'Sitte-i Sevir'

 “Kork aprilin beşinden öküzü ayırır eşinden.”

-Zamanın birinde köylü amcanın biri "nisan geldi artık hayvanları meralara salarım, samanı satar rahat ederim" demiş ve samanları satmış. Ama gel gelelim hesabı tutmamış. Nisan ayı çok soğuk geçmiş hayvanları ahırdan bile çıkaramamış. Verecek saman da kalmayınca tabi dişi süt verir faydası olur diye öküzü satıvermiş. Böylelikle kork nisanın beşinden öküzü ayırır eşinden sözünü söyletmiş.

Bir hafta on gün civarı öncesinde hava durumlarında “nisan ayında lapa lapa kar yağdı” diye bir haber görmüştüm. Bu gün takvim haberlerine bakarken “Sitte-i Sevr” yani altı günlük öküz (boğa) soğukları döneminin başladığını okudum. Kimine göre 21-26 Nisan kimine göre 18-24nisan civarı tarih veriliyor. Bu altı günde öyle ki, havanın bir saati bir saatini tutmayacağını hem de aşırı ölümcül soğukların yaşanabildiği bildiriliyor.

Tabi ki bu takvim ‘bilim çağı’nın bilim adamlarının değil, toprakla haşir- neşir olan atalarımızın çiftçi iken ekim dikim zamanlarında mağdur olmamaları için tecrübelerinden kaynaklı doğal ölçülerden oluşan bir takvimdi. Ama en ilginç olanı bütün dünya çiftçilerinin aşağı yukarı aynı ortak ölçülere sahip bir takvimlerinin olmasıydı.

Bu gün üzerimden aşağı yağan misket büyüklüğündeki dolu tanelerini ve soğuk havayı da hesaba katarak düşündüğümde bana “ataların da bir bildiği varmış” dedirtti.

Sitte-i sevr ;Güneş'in Sevr burcunda (Boğa burcu) bulunduğu Nisan ayında fırtınaları ile meşhur olan altı gün olarak tanımlanıyor. Bu tarih eski takvimlerde vardı ancak son zamanlarda çiftçilikle ilgili ölçüler hava ve mevsimlerle ilgili önemli ölçüler vermesine rağmen gözden çıkartılmış görünüyor.

Bu altı günde; güneş, fırtına, yağmur, rüzgar sürekli yer değiştirir öyle ki eskiler bu havalarda çok mecbur olmadıkları sürece dışarıya bile çıkmazlarmış.

Anadolu çiftçisi “Sitte-i sevir, her saati bir devir.” Demektedir.

‘Yaz geldi artık kış bitti’ diye düşünenlere dikkat diyelim.

Malum insanlarımız şehrin yoğun koşuşturmacasında ekim- biçim yapmayacak olsalar da; işe, okula, veya bir ihtiyaç için dışarıya çıktıklarında  hastalanıp şifayı kapmamak açısından temkinli olmak isteyebilirler diye düşünerek bu bilgiyi paylaşmak istedim.

Ben hep söylerim: “Ne varsa eskilerde var.”

Selam ve saygılar…