhte kullanılabileceği.
Filmle ilgili eleştirileri aşağıdaki başlıklarda toplamak olası:
1. Mustafa'nın karga kovalamaktan başka bir şey yapmadığı görüntüsü verildiği.
Kanımızca biraz haksız eleştiri. Zira o karga kovalama eylemi hepimizin okuduğu tarih kitaplarında yazılı değil mi? İlk bunu okumadık mı hepimiz? Üstelik film karga kovalayarak bitmiyor ki. Koca bir tarih yapan lider Atatürk'ü anlatmıyor mu?
2. Özel hayatına fazla yer verildiği, karı, kız düşkünü şeklinde sunulduğu.
Özel hayatına fazlaca girildiği doğru. Ama hangi erkeğin delikanlılığında, hayatında kadınlar yok. Önemli olan ahlaklı bir insan olduğu. Ahlaklı insan olma özelliği öne çıkarılsaydı daha uygun olurdu şüphesiz. Karı, kız düşkünlüğü vurgusu ise filmde yok.
3. Padişah Vahidettin'in Mustafa Kemal'le görüşmesinde ''Paşa vatanı kurtarabilirsin'' deyip konuyu orada bırakmak, sanki Padişah Kemal'i ülkeyi kurtarmak için görevlendirmiş izlenimini veriyor ki bu önemli bir yanılgıya neden olur. Tarihi hata olur.
Padişah Vahidettin'in Mustafa Kemal'in Anadolu'ya gönderilmesine razı olma nedeni, öncelikle O'nu İstanbul'da tehlikeli görmesi ve uzaklaştırmak istemesidir. İkinci olarak da Anadolu insanı üzerinde çok olumlu izlenimler bırakmış bir komutan olarak, Anadolu'da özellikle İngiliz kontrolundaki bölgelerde halkın rum ve ermeni çetelerine ve İngilizlere karşı ayaklanma hareketlerini durdurabileceğine inanmasıdır. Kemal'in halkı ikna edebileceği duygusuna sahiptir çünkü. Ayrıca Vahidettin'in vatanı kurtarmak duygusu İstanbul ve Payitahtın İngiliz işgalinden kurtarılmasından ibarettir. Mustafa Kemal, İngilizlere karşı oluşan isyanları bastırırsa İngilizlerin işgalinden kurtulacağını sanmaktadır Padişah. O anlamda ''vatanı kurtarabilirsin'' demiş olabilir. Öyle olsa, vatanı kurtarsın diye gönderdiği bir komutanı, daha sonra gerçekten vatanı kurtarıyor diye görevden azletmek ister mi, idam fermanı çıkartırır mı?
4. İçki ve sigara içişinin öne çıkarıldığı.
Mustafa Kemal'in en yakınında olanlar, çalışırken içki içmediğini; memleket konularının görüşüldüğü sofralar oluşturarak burada herkesin fikrini rahat ve açıkça ifade edebilmesini sağlamak amacıyla içki ikram edildiğini, ancak hiç bir zaman aşırılığa izin verilmediğini anlatıyorlar. Ayyaş bir görüntü verdiğine tanık olanlar ise hiç yok. Sigara ve kahveyi uyanık kalabilmek, zihnini açık tutabilmek için biraz fazla kullandığı doğru. Ama burada da müptela olmak söz konusu değil. Üstelik yokluktan, yok olmaktan bir millet oluşturmak kolay mı sanılıyor? Üzerindeki sorumluluğu taşıyabilecek kaç lider var dünyada. Günümüzü geçiyorum. Bu nedenle bu konunun gerici, yobaz, Atatürk düşmanlarınca kötü amaçlı kullanılabileceği göz önüne alınmalıydı diye düşünüyorum.
5. Hilafetin, tekke ve zaviyelerin kaldırılışını çocukken yediği dayağın intikamını almak şeklinde ifade etmek, sadece tarihi saptırmak değil, büyük bir haksızlıktır da. Atatürk'ün inancının ne kadar kuvvetli olduğu, dinimize ne kadar önem verdiği tüm yaşantısını bilen yakınları tarafından ifade ediliyor. İntikam duygusu ise onun gibi büyük insana yakışmayacak bir sıfat. Dinin kötüye kullanılmasına, hurafe ve safsataya, batıl inançlara, dinin siyasete alet edilmesine, baskı unsuru olarak kullanılmasına elbette karşı. Dinine sahip çıkan gerçek inançlı insanlardan da bu beklenmez mi zaten? İnsanlık tarihi en karanlık dönemlerini dinin kötüye kullanıldığı dönemlerde yaşamamış mı? Müslüman Arap Sultanının Hazreti Peygamberimizin mezarını yıkmasına karşı çıkan ve onu durduran Atatürk'ü dinsizlikle suçlamak akıl ve izanla bağdaşmamakta.
Atatürk'ün millet anlayışını yansıtmayan ve konuşmasından cımbızla alınmış bir ifade. Aynı konuşmada ''kürtlerin ayrı bir devlet kurmaları veya ayrıcalık verilmesi devletimizin mahfına sebep olur'' ifadesi vardır. Cümlenin tamamı ifade edilmezse böyle kolayca suistimal konusu ortaya çıkabilir. Kaldı ki tüm hayatını ''Türk Milleti'' kavramını oluşturma düşünce ve eylemi ile geçirmiştir. Tüm tarih ve dil çalışmalarının temel amacı, ''dil, din, ırk, renk, inanç ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin'' tek bir millet oluşturmak olmuştur. Atatürk, Kurtuluş Savaşını kazanan, Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran tüm vatandaşları eşit görmüş onlara saygı duymuş ve öyle davranmıştır. Bu vatandaşlar sadece türkler ve kürtlerden ibaret değildir.
Bugün ayrılıkçı, bölücü düşünce ve eylemlerde bulunanlar ve onları izleyenler bu hususu unutmamalıdır.
7. Atatürk'ün yalnız ve bitik gösterildiği düşüncesi.
Aslında tüm büyük adamlar yalnızdırlar. Onları anlayabilecek, hızına yetişebilecek insanlar azdır çavrelerinde. Bir de devletin yüksek kademesinde olanlar çevrelerini saranlar tarafından korunma amaçlı yalnızlaştırılırlar. Bu durum onların halktan uzaklaşmasına, kopmasına neden olabilir. Onun için Atatürk sık sık halkın arasına karışmış, en hastalıklı zamanlarında bile yurt gezileri yapmıştır. Yoksa dostları tarafından terkedilmiş, bitkin ve bitap olmamıştır. Filmde bu konu biraz hatalı ifade ediliyor.
Filmle ilgili kaygılara hak vermemek mümkün değil. Ama bütün bunlara rağmen ''Mustafa'' iyi bir film olmuş. İnsan Atatütürk'ü bize daha yakından tanıtıyor.
Filmi ve yapımcısını darağacına sürüklemek yerine hatalarını düzeltmek, eksikliklerini tamamlamak gerekir diye düşünüyorum.
Aydınlar, yurtseverler, Atatürkçüler daha iyilerini yapmak için kolları sıvamalı.