- Kategori
- Dünya
"Kömür ve buharın" saltanatından: "Petrolün" egemenliğine - 2
Aynen öyle oldu...Araya Amerika'yı da soktuk; saf saf ona, petrolden hisse vereceğimizi söyledik. Amerika tınmadı bile..
AMERİKA'NIN GÖZÜ, BAŞTAN BERİ OSMANLI'NIN "PETROL PINARINDA" İDİ...
Siyasi ve ekonomik çıkarlarını korumaya büyük özen gösteren Amerika, çıkar gördüğü her bölgede, şu veya bu şekilde, bu çıkarlarını korumak için kimsenin gözyaşına bakmamıştır...
Bu konuda, seçtiği bölgelerin başında gelen bölge de, zengin petrol kaynaklarının bulunduğu Anadolu'nun Güneydoğu bölgesi ve Kuzey Irak'tır.
* *
Amerika, 1917'de savaşa katıldıktan sonra, petrolün değerini daha iyi anlamış ve gözünü dünyanın diğer yerlerindeki petrol kaynaklarına çevirmiştir...
Amerika'nın, üzerinde durduğu konu, "Osmanlı toprakları üzerinde var olan hak ve imtiyazlarının devamını sağlamaktı. Bu toprakların, Türk yönetiminde kalması, bağımsızlığını kazanmış olması ya da başka bir devletin yönetimine geçmiş bulunması, bu amacın elde edilmesine engel olmamalıydı"(1)...Bu nedenledir ki Amerika, savaş sonrası yapılacak antlaşmanın, "Yeni Türkiye Hükümeti ile Amerika çıkarlarını hesaba katan bir antlaşma" olmasını istemiştir...
*
TÜRKİYE, LOZAN'DA, MUSUL'UN KENDİSİNE VERİLMESİNE YARSDIMCI OLMASI KARŞILIĞINDA AMERİKA'YA, MUSUL PETROLLERİNDEN HİSSE VERMEK İSTEMİŞTİR...
Amerika'nın, Yeni Türkiye Hükümeti ile antlaşma yapma isteğini, Musul'un geri alınması politikasında bir koz olarak kullanmak isteyen Ankara Hükümeti, bu politik düşüncesini Lozan Konferansı'nın ilk gününden itibaren uygulamıştır(2).
Konferans'ın başlamasından iki gün sonra, Ankara Hükümeti'nin Roma Temsilcisi Celalettin Arif Bey, Lozan'daki Amerikan Delegasyonu Başkanı ile yaptığı görüşmede, Türk Hükümeti'nin, "Amerika'nın Musul petrollerine en geniş şekilde katılıp, herhangi bir devlette daha fazla hisseye sahip olmasını arzu ettiğini"(3) söylemiştir...
Yani, Türk Hükümeti Roma Temsilcisi, "siz, bizim Musul'u almamıza yardım edin, en fazla hisseyi size verelim" demeye getiriyor.
Daha sonra, Lozan Konferansı'ndaki Amerika Temsilcisi John Grew(daha sonra Ankara'nın ilk Büyükelçisi), Ankara Hükümeti Temsilcilerinin, "Musul petrollerinin Amerikalılar tarafından işletilmesini tercih edeceklerini"(4) söylemiştir.
*
AMA, TÜRKİYE'NİN, AMERİKA'NIN "AÇIK KAPI" SİYASETİNDEN HABERİ YOKTU...
İsmet Paşa, 27 Kasım'da, Amerikan Delegasyonu Başkanı Child ile yaptığı görüşmede, Musul konusu açıldığında Child, "Musul'un kime ait olacağı hususu ile ilgilenmediğini, fakat kimde kalırsa kalsın Amerika'nın "Açık kapı"(yani, fırsat eşitliği; daha doğrusu, açık anlamı ile bölgedeki "hak ve imtiyazlarını" koruma) ilkesine önem verdiğini belirtmiştir"(5).
Görüldüğü gibi, Amerika'nın Musul konusundaki tutumu, hiç de Türkiye'nin lehine olmamıştır...Yani, Musul'un Türkiye'ye verilmesi konusunda kılını bile kıpırdatmamıştır...
Amerika'nın tutumu, bugün de hiç değişmemiştir...Bölgede ne olursa olsun; Suriye ve Irak'ın yeni düzeni ne olursa olsun, ABD'nin amacı, dün olduğu gibi bugün de "bölgedeki çıkarlarını" korumaktır...Tek çıkarı da, dün olduğu gibi bugün de petroldür...Ve de, bu petrolün bekçiliğini yapacak kendine bağımlı bir siyasi yapıdır...
cdenizkent
________________ :
(1) Laurrence Evans, Türkiye'nin Paylaşılması(1914-1924), İstanbul: Milliyet Yayınları, s. 291
(2) Fahir Armaoğlu, "Lozan Konferansı ve Musul", Ankara: 1998, ss. 114-116
(3) John Grew, "Amerikan Delegasyonu Başkanı Child(Richard Washburn)'un, 15 Kasım 1922 günü Washington'a çektiği 226 sayılı telgrafı", Fahir Armaoğlu, s.117.
(4) John Grew, Atatürk ve İnönü(Bir Amerikan Elçisi'nin Hatıraları), İstanbul: 1966, s.25
(5) Bilal Şimşir, Lozan Telgrafları-1(1922-1923), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayını, 1990, s. 149(İsmet Paşa'nın, Lozan'dan Ankara'ya gönderdiği ve Child ile görüşmesini bildiren 29 kasım 1922 tarihli telgrafı)
- Toplam blog
- : 979
- : 1425
- Kayıt tarihi
- : 11.12.07
İstanbul doğumluyum. İlk, orta ve lise öğrenimi İstanbul'da tamamladım. İstanbul Üniversitesi'nde..